Artikelen van Ander Europa

Met de EU klimaatneutraal tegen 2050?

1 week 6 dagen ago

door Herman Michiel 17 juli 2021   De Europese Commissie stelde op 14 juli haar plannen voor om tegen 2030 de emissie van broeikasgassen (CO2, methaan…) te verminderen met 55% ten opzichte van het referentiejaar 1990; vandaar dat de voorstellen de naam Fit-for-55 meekregen . Dit is bedoeld als tussenstap om tegen 2050 de EU klimaat-neutraal te maken. Die plannen zijn gegoten in wetsvoorstellen, die door de lidstaten (via de Raad van ministers verantwoordelijk voor klimaatbeleid) en het Europees Parlement moeten goedgekeurd worden. Daar zal nog heel wat tijd over gaan, en het valt af te wachten welke wijzigingen de voorstellen nog zullen ondergaan onder invloed van bedrijfslobby’s en hun politieke spreekbuizen.   De state of the climate Alvorens het Fit-for-55 plan wat naderbij te bekijken is het goed om te weten waar we nu staan met de klimaatdoelstellingen. De onderstaande grafiek (gegevens van het Europees Milieuagentschap) toont de uitstoot van broeikasgassen in de EU (EU-27, d.w.z. Groot-Brittannië niet meegerekend) vanaf het referentiejaar  1990 tot 2020 (zwarte lijn), en het door Fit-for-55 voorgestelde toekomstscenario tot 2030 (rode stippellijn. De rode cirkel rechts onderen is het streefdoel: geen CO2-uitstoot meer in 2050. In 1990 werd in de EU dus jaarlijks ongeveer 5 miljard ton broeikasgas [efn_note] Naast koolstofdioxide CO2 zijn er tal van andere broeikasgassen, zoals bijvoorbeeld methaan, HFC’s, stikstofverbindingen…; de uitstoot ervan wordt omgerekend naar een equivalente hoeveelheid CO2. [/efn_note] uitgestoten, 30 jaar later in 2020 was dit met een goed miljard ton verminderd. Het voorgestelde Fit-for-55 programma houdt dus in dat de vermindering ongeveer anderhalf keer zo groot is, maar dit doel moet bereikt worden op een drie keer zo korte periode! In die zin is het Commissie plan ambitieus, zoals ze zelf zegt, maar klimaatwetenschappers vinden het onvoldoende. Om het risico op catastrofes te beperken zou de gemiddelde temperatuur hoogstens 1,5 °C mogen stijgen, waar niet een reductie met 55% maar met 60-65% voor nodig is. …  Dat was dan ook een van de redenen waarom Groenen en linksen in het Europees Parlement de klimaatwet, die ‘minstens 55%’ vooropstelt,  niet goedkeurden.     Bij de grafiek zouden nog heel wat kanttekeningen kunnen geplaatst worden die de zaak er niet beter op maken. Cijfers kunnen ‘geïnterpreteerd’ worden. Zo wil de Commissie nu ook de koolstofopname door bossen incalculeren in de ‘netto-vermindering’ van CO2-emissie, wat alleen een boekhoudkundig effect oplevert aangezien dat effect vroeger niet in de statistieken opgenomen was. De cijfers hebben ook alleen maar betrekking op het broeikasgas geproduceerd in de EU zelf. Wanneer bijvoorbeeld cement, aluminium of staal, waarvan de productie heel wat CO2 oplevert, ingevoerd wordt van buiten de EU,  draagt het wel bij tot de globale opwarming, maar niet tot de EU-emissiecijfers. In feite zou men steeds een planetaire visie moeten hanteren, aangezien CO2 geen grenzen kent. Wetend dat de uitstoot van de EU ongeveer 9% bedraagt van de totale, zou een echte bekommernis om het klimaat steeds moeten nagaan welke maatregelen globaal positief zijn. Fit-for-55 Het klimaatpakket bestaat uit een reeks wetsvoorstellen (nieuwe en aanpassingen aan bestaande) die, wanneer goedgekeurd door Parlement en Raad, bindend zullen zijn in de lidstaten. We overlopen de belangrijkste voorstellen samen met enkele kritieken die er door milieu-en sociale organisaties zijn op geformuleerd. Vanaf 2035 mogen geen CO2 producerende wagens meer verkocht worden (benzine, diesel), wat de vervanging ervan door elektrische of met waterstof aangedreven wagens impliceert. Flankerende wetgeving moet zorgen voor voldoende laadpunten. Het wegverkeer is verantwoordelijk voor ongeveer 20% van de totale CO2-uitstoot in de EU (60% daarvan personenverkeer, 40% vrachtwagens; het spoor draagt slechts voor 0,5% bij). Natuurlijk lijkt dit een belangrijke stap in het beëindigen van fossiele brandstoffen, maar… Hoe zal de elektriciteit opgewekt worden voor dit gigantisch elektrisch wagenpark? Welke maatregelen zullen het openbaar vervoer promoten? Greenpeace heeft bijvoorbeeld voorstellen om het transport op een geïntegreerde manier klimaatvriendelijker te maken, terwijl de Commissievoorstellen neerkomen op dezelfde private oplossingen als vandaag met andere middelen. Koolstofbelastingen! Dit systeem (‘emissiehandel’) bestaat al sinds 2005, luisterend naar de naam EU-ETS (EU-Emissions Trading  System). Europese bedrijven moeten in principe uitstootrechten kopen bij veilingen op een ‘koolstofmarkt’ en kunnen die rechten doorverkopen als ze er geen nood aan hebben. In de praktijk kregen (vooral grote) bedrijven die uitstootrechten tegen zeer lage prijzen, of gratis van de overheid (tewerkstelling! concurrentiepositie!), en konden er vaak een lucratief handeltje mee opzetten. ETS was geen succes, maar wordt nu niet alleen uitgebreid naar de scheepvaart en deels naar de luchtvaart, maar er zou ook een tweede ETS-markt opgelegd worden voor het wegverkeer en de verwarming van gebouwen. Verkopers van benzine en stookolie zullen de prijs van die uitstootrechten verhalen op de klanten, met als gevolg verhoging van de energiefactuur van de gezinnen (verwarmen van de woning, gezinswagen…). Men zal zich herinneren dat zulke ‘blinde’ belasting precies de ontstaansgrond was van de Gele Hesjes in Frankrijk. De Commissie heeft blijkbaar nog niet begrepen dat een werkbaar klimaatplan staat of valt met het sociale draagvlak ervoor. De goede aspecten van Fit for 55 dreigen aldus volledig teniet te gaan door het marktfundamentalisme en de sociale achterlijkheid van de Europese instanties. En dat op het ogenblik dat 50 miljoen Europese gezinnen al in energie-armoede leven, zegt terecht het Europees Vakverbond. Een schatting van de jaarlijkse gemiddelde meerkost per gezin is 373 € voor vervoerkosten en 429 € voor verwarming. Wie kan trouwens verzekeren dat de prijs van een elektrische wagen vanaf 2035 zoveel zal gedaald zijn dat werknemers, die nog steeds niet kunnen rekenen op een uitgebouwd openbaar vervoer, er zich een kunnen aanschaffen? De Commissie verwachtte dergelijke kritiek en spreekt van de oprichting van een sociaal fonds, gespijsd met een deel (een vijfde?) van de opbrengsten van de emissiehandel. Die zouden aan de lidstaten kunnen verdeeld worden, die er gezinnen zouden kunnen mee bijstaan voor de betaling van hun verhoogde energiefactuur. Met een variërende koolstofprijs op de markt, en regeringen met een matige belangstelling voor sociale politiek, lijkt het geen solide basis om te vermijden dat Fit for 55 zal gezien worden als een nummertje ‘laat de zwakste schouders de grootste lasten dragen’. Een koolstofinvoerheffing op geïmporteerd staal, aluminium, cement, elektriciteit, meststoffen enz. zou ‘koolstoflekken’ moeten voorkomen en ervoor zorgen dat Europese bedrijven, onderworpen aan de Europese emissiehandel, niet ‘oneerlijk‘ beconcurreerd worden door Chinese of Amerikaanse bedrijven. Maar ondertussen zou het systeem waarbij Europese producenten gratis emissierechten bekomen tot 2035 kunnen blijven voortbestaan. Dit zal waarschijnlijk nog leiden tot heel wat internationaal getouwtrek en klachten bij de Wereldhandelsorganisatie. Bovendien stemde het Europees Parlement in maart nog voor het verder behoud van de gratis emissierechten. Milieuorganisaties wijzen nog op tal van andere inconsequenties en toegevingen aan bedrijfslobby’s. Een van de wetsvoorstellen gaat over het verhogen van het aandeel hernieuwbare energie tot 40% in 2030, wat een verdubbeling van het huidige aandeel betekent. De vraag is echter wat zoal tot ‘hernieuwbaar’ gerekend wordt. Dat zou bv. ook het geval zijn met waterstof dat met fossiele brandstof werd verkregen (‘grijze’ en ‘blauwe’ waterstof). En er zijn weliswaar maatregelen om bossen te beschermen, maar milieuorganisaties vrezen dat het verbranden van biomassa, onder andere hout, al te gemakkelijk als hernieuwbaar zal kunnen worden bestempeld.   “De transitie zal sociaal zijn of zal niet zijn” Er zullen in de komende maanden zeker nog veel diepgaandere analyses van het uitgebreide pakket voorstellen van de Europese Commissie gemaakt worden door milieu- en sociale organisaties (en bedrijfslobby’s…). Één ding is echter zeker, en daarvoor kunnen we Europees commissaris Frans Timmermans, verantwoordelijk voor het Europees klimaatprogramma, zonder enige reserve citeren: de energietransitie zal sociaal zijn of zal niet zijn. Helaas is de sociale dimensie van Fit for 55 ver te zoeken. “We hadden echt gehoopt dat de Europese Commissie zich aan haar belofte zou houden van een Green Deal die niemand in de steek laat. Maar in de plaats daarvan geeft dit voorstellenpakket een klap in het gezicht van energie-arme mensen”, was de reactie van Freek Spinnewijn van de Right To Energy Coalition. “Het voorstel van de Europese Commissie om de werkende mensen te laten betalen voor de groene transitie door verhoogde prijzen voor benzine en huisverwarming riskeert een Gele Hesjes-reactie uit te lokken tegen de zo nodige klimaatactie”, stelde het Europees Vakverbond. En de EEB, koepel van 170 Europese milieuorganisaties verklaart Fit for 55 voor “unfit and unfair”. Zoals wel vaker het geval is, komt er van politieke zijde heel wat minder kritiek. De Europese sociaaldemocraten staan natuurlijk achter hun klimaatcommissaris Timmermans en spreken van een “prima springplank voor een sociaal rechtvaardige decarbonisatie van Europa”. De Groenen hadden wel hun bedenkingen bij de klimaatwet (55% reductie vonden ze te weinig om aan het klimaatakkoord van Parijs te voldoen), en meenden in een bespiegeling vooraf heel voorzichtig dat “er een risico bestaat dat er teveel gevraagd wordt van de burgers, terwijl de grote industrie en de vervuilers vrije doorgang krijgen “. Maar daarvan was in hun reactie na de bekendmaking van Fit for 55 nog weinig terug te vinden. De linkse fractie (GUE/NGL) gaf nog geen reactie. Wat de christendemocraten, liberalen en conservatieven betreft is het uitkijken op welke manier ze de Commissievoorstellen nog zullen proberen af te zwakken. Nochtans, terwijl ik deze tekst aan het schrijven was, werd van uur tot uur duidelijker welke catastrofes de overvloedige regens in Europa aan het aanrichten waren. Het verband met de klimaatopwarming wordt door deskundigen niet betwijfeld, en hiervoor werd 30 jaar geleden al gewaarschuwd. Maar zoals we zagen, de eerste 30 jaar van klimaatbekommernis heeft nog maar bar weinig opgeleverd. Om dat recht te trekken in de volgende 30 jaar zal er meer nodig zijn dan de ‘ambitie’ van de Europese Unie…    
Herman Michiel

Internationale steun voor de hongerstakende mensen-zonder-papieren in Brussel

2 weken 2 dagen ago

15 juli 2021   In een open brief, vandaag verschenen in De Morgen en Le Soir,  doen een reeks Belgische en internationale personaliteiten een oproep aan de Belgische overheid om hun verantwoordelijkheid te nemen tegenover de meer dan 400 mensen die sinds 23 mei in hongerstaking zijn op drie Brusselse locaties. De hongerstakers, waarvan sommigen al in een kritieke fase, zijn mensen zonder papieren die al jaren in België verblijven, in de clandestiniteit moesten werken, en eindelijk een menselijk bestaan willen leiden. Maar bij de overheid kregen ze tot nog toe geen gehoor, en daarom grepen ze naar het ultieme middel van de hongerstaking. Hieronder de open brief. [spacer size="30"] [note note_color="#cccddd" class=" notitie90procent" ] Sterven voor papieren?   Farida is 51 jaar en in België geboren. Heel haar familie heeft de Belgische nationaliteit, behalve zij. Farida had werk. Zij poetste burelen en openbare gebouwen voor 6 tot 8 euro per uur. Haar laatste aanvraag tot regularisatie werd niet aanvaard en vanaf dan hangt er een bevel om het land te verlaten boven haar hoofd. Kiran is 16 jaar geleden de burgeroorlog in Nepal ontvlucht om in België asiel aan te vragen. Tijdens zijn asielprocedure had hij een arbeidscontract. Hij werd toen 10 euro per uur betaald. Nadat zijn asiel-aanvraag verworpen werd ontving hij nog maar 2,5 euro per uur. Kiran’s dochter is geboren in België. Ze is nu 5 jaar, gaat naar school en spreekt Nederlands. Haar familie heeft al vijf keer een aanvraag tot regularisatie ingediend, deze werd telkens verworpen. Mohamed leeft al 17 jaar in België. Heel zorgvuldig houdt hij een foto bij van de inhuldiging van één van de werven waarop hij werkte. “Ik werkte vaak op werven van openbare gebouwen (…) We bouwden tunnels voor de metro om de toegang tot 4 metrolijnen te verbeteren. Het was heel zwaar werk. Wat in mijn geheugen staat gegrift is het gebrek aan lucht. Mohamed werkte voor een onderaannemer. ‘Die had geen verzekering voor ons, niets. Als wij geluk hadden betaalde hij ons 3 euro per uur’. Farid, Kiran en Mohamed maken deel uit van de 475 sans-papiers die zich verenigden en drie Brusselse plaatsen bezetten (twee universiteiten en een kerk), en die al meer dan 50 dagen in hongerstaking zijn. Nadat alle klassieke politieke acties (interpellaties, manifestaties, enz.) uitgeput waren en zij tot het uiterste gedreven waren door een periode van extreme onzekerheid door de pandemie, hebben deze mannen en vrouwen gekozen voor een laatste reddingsmiddel: het lijfelijk tonen van het geweld waarvan zij dagelijks het slachtoffer zijn. Herleid tot lichamen van hun economische uitbuiting kozen zij ervoor om van hun lijf en leden de laatste strijdplaats te maken voor een wettelijk statuut. Volgens de artsen die hen verzorgen is deze hongerstaking al sinds twee weken in een kritieke fase beland. Hun lichamen hebben alle suikers en vetten verbrand en nu gebruiken zij de eigen organen inclusief het hart. Het doodsgevaar is reëel. De eisen van de sans-papiers die actie voeren zijn eenvoudig: in eerste instantie een regularisatie van de hongerstakers, en in tweede instantie het op de agenda plaatsen van een wet met duidelijke en definitieve criteria voor regularisatie, en dit onder toezicht van een onafhankelijke commissie. De staatssecretaris voor asiel en migratie, de christendemocraat Sammy Mahdi weigert op die basis elke onderhandeling. Hij verantwoordt dit streng politiek standpunt met een bot tegenargument. De sans-papiers ontvingen een bevel om het grondgebied te verlaten, en hebben hier geen gevolg aan gegeven. Zij alleen zijn dus verantwoordelijk voor hun situatie. Volstaat dit juridisch formalisme om elk wettelijk statuut voor de sans-papiers onmogelijk te maken? Het staat vooral toe om stilzwijgend voorbij te gaan aan het feit dat België (en bij uitbreiding de Europese Unie) de illegaliteit van deze migranten produceert. In België leven en werken 150.000 mensen zonder papieren. Volgens een studie van Pew Research Center leven er in Europa tussen de 3,9 en 4,8 miljoen mensen in deze situatie. Deze massale illegaliteit word gecreëerd door een batterij aan weloverwogen beleidsmaatregelen. Europese landen hebben de laatste 20 jaar op een drastische en collectieve manier legale migratiekanalen toegeknepen. Zij hebben grenscontroles uitbesteed aan staten die weinig begaan zijn met het welzijn van de migranten zoals Turkije en Libië. Zo hebben zij een gesegmenteerde arbeidsmarkt gecreëerd, opgedeeld in werknemers met en zonder papieren. Zo moedigen zij sociale dumping aan in economische sectoren die moeilijk te delokaliseren zijn (bouw, horeca en zorg), alsook uitbuiting van geprecariseerde arbeidskrachten. Dit juridisch formalisme miskent ook de singulariteit van de recente geschiedenis van het Belgische migratiebeleid. Op gezette tijden herontdekt België de aanwezigheid van een belangrijk aantal mensen zonder wettig verblijf op zijn territorium en wordt het er zich bewust dat deze situatie onhoudbaar is op lange termijn. België start dan met tijdelijke regularisatie-campagnes (1999-2000 en 2009-2010) telkens zwerend dat het de laatste is. Frankrijk en Spanje besloten al lang dat deze grillige campagnes contraproductief zijn. Zij kozen voor duidelijke en permanente criteria (verblijfsduur, vaste job, duurzame banden) die toelaten om op individuele basis, personen die aan deze criteria beantwoorden, definitief te regulariseren. De Belgische regering - net zoals een aantal andere Europese regeringen - maakt een zware politieke fout. Ze is verlamd door de opkomst van extreem-rechts. Zij probeert er zich van te distantiëren zich door zich te beroepen op een ‘streng maar humaan’ migratiebeleid. Dit wil zeggen dat zij een verwaterde versie van het migratieprogramma van extreem-rechtse partijen toepassen en dit terwijl zij een retoriek gebruiken die mensenrechten en internationaal recht hoog in het vaandel dragen. Deze benadering is een dubbele mislukking. Het geeft de nationalisten volledig gelijk terwijl het de universele waarden met de voeten treedt. Om extreem-rechts te bestrijden gebruikt men niet hun programma. Om extreem-rechts te bestrijden moet men tegen hun ideeën ingaan, mét daden. Om al deze redenen nodigen wij de Belgische Regering uit om de dialoog met de hongerstakers opnieuw op te starten en hun eisen te beschouwen met de ernst die ze verdienen. [/note] Bij de ondertekenaars vermelden we onder andere: Noam Chomsky, de cineasten Ken Loach, Costa Gavras en de gebroeders  Dardenne, ATTAC-boegbeeld Susan George, gewezen ministers Yanis Varoufakis (Griekenland) en Christiane Taubira (Frankrijk), de Zwitserse auteur en activist Jean Ziegler, academici als Etienne Balibar, Anne Morelli, Isabelle Stengers, de kunstenaars Ai Wei Wei, Peter Gabriel, Roger Waters, auteur Rachida Lamrabat en vele anderen.   [spoiler title="De volledige lijst ondertekenaars:" icon="chevron"] Ken Loach ; Dardenne Brothers ; Noam Chomsky ; Roger Waters ; Christiane Taubira ; Agnès Jaoui ; Agnès B ; Brian Eno ; Costa Gavras ; Michele Ray Gavras ; Saule ; Susan George ; Dominique Gros ; Radu Mihaileanu ; Cédric Herrou ; Dominique Blanc ; Judith Butler ; Irène Jacob ; Marianne Denicourt ; André Wilms ; Yanis Varoufakis ; Jean Ziegler ; Ai Wei Wei ; Peter Gabriel ; Bouli Lanners ; Virginie Ledoyen ; Natacha Regnier ; Liam Cunningham ; Jeanne Balibar ; Marius Gilbert ; Emmanuel André ; Robert Guediguian ; Françoise Tulkens ; Annemie Schaus ; Aki Kaurismaki ; Mike Leigh ; Etienne Balibar ; Philippe Geluck ; Achille Mbembé ; Eric Fassin Andrea Rea  ; Magalie Bessone  ; Sebastien Chauvin ; Agnès Chetaille  ; Eric Fassin ; David Paternotte ; Massimo Prearo ; Mieke Verloo  ; Anne-Sophie Crosetti  ; Isabelle Stengers ; Valérie Amiraux ; Justine Lacroix ; Valérie Piette ; Maïté Maskens ; Isabelle Rorive ; Leila Belkhir ; Nadia Fadil ; Phillip Ayoub ; Sarah Bracke ; Annalisa Casini  ; Karen Celis  ; Gianmaria Colpani ;Tommy De Ganck ; Michiel De Proost ; Louise de Morati ; Alexandre Donnen ; Rosanna Gangemi ; Nathalie Grandjean ; Ahmed Hamila ;Ov Cristian Norocel ;Claire Pelgrims ; Bruno Perreau ; Geoffrey Pleyers ; Laurence Roudart ; Massimo Prearo  ; Anne Morelli  ; Carlo Ruzza  ; Surya Monro  ; Sahar Aurore Saeidnia  ; Maria Martin de Almagro  ; Jean-Yves Pranchère ; Emanuela Lombardo ; Lynne Segal  ; Olivier Klein ; Aurélie Aromatario ; Sonia Corrêa ; Julie Carlier  ; Hassan Bousetta ; Tivadar Vervoort ; Sara Cosemans ; Florian Trauner ; Shannon Damery ; Marjolein Schepers ; Valerie De Craene ; Ken Plummer ; Dirk Jacobs  ; Marco Martiniello ; David Jamar ; Rachida Lamrabet ; Francine Bolle ; Elsa Mescoli ; Joren Janssens ; Tom Claes ; Brunilda Pali ; Pascal Debruyne ; Virginie Guiraudon ; Donatella della Porta ; Marie Goransson ; Clément Dessy ; Mariska Jung ; Christine Schaut ; Joëlle Smets ; Katrien De Graeve ; Caroline Closon [/spoiler]    
Herman Michiel

Vaccins leggen geen windeieren

2 weken 3 dagen ago

14 juli 2021 – We vertaalden een bericht van SOMO, de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen, over de winsten die de Amerikaanse vaccin-producent Moderna maakt, de fiscale maneuvers die het bedrijf met de winst uithaalt en de overheidssteun die het al mocht incasseren. Het is de samenvatting van een uitgebreider rapport (in het Engels) dat u hier kunt vinden.     Winst Moderna-vaccins weggesluisd naar belastingparadijzen Vaccinproducent Moderna maakt gebruik van belastingontwijkingsconstructies om zijn winsten naar Zwitserland en de Amerikaanse staat Delaware te sluizen, zo blijkt uit onderzoek van SOMO in samenwerking met Wemos. De Europese Unie heeft voor 10,3 miljard dollar aan coronavirusvaccins besteld bij het farmaceutische bedrijf, terwijl de Verenigde Staten voor 7,5 miljard dollar aan vaccins hebben besteld. Belastingroute via Zwitserland Uit een uitgelekt contract tussen Moderna en de Europese Commissie blijkt dat de betalingen voor de door de EU bestelde vaccins naar een onlangs opgerichte dochteronderneming van Moderna in Bazel gaan. Zwitserland is berucht om zijn lage belastingtarieven en geheime belastingregelingen. Door deze geheimhouding is het onmogelijk om te achterhalen hoeveel belasting Moderna precies betaalt in Zwitserland. Patenten in Delaware Daarnaast zijn de patenten voor Moderna's vaccin geregistreerd in Delaware, een waar patentparadijs. Delaware heft geen belasting op inkomsten die afkomstig zijn van immateriële activa, zoals patenten. Een groot deel van de winst van Moderna zal waarschijnlijk worden verschoven naar Delaware via royalty-betalingen voor het gebruik van octrooien, waar het tegen een laag tarief zal worden belast. Rooskleurige winstverwachtingen Er zijn in totaal 1,5 miljard doses van het Moderna-vaccin besteld voor 2021 en 2022, waarvan 460 miljoen doses voor de EU en 500 miljoen voor de VS. Dit kost de Europese Unie 10,3 miljard dollar en de Verenigde Staten 7,5 miljard dollar. Geschat wordt dat het bedrijf alleen al in 2021 zo'n $18,4 miljard aan inkomsten zal genereren uit de verkoop van coronavirusvaccins. SOMO berekent dat de winstmarge van Moderna 44 procent per dosis bedraagt, wat voor 2021 zo'n $8 miljard aan winst oplevert. Ondanks deze hoge marge heeft het bedrijf aangegeven dat het verwacht de prijzen van de vaccins te verhogen na afloop van de pandemie.    
Herman Michiel

Waterstof: het Trojaanse paard van de fossiele industrie?

2 weken 4 dagen ago

13 juli 2021 - Het is een zekere geruststelling dat er in een wereld vol private belangen, bedrijfslobby's en onbetrouwbare politici ook nog organisaties, onderzoekers en journalisten zijn die achter de schermen gaan kijken en hun bevindingen zo goed en zo kwaad als het gaat onder de publieke aandacht  proberen te brengen. De pas verschenen brochure Hijacking the Recovery through Hydrogen  [Het kapen van het herstel via waterstof] is daar  een nieuw voorbeeld van. Deze studie, het resultaat van de samenwerking van een hele reeks organisaties (onder andere Corporate Europe Observatory, Friends of the Earth Europe, Food and Water Action Europe, Greenpeace Europe...) waarschuwt voor de grote invloed van het gelobby van de fossiele energiesector op de uitwerking van de corona-herstelplannen in de Europese lidstaten. [caption id="attachment_20811" align="alignleft" width="300"] Klik op de figuur om down te loaden (pdf, 34 blz., 55 MB)[/caption] Met het Europees Herstelfonds is een bedrag van 750 miljard euro publiek geld gemoeid, men kan zich al voorstellen hoe er zwermen vliegen rond deze suikerstroop verzamelen. Maar opgepast: de herstelplannen moeten ingepast zijn in de  digitalisering en de vergroening van de economie, zodat we onze klimaatdoelstellingen halen; daar waakt de Europese Commissie over. Toch geen klein probleem voor olie- en gasmaatschappijen, elektriciteitsproducenten (vaak gasgestookte centrales) en aanverwante sectoren.  Die zijn wel realistisch genoeg om in te zien dat er ooit een einde komt aan het lucratieve 'zwarte goud', maar ondertussen komt het er op aan om dat einde zo lang mogelijk uit te stellen, en de bestaande infrastructuur zo lang mogelijk te laten opbrengen. Ze lijken daarvoor een oplossing gevonden te hebben: waterstof. Waterstofgas (H2) kan als propere energiebron gebruikt worden, want bij de verbranding ervan (d.w.z. verbinding met zuurstof O2) komt er geen CO2 vrij, maar gewoon onschuldig water, H2O.  De techniek is gekend, wordt reeds op beperkte schaal toegepast en kan in principe een (of volgens sommigen zelfs dé)  propere energiebron van de toekomst worden. Er is echter één probleem: hoe kom je aan waterstof? Waterstof kan bijvoorbeeld afgeleid worden uit aardgas, maar het bijproduct is ... CO2; men spreekt daarom van 'grijze' waterstof. Ingenieurs zullen je zeggen dat dit CO2 terug in de grond kan gestopt worden (CCS, Carbon Capture and Storage) zodat het niet in de atmosfeer terechtkomt en niet bijdraagt tot de opwarming van de Aarde; men spreekt dan van 'blauw waterstof'. Maar dit is toch geen oplossing op lange termijn; men zou het kernafval ook 'veilig' onder de grond opbergen, maar de realiteit is wel even anders. De ontginning van aardgas kan trouwens het leefmilieu sterk verstoren, zoals de gevolgen in Friesland aantonen. Er is ook 'groene waterstof', gewonnen uit water door toepassing van een elektrische stroom ('elektrolyse'), waarbij in principe geen enkele schadelijke stof vrijkomt. De vraag is alleen: hoe wordt die elektrische stroom opgewekt? (Men moet zich dezelfde vraag stellen bij de elektrische wagen: een nauwelijks vervuilende elektromotor zonder uitstoot ... tenzij in de elektriciteitscentrale die de stroom opwekt.) Behalve als al die stroom door zonneënergie geproduceerd wordt ïs het een verlegging van het probleem, geen oplossing ervan. Dit is de achtergrond van het 'waterstofdebat' en de ontsnappingsroute die de fossiele energiesector gevonden heeft om haar business as usual zolang mogelijk te kunnen verderzetten. Het is daarover dat de brochure Hijacking the Recovery through Hydrogen handelt. Immers, een infrastructuur die waterstof kan transporteren kan ook fossiele gassen transporteren. Anderzijds kan het 'milieuvriendelijke en klimaatneutrale' waterstof ook uit aardgas gewonnen worden. Grijs of blauw, de industrie kan zich opwerpen als enthousiaste adept van de Europese Green New Deal... Hierover gaat de brochure. Uit allerlei feiten blijkt het 'waterstofactivisme' van de fossiele industrie, die erin geslaagd is een deel van haar programma in de nationale herstelprogramma's te doen opnemen. Het debat daarover is onvermijdelijk ook technisch: de (on-)haalbaarheid van CSS, van 'groene' waterstof, enzovoort. Op dit vlak blijft men een beetje op zijn honger zitten. De mening van experten over de hoeveelheid hernieuwbare elektrische energie die aan de productie van groene waterstof kan gewijd worden zou hier zeker op zijn plaats geweest zijn. (Tussen haakjes, dat is m.i. ook een zwakte - zij het in omgekeerde zin - in het betoog van Wiebe Eekman, energiespecialist van de Belgische PVDA, die een sterk pleidooi voor groene waterstof houdt als dé bron van hernieuwbare energie. De benodigde elektriciteit voor de productie ervan moet dan bv. komen van de 'overkapping met zonnepanelen van autowegen en spoorlijnen'; of dit een realistisch en technisch haalbaar project is lijkt me twijfelachtig.) Al wie zich met het klimaatprobleem, probleem der problemen, bezighoudt zal in deze brochure alvast heel wat nuttige achtergrond vinden. De brochure kan gratis gedownload worden. (hm)    
Herman Michiel

Leidt Zweeds Links de wolven naar de schapen?

2 weken 4 dagen ago

door Herman Michiel 12 juli 2021   Zweden heeft sinds maandag 5 juli opnieuw een premier. Het is Stefan Löfven, van de Zweedse sociaaldemocratische partij SAP, dezelfde Löfven die premier was drie weken geleden toen een regeringscrisis uitbrak na een motie van wantrouwen tegen zijn zogenoemd 'rood-groen' minderheidskabinet. Die motie werd goedgekeurd door de rechtse oppositie, waaronder de extreemrechtse Zweedse Democraten, maar ook door de Linkse Partij. Dit lokte heel wat commentaren uit in de zin van “extreemlinks en extreemrechts vinden elkaar om een rood-groene regering te doen vallen“, maar bij nader toezien lijkt het een twijfelachtig argument dat de aandacht moet afleiden van een mislukte sociaaldemocratische opstelling, zoals we die ook elders in Europa terugvinden. We geven eerst wat achtergrond bij de recente politieke crisis in Stockholm.   De wankele regering Löfven De gewezen vakbondsleider Stefan Löfven werd in 2012 de voorzitter van de Zweedse sociaaldemocraten (SAP). In 2014 werd hij eerste minister van een minderheidskabinet van de SAP met de kleine Groene partij. Deze formule werd overgedaan in 2019 met het tweede kabinet Löfven, dat maar over één derde van de zetels in de Riksdag beschikte. Het kon zich min of meer overeind houden door de gedoogsteun van de rechtse Centrumpartij en de liberalen [efn_note] SAP, Groenen Centrum, liberalen en Linkse Partij beschikken samen over 175 zetels, één meer dan de oppositie. [/efn_note], waarmee een geschreven overeenkomst, het ‘januari-akkoord’ werd gemaakt. Dit stipuleerde expliciet dat de Linkse Partij geen invloed mocht hebben op het beleid, en bevatte een reeks neoliberale hervormingen. Naast de afschaffing van een rijkentaks voorzag het de verregaande privatisering van de publieke tewerkstellingsdienst, ingrepen in de arbeidswetgeving, meer vrijheid voor de private sector in de welzijnssector… Er zou bovendien een eind gemaakt worden aan een systeem van huurprijsbeperking dat al sinds de jaren 1940 in voege was. Over huurprijzen wordt in Zweden onderhandeld tussen de huurdersbond [efn_note] Deze heeft een half miljoen betalende leden en verdedigt de belangen van ongeveer 3 miljoen huurders, aldus Jacobin.  [/efn_note] en de eigenaars, maar het januari-akkoord wou daar een eind aan maken, althans voor nieuw gebouwde en sterk gerenoveerde huurwoningen. Dat de Linkse Partij met name vernoemd en verdoemd werd in het januari akkoord wijst erop dat ze geen verwaarloosbare factor is in het Zweedse politieke landschap. Deze Linkse Partij (Vänsterpartiet) heeft historisch haar wortels in de Zweedse communistische partij. Bij de verkiezingen van 2018 haalde ze 8% van de stemmen en 28 van de 349 zetels. Ze wordt sinds 2020 geleid door Nooshi Dadgostar, in een Zweeds vluchtelingenkamp geboren uit Iraanse ouders. Dadgostar is goed bekend bij het publiek, verdedigt een ecologisch, feministisch en sociaal-reformistisch programma, en gaat confrontaties met de SAP niet uit de weg. Maar zelfs met de gedoogsteun van liberalen en Centrum moest Löfvens regering rekenen op de welwillendheid van de Linkse Partij. Niettegenstaande de vijandige houding hen tegenover waren ze daar tot op zekere hoogte toe bereid, gezien het stijgend succes van uiterst rechts. In 2010 deden de ‘Zweedse Democraten’ hun intrede in het parlement en behaalden in 2018 17,5% van de stemmen en 62 zetels. In tegenstelling tot wat hun naam zou laten vermoeden situeren deze Zweedse Democraten zich aan het bruine uiteinde van het politieke spectrum, bouwen hun electoraal succes op vreemdelingenhaat en hebben hun wortels in het neo-nazisme en de white power beweging van de jaren 1980 en 1990. De Linkse Partij had echter van meet af aan verklaard dat er aan haar gedooghouding twee no pasaran’s verbonden waren: liberalisering van het arbeidsrecht, en liberalisering van de huurprijzen. Als Löfven’s regering hiermee zou uitpakken (zoals voorzien in het januari-akkoord) zou de Linkse Partij de regering niet langer gedogen, aldus de toenmalige partijvoorziter Jonas Sjöstedt. En ja, begin juni bevestigde de regering dat huurbeperking bij nieuwbouw niet langer van toepassing zou zijn. Half juni stelde de Linkse Partij, nu geleid door Nooshi Dadgostar, een ultimatum: als deze maatregel niet ingetrokken werd zou de partij haar voorwaardelijke steun aan de regering intrekken. Zelf kon ze geen motie van wantrouwen indienen, maar toen de Zweedse Democraten (derde grootste partij) dit deed werd de motie op 21 juni goedgekeurd, met de steun van de Linkse Partij en de andere rechtse partijen (christendemocraten en ‘gematigden’).   ReactiesExtreem-links doet de Zweedse regering vallen” titelde La Libre Belgique, alhoewel dat zelfs in de cijfers niet klopt [efn_note] De motie van wantrouwen werd gestemd met 181 stemmen vóór, 109 tegen en 51 onthoudingen. De 28 stemmen van de Linkse Partij hadden dus het verschil niet kunnen maken aangezien geen absolute maar een eenvoudige meerderheid voldoende was. [/efn_note] . De Franstalige Belgische openbare omroep RTBF was even tendentieus door de suggereren dat de val van de Zweedse regering het gevolg was van “een ommezwaai van de Linkse Partij die tot dan toe punctueel de regering had ondersteund” “De Linkse Partij heeft de wolven naar de schapen geleid”, titelde International Politics and Society, een online platform van de Duitse sociaaldemocratische Friedrich-Ebert-Stiftung. De ondertitel kondigt een uitleg aan “waarom de voormalige communisten zich verenigden met een neo-nazi partij”. Die uitleg komt er dan op neer dat het de Linkse Partij alleen om machtspolitiek te doen was, “aangezien het dispuut over huurprijzen maar over 0,5% van de Zweedse woningsector gaat.“ Maar het artikel geeft zelf aan dat het zeer moeilijk is om betaalbaar te wonen in Stockholm, en dat dit het gevolg is van “liberalisering en bezuinigingsbeleid in de laatste 30 jaar.” Bekijkt men de lijst van kabinetten in deze laatste 30 jaar, dan blijkt Zweden gedurende 20 jaar sociaaldemocratisch bestuurd geweest te zijn. Maar opnieuw stelt het artikel, met bewonderenswaardige openheid, dat “de partij [SAP] om steun te krijgen voor de minderheidsregering, politieke compromissen moest maken die in onmiddellijke tegenspraak waren met de verkiezingsbeloften van 2018.” Is het dan een uiting van ‘machtspolitiek’ als voorzitster Nooshi Dadgostar vaststelt dat “de Linkse Partij iets lijkt te hebben gedaan wat in de politiek als ongebruikelijk wordt beschouwd, namelijk op ons woord staan. Als een partij handelt naar wat ze het volk heeft beloofd, heeft dat de regering geschokt.” [efn_note] Uit het Zweeds vertaald met behulp van DeepL. [/efn_note]. De huurdersverenigingen waren alleszins opgetogen over de linkse rechtlijnigheid, en de partij blijkt in polls er verder op vooruit te gaan. Men moet ook vaststellen dat Löfvens ‘strategie’ om extreemrechts buiten te houden door te rekenen op rechts geen succes is. Net voor Pasen maakte de liberale partij bekend dat ze voor de verkiezingen van 2022 wil gaan voor een rechtse regering met de christendemocraten en de Gematigde partij. Die beide partijen hebben al laten weten dat ze willen samenwerken met de extreemrechtse Zweedse Democraten.   Kiezen tussen pest en cholera? Wie zich even in de plaats stelt van de Zweedse Linkse Partij moet toegeven dat ze voor een moeilijke keuze stond. Een motie goedkeuren die ook door rechts en uiterst rechts wordt goedgekeurd zal door politieke tegenstanders aangegrepen worden om je naar het verdomhoekje van de “extremisten vanwaar ze ook komen” te verwijzen. Maar een regering gedoogsteun verlenen als ze uitvoert wat je altijd bestreden hebt stuurt je naar het andere verdomhoekje, dat van de leugenaars die hun verkiezingsbeloften even vlug vergeten als ze deze formuleren. Toch is deze ‘tactiek van het centrum’ te doorzichtig om er zich door te laten leiden. Het is niet alleen in Zweden dat linkse partijen  ̶ die in grote lijnen een programma verdedigen dat vroeger door de sociaaldemocratie zelf werd verdedigd – als extremisten (‘marxisten’, ‘communisten’…) worden gebrandmerkt, in de hoop er kiezers mee af te schrikken. Men zou een bloemlezing kunnen opstellen van wat de Belgische PVDA over zich heen kreeg, niet alleen in de rechtse pers maar ook vanwege PS en sp.a. Maar net zoals in Zweden de huurdersbonden wel weten wie de echte bondgenoten zijn, weten sociale bewegingen en progressieve kiezers overal wel het onderscheid te maken tussen een consequente politiek en garen spinnen in allerlei combines. Uiteindelijk kan elk beetje consequentie bestempeld worden als extremisme. “Groenen sluiten zich aan bij extreem-rechts in poging EU-klimaatwet tegen te houden", titelde Euractiv onlangs. Het ging erom dat in het Europees Parlement de ‘klimaatwet’ afgewezen werd door de groene en radicaal linkse fractie omdat ze volgens hen niet in staat is de doelstellingen van het Parijse klimaatakkoord te realiseren. Hadden ze hun standpunt moeten herzien omdat ook een aantal rechtse en uiterst rechtse europarlementariërs tegen stemden, voor redenen die met klimaat politiek niets te maken hebben?    
Herman Michiel

Brussel: Protest tegen Energiecharterverdrag

3 weken 2 dagen ago

8 juli 2021 - Over de herziening van dit ecocide-verdrag werd in juni onderhandeld, maar volgens gelekte bronnen is er geen vooruitgang geboekt. Momenteel ( 6 - 9 juli) is er een nieuwe onderhandelingsronde bezig, die waarschijnlijk even weinig zal opleveren als de vorige; volgens insiders stelt de Europese Commissie - die voor de EU de onderhandelingen voert - zich maar zwak op.  Het charterverdrag blijkt nochtans een zware hypotheek te zijn voor het Parijse klimaatverdrag. Klimaatbeleid kan via dit verdrag op miljardenclaims van de energieconglomeraten stoten. Het was in deze context dat op 6 juli actie gevoerd werd nabij de Commissiegebouwen in Brussel. "Het Energiecharterverdrag is een zwaard van Damocles dat ons boven het hoofd hangt", was de boodschap die door een hele reeks organisaties gedragen wordt: Friends of the Earth,  Greenpeace, WWF, Climate Action Network en vele andere.  De enige oplossing is dat de EU en de lidstaten het verdrag de rug toekeren, aldus de actievoerders. Paul de Clerck (Friends of the Earth) zei daarover:

"Het was duidelijk vanaf de eerste dag dat dit verdrag ter bescherming van de vervuilders niet kan gewijzigd worden. Een aantal landen weigeren het verdrag aan te passen aan een energiesysteem zonder fossiele brandstof, en verwerpen zelfs de slappe voorstellen van de EU. We bevinden ons in een klimaatcrisis die ons niet permitteert tijd te verliezen met onderhandelingen die tot niets leiden. De EU en de regeringen van de lidstaten hebben geen andere keuze dan tegen de klimaattop van november uit dit schadelijk verdrag te stappen."

  [caption id="attachment_20797" align="aligncenter" width="700"] Protest bij Europese Commissie, 6 juli 2021 [Foto Friends of the Earth Europe / Flickr][/caption]   
Herman Michiel

EU-militarisering: bestel uw gratis exemplaar

3 weken 3 dagen ago

7 juli 2021 - Enkele dagen geleden brachten we verslag uit over de boekvoorstelling van A Militarised Union, een uitgave van de Rosa Luxemburg Stichting en het het Europees netwerk tegen wapenhandel (ENAAT). Inmiddels is de video-opname van de voorstelling en discussie hier beschikbaar. U kunt nog steeds de brochure downloaden  en zelf uitprinten, maar u kunt ze ook (gratis) bestellen bij de Rosa Luxemburg Stichting, zoals men daar bevestigde. U gaat daarvoor naar de RLS-site,  onderaan vindt u de knop "Add to cart", als u meer dan één exemplaar wil past u het aantal aan, en drukt op de knop. Bovenaan de pagina ziet u nu "Shopping cart", klik erop, u vult uw naam en adres in (voeg straatnummer toe aan straatnaam) en klaar.      
Herman Michiel

Uw berichten mogen terug doorzocht worden

3 weken 3 dagen ago

7 juli 2021 – Het Europees Parlement keurde gisteren een uitzondering op de e-Privacy richtlijn goed waardoor elektronische berichten (e-mail, Facebook, Twitter …) door de providers opnieuw kunnen doorzocht worden op hun inhoud. De verantwoording voor deze inbreuk op de privacy is dat op die manier seksueel kindermisbruik kan aan het licht komen. De providers kunnen berichten scannen met automatische algoritmes, en als er indicaties zijn voor kindermisbruik wordt dit aan politiediensten gemeld. De wettelijkheid van deze regeling was in het gedrang gekomen door een verstrenging van de Privacy-richtlijn eind vorig jaar. Daarom drong de Commissie bij het Parlement aan op een vlugge goedkeuring van deze uitzondering, wat dus gisteren gebeurde. Er waren 537 stemmen voor, 133 tegen. De tegenstemmen kwamen hoofdzakelijk van Groenen en radicaal links. Men kan zich al de hetze voorstellen waarmee de ‘weldenkenden’ tekeergaan tegen de ‘onverantwoorden’ die zich niet tegen een afschuwelijke misdaad als kindermisbruik willen verzetten. Maar het is met kindermisbruik als met terrorisme: het kan als passe-partout dienen om gelijk wat te verantwoorden. Zoals nu dus deze vorm van massa-surveillance, waarbij het doel de middelen moet heiligen. Maar die middelen schieten hun doel voorbij, aldus europarlementslid Patrick Breyer van de Duitse Piratenpartij (aangesloten bij de groene fractie) die zich sinds lang met privacy en digitale burgerrechten bezighoudt. De ‘snuffelalgoritmes’ produceren valse alarmen bij de vleet (90% stelt Statewatch) en overstelpen bijgevolg bevoegde politiediensten met duizenden nutteloze opdrachten. Ondertussen wordt de privacy van honderden miljoenen mensen te grabbel gegooid voor private bedrijven die haast oncontroleerbaar geworden zijn. Men herinnert zich misschien het ‘lek’ waarmee Facebook data van 87 miljoen gebruikers lekte naar een ander malafide bedrijf, Cambridge Analytica… Natuurlijk maakt de EU zich sterk dat aan de uitzondering op de e-Privacy strikte voorwaarden worden gesteld, maar dat is ook zo met het Privacy Shield waardoor onze gegevens zogezegd beschermd zijn tegen Amerikaans misbruik. De gestemde uitzonderingsregeling is geldig gedurende drie jaar. Tegen die tijd zou een nieuwe Europese privacy-verordening alles nóg beter geregeld moeten hebben. (hm)    
Herman Michiel

Wereldmacht EU? Nein danke!

3 weken 4 dagen ago

door Peter Wahl (*) 6 juli 2021 Verschenen op 5 juli in Neues Deutschland Nederlandse vertaling door Ander Europa Met dank aan de auteur voor toelating   De timing paste als een tang op een varken. Bijna exact op de 80e verjaardag van de aanval van nazi-Duitsland op de Sovjet-Unie besloten de regeringsleiders van de EU tot een verscherpte confrontatie met Rusland. Het bezweren van het “gevaar uit het Oosten” is bijna een treurige routine geworden, maar deze keer kwam het toch tot een spectaculaire uitbarsting: het Duits-Franse voorstel voor een topontmoeting tussen de EU en Rusland mislukte. Nadat Joe Biden en Vladimir Poetin elkaar in Genève hadden ontmoet, en er zelfs afgesproken hadden om onderhandelingen te voeren over bewapeningscontrole en cybersecurity, dachten Angela Merkel en Emmanuel Macron dat ze hetzelfde konden als hun grote broer. Maar Polen en de Baltische staten liepen storm tegen dit idee. Ze kregen daarvoor steun uit Zweden en Nederland, die het minder om Rusland te doen was als om een demonstratie van principieel verzet tegen een Duits-Frans voogdijschap. Het haalde niets uit dat Italië, Oostenrijk en Griekenland voor de topontmoeting waren, want op het gebied van buitenlandse politiek is er in de EU unanimiteit vereist. Nu zou het wel goed zijn als de verhouding tussen de EU en Rusland zich in de richting van goede nabuurschap in plaats van Koude Oorlog 2.0 zou ontwikkelen. Anderzijds heeft de mislukking van het voorstel voor een topontmoeting ook zijn goede kanten. Want op de keper beschouwd ontvalt voor de EU daarmee de mogelijkheid om haar verlangen naar de status van wereldmacht een stapje dichterbij te brengen. Verschillende commentatoren omschrijven dat met het mooie begrip ‘zelf verkleutering’ [Selbstverzwergung]. Vanuit een links, emancipatorisch standpunt is dat eigenlijk niet zo slecht. Small is beautiful! Want met ‘wereldmacht’ hebben we in Duitsland wel enige ervaring, en we weten waarop dat kan uitdraaien. Hetzelfde geldt voor de andere gewezen grootmachten in de EU. De meerderheid van de inwoners van deze landen hebben steeds een hoge prijs moeten betalen voor de grootmacht-ambities van hun leiders. Deze willen nu terug aanknopen bij hun glorierijk verleden, maar dan met Europese gewaden. “Onze soft power is de beste in de wereld”, meent de voormalige buitenlandvertegenwoordiger van de EU Federica Mogherini, niet zonder enige verwaande zelfoverschatting; en Heiko Maas [Duitse minister van buitenlandse zaken, SPD] heeft het over een ‘Europees patriottisme’. Ondertussen worden opnieuw irrationele vijandbeelden gehanteerd, en wordt Rusland tot het Rijk van de Duisternis verklaard. De EU heeft daar momenteel ook erg nood aan. Want tegenover de niet aflatende reeks van crisissen  ̶ te beginnen met de financiële crisis van 2008, de euro- en Griekenlandcrisis, vluchtelingen en migratie, spanning met Orbán, Kaczyinsky en Trump, en nu corona  ̶- was de oppositie tegen Rusland tot nog toe een van de weinige grote thema’s waarover eensgezindheid bestond. Het is het aloude wagenburchtfenomeen: de buitenvijand moet de interne tegenstellingen verdoezelen. Daartoe behoort ook het monddood maken van de interne oppositie tegen de confrontatiekoers. Vroeger werd antimilitarisme en linkse vredespolitiek met etiketten bedacht als ‘kameraden zonder vaderland’, ‘vijfde colonne van Moskou’ en meer van dat, en voor hun mening was er geen plaats. Vandaag vervullen de ‘Poetin-verstaanders’ deze rol. Door het mislukken van het idee voor een topontmoeting ontstaat in Berlijn en Parijs speelruimte voor een zelfstandigere Ruslandpolitiek. Daardoor vergroot ook de kans dat binnenlandse politieke druk een invloed kan uitoefenen, meer dan op het zo ver van democratie verwijderde Brussel. Want door het fetisjisme over een eensgezinde EU laat men zich gijzelen door de hysterische Russenhaat in Polen en de Baltische staten. Daar moet natuurlijk ook iets aan gebeuren. Een goed begin zou misschien zijn te kijken naar de geschiedenis van de zogenoemde Duits Franse erfvijandschap, en zich af te vragen waarom de meeste Fransen en Duitsers vandaag niet meer weten waarom er ooit zoiets geweest is. Overigens bestaat er vanuit een internationalistische visie, dus vanuit het gezichtspunt van 90% van de 7,7miljard mensen op deze planeet, niet de minste nood aan een EU-grootmacht. Met andere woorden overwegen uiteindelijk de voordelen op de nadelen bij het mislukken van de topontmoeting.   (*) Peter Wahl is een Duitse onderzoeker en auteur. Hij is oprichter van WEED (World Economy, Ecology & Development), een ngo gewijd aan de impact van globalisering op het vlak van financiën, economie en ecologie. Wahl is ook een van de medestichters van Attac-Duitsland.    
Herman Michiel

Belastingsgeld voor afbraakpolitiek

3 weken 5 dagen ago

5 juli 2021- Ik zou niet zo ver gaan om van een ‘bullet fee’ te spreken - de rekening die naar verluidt in sommige gevallen aan de familie van een terdoodveroordeelde wordt gepresenteerd om de executiekosten te betalen - maar is het niet cynisch te vernemen dat er uit het Europees budget jaarlijks tientallen miljoenen euro’s gaan naar de grote consultancybedrijven om de EU te adviseren bij haar neoliberale hervormingen? U bent met andere woorden medefinancier van de Europese afbraakpolitiek. The ‘Big Four’, dat zijn Deloitte, Ernst&Young, PricewaterhouseCoopers en KPMG, kregen verleden jaar voor  meer dan 156 miljoen euro contracten, waarvan een aanzienlijk deel voor hun ‘goede raad’ in verband met de structurele hervormingen die de Europese Commissie de lidstaten gradueel oplegt. In 2019 was het ‘maar’ 125 miljoen, maar ondertussen is er het Europees corona-Herstelfonds, dat lidstaten zogezegd bijstaat om de crisis te boven te komen, maar dan met ‘strings attached’, d.i. met voorwaarden om sociaaleconomische hervormingen door te voeren. In de periode 2016-2019 kregen de Big Four van de Commissie contracten ter waarde van 462 miljoen euro. Een en ander blijkt uit een onderzoek van Euractiv over deze lucratieve contracten. Dat de EU haar antisociale hervormingen met een soort steekpenningen wil promoten is een gevaar waar we reeds heel lang geleden voor waarschuwden. De Europese molens malen traag, maar gestaag. In 2017 werd het ‘steunprogramma voor structurele hervormingen’ (Structural Reform Support Programme) gestart, ondertussen omgedoopt (met de minder aanstootgevende naam?) Instrument voor technische ondersteuning (Technical Support Programme) en met een budget dat ondertussen opgelopen is tot gemiddeld 115 miljoen euro per jaar. Zoals gezegd zagen we een Europese financiële steun voor hervormingen in de lidstaten er al lang geleden aankomen. Maar we vergisten ons wel in de vorm hiervan. Er wordt geen ‘aanmoedigingspremie’ betaald aan de lidstaat die een hervorming (verhoging pensioenleeftijd, verlaging werkloosheidsuitkering, privatisering…) doorvoert, maar de lidstaat wordt op kosten van de Commissie ‘bijgestaan’ door de experts van Deloitte, pwc of aanverwanten…. Het wordt helemaal te gek als men weet dat dezelfde Big Four, die bedrijven adviseren hoe ze zo weinig mogelijk belasting kunnen betalen, aan  de Commissie advies verstrekken over belastingsbeleid en op die manier opnieuw miljoenen binnenrijven… Philip Lamberts, co-voorzitter van de Groenen in het Europees Parlement, schreef daarover een verontruste brief aan de Commissie, ondertekend door 73 Europarlementsleden. Maar er is geen vuiltje aan de lucht, aldus de Commissie: “Externe contracten hebben de bedoeling om de beste en meest aangepaste oplossing te bieden aan een lidstaat, en dat op de economisch meest voordelige wijze.” (hm)    
Herman Michiel

Brochure: de militarisering van de Europese Unie

4 weken 2 dagen ago

1 juli 2021 - Tijdens een online-bijeenkomst werd gisteravond een brochure voorgesteld waarin de toenemende militarisering van de Europese Unie kritisch wordt geanalyseerd. De studie, A militarised Union, ontstond door de samenwerking van de Duitse Rosa Luxemburg Stichting en ENAAT, het Europees netwerk tegen wapenhandel. Onder de auteurs vermelden we Wendela de Vries, onderzoeker en campagnecoördinator bij het Nederlandse Stop Wapenhandel, en Bram Vranken, met gelijkaardige verantwoordelijkheden bij het Belgische Vredesactie. Het tijdstip van de boeklancering was een soort antwoord van de Europese vredesbeweging op het initiatief van de tegenstander diezelfde namiddag. In Brussel werd dan immers het Europees Defensiefonds officieel gelanceerd, met toespraken door de Europese Commissie, Europese ministers  en ... tevreden vertegenwoordigers van de wapenindustrie die de miljardenstroom graag zien op gang komen. [caption id="attachment_20767" align="alignleft" width="300"] (Klikken om down te loaden) [/caption] De brochure A militarised Union verscheen dus gisteren in het Engels, maar zal ook vertaald worden naar het Duits, Frans en Spaans. Een uitstekend initiatief, want er zal inderdaad een brede Europese verzetsbeweging nodig zijn om tegen de stroom in te gaan. De tekst is dan ook geschreven voor een breed geïnteresseerd publiek en aantrekkelijk gelayout.  Wat in de media nauwelijks aan bod komt vindt u hier helder en deskundig voorgesteld. Het gaat zowel over de historiek van de Europese militarisering, de EU-structuren die daarrond opgericht werden, financiering, de argumentaties (politiek, economisch, ...) waarmee de EU probeert de militaire draai te legitimeren, antwoorden vanuit de vredesbeweging daarop, alternatieven, aanbevolen literatuur, enzovoort. Kortom: alles om de burger te wapenen tegen de wapenlobby en het militaire denken van de politieke leiders. De brochure (96 blz., 4 MB, pdf) kan gratis gedownload worden. Eind 2018 verscheen vanuit de Europese linkerzijde een brochure met ongeveer dezelfde titel, toen uitgebracht door Transform!, het tijdschrift van  de Partij van Europees Links. We hadden daar nogal wat kritiek op, aangezien de auteurs meer gekozen leken omwille van hun politieke affiliatie (zoals Syriza) dan hun kennis en standpunten terzake. Dat er bij de huidige brochure voor een andere aanpak werd geopteerd  kan alleen toegejuicht worden. De politieke dimensie van het antimilitarisme is inderdaad complexer dan men zou geneigd zijn te denken. Bij de online-bespreking na de brochurevoorstelling werd o.a. vastgesteld dat de uitdaging voor de vredesbeweging buitengewoon groot is. De drie grote politieke families in de EU (christendemocraten, sociaaldemocraten en liberalen) staan volop achter de militaire draai, groenen hebben een dubbelzinnige houding: de Duitse groenen lijken zich in het Europees Parlement te verzetten, maar zijn voor in de Bundestag. En in Frankrijk verzet Mélenchon zich wel tegen de Duits-Franse samenwerking inzake militarisering, maar dan wel omdat het de Franse militaire industrie - Dassault - zou verzwakken. Ook in Griekenland is antimilitarisme geen linkse vanzelfsprekendheid. (hm)      
Herman Michiel

Grote bedrijven willen rechtspraak in de EU voor zich winnen

1 maand ago

door Corporate Europe Observatory (CEO) verschenen op 28 juni 2021 onder de titel Conquering EU courts? Nederlandse vertaling: Globalinfo  

Dit is de voorstelling van een onderzoek verricht door CEO (Conquering EU courts? Big business lobbies in secret for new legal privileges in the EU). Een (Engelse) samenvatting vindt u hier. Het bedrijfsactivisme rond rechtspraak komt ook aan bod in een andere recente CEO-publicatie, die het heeft over het verzet van de bedrijfslobby's tegen wetgeving over schendingen van mensenrechten en leefmilieu. Zie Zal de EU bedrijven verantwoordelijk stellen voor hun (wan-)daden?

  [caption id="attachment_20758" align="alignleft" width="300"] (klikken om down te loaden)[/caption] De Europese Commissie werkt momenteel aan een voorstel ter bescherming van grensoverschrijdende investeringen in de EU, dat in het najaar van 2021 moet worden gepubliceerd. Er zijn verontrustende tekenen dat het nieuwe voorstel enorme nieuwe juridische privileges voor ondernemingen zou kunnen bevatten - precies waar grote banken, advocatenkantoren en lobbygroepen van grote ondernemingen op hebben aangedrongen. Een nieuw EU-hof dat uitsluitend voor ondernemingen is bestemd, zou de Europese regeringen ertoe kunnen dwingen grote bedrijven enorme bedragen te betalen als compensatie voor regelgeving die is ingevoerd om werknemers, consumenten en het milieu te beschermen. Het serieuze financiële risico dat zo'n hof zou creëren, namelijk het moeten betalen van aanzienlijke schadevergoedingen, zou regeringen er uiteindelijk van kunnen weerhouden om regelgeving op te stellen die in het algemeen belang is. De aanhoudende lobbycampagne van bedrijven voor nieuwe wettelijke privileges is begonnen na een baanbrekend arrest van het Hof van Justitie van de EU (EHJ in maart 2018. Het Hof maakte een einde aan tientallen bilaterale investeringsverdragen (BIT's) die EU-lidstaten met elkaar hadden gesloten. Deze verdragen stonden investeerders toe om nationale rechtbanken te omzeilen wanneer staatsbesluiten hun investeringen belemmerden en in plaats daarvan lidstaten voor de rechter te dagen voor tribunalen waar drie particuliere advocaten het oordeel konden vellen. Het  EHJ oordeelde dat deze vorm van geschillenbeslechting (bekend als investor-state dispute settlement of ISDS) onwettig was, omdat zij de EU-rechtbanken buitenspel zette. Als gevolg daarvan worden nu ongeveer 130 intra-EU BIT's beëindigd. De uitspraak van het Hof veroorzaakte een schokgolf door de zakenwereld en de juridische gemeenschap, gezien het risico dat de aanzienlijke winsten die zij hadden gemaakt met ISDS-procedures, hierdoor in gevaar kwamen. Lobbygroepen uit het bedrijfsleven mobiliseerden zich snel en begonnen bij de Europese Commissie te lobbyen om een nieuw parallel rechtssysteem te creëren, vergelijkbaar met de oude intra-EU BIT's, maar verenigbaar met het EU-recht. Het nieuwe rapport van Corporate Europe Observatory brengt hun verborgen lobbycampagne aan het licht.   Grote bedrijven vechten terug In 2019 en 2020 hebben lobbyisten van het bedrijfsleven ten minste een dozijn vergaderingen gehouden met de verantwoordelijke afdeling van de Europese Commissie, DG FISMA (directoraat-generaal Financiële stabiliteit, financiële diensten en kapitaalmarktenunie), volgens interne documenten die via de EU-regels inzake vrijheid van informatie zijn vrijgegeven. Ook overspoelde het bedrijfsleven de mailboxen van de Commissie met brieven en standpuntnota's waarin werd opgeroepen tot een nieuwe rechtbank voor ondernemingen. Op spraakmakende evenementen herhaalden bedrijfsleiders de boodschap dat er nu niet genoeg rechtsbescherming is voor bedrijven in de EU. Grote banken (zoals de op één na grootste bank van Duitsland, de Commerzbank), financiële verenigingen (waaronder de Europese Bankenfederatie en de aandeelhouderslobby Deutsches Aktieninstitut) en andere beruchte lobbygroepen van grote ondernemingen (zoals BusinessEurope en de Vereniging van grote Franse ondernemingen - AFEP) waren bijzonder actief in de lobbycampagne. Ook bedrijfsjuristen en, meer recentelijk, lobby-adviesbureaus waren hierbij betrokken. De boodschap van Big Business en zijn lobbyisten was steeds dezelfde: de beëindiging van de intra-EU BIT's "zou investeerders zonder passende rechtsbescherming laten" op de interne markt van de EU (zoals Duitse lobbygroepen uit het bedrijfsleven in een brief van juni 2019 aan de Commissie schreven). Dit werd gevolgd door een dreigement. "Dit gebrek aan bescherming kan EU-bedrijven ertoe aanzetten buiten de EU te investeren", met als gevolg een "verminderde instroom van kapitaal in de EU en minder belastinginkomsten" (standpuntnota van de Europese Bankenfederatie van juli 2019). De Commissie moest dus dringend een nieuw rechtskader creëren om EU-ondernemingen te beschermen. De alarmerende bewering van de industrie dat investeerders door de afschaffing van intra-EU BIT's zonder passende rechtsbescherming zullen komen te zitten, is niet veel meer dan een paniekzaaierij. Op de interne markt van de EU kunnen investeerders rekenen op een lange lijst van rechten en beschermingen, waaronder het recht op eigendom, non-discriminatie, het recht om voor een autoriteit te worden gehoord en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht. Ook het EU-scorebord voor justitie - het belangrijkste gegevensinstrument om de kwaliteit van de rechtsstelsels van de EU te monitoren - laat geen bewijzen zien van systematische onheuse behandeling van buitenlandse investeerders in de EU-lidstaten. Dit gebrek aan bewijs betekent dat het zeer moeilijk zou zijn om speciale wettelijke bescherming te rechtvaardigen voor ondernemingen (in tegenstelling tot bijvoorbeeld journalisten of mensenrechtenactivisten).   Bedrijven willen een parallel rechtssysteem voor henzelf De belangrijkste eis van het grootkapitaal is een nieuw systeem voor het beslechten van geschillen tussen investeerders en staten binnen de EU, waardoor het bedrijfsleven de nationale rechtbanken van de EU-lidstaten kan vermijden. Er worden verschillende opties voorgesteld, waaronder een nieuw EU-investeringstribunaal dat alleen toegankelijk zou zijn voor bedrijven. Bedrijven, die duidelijk maken dat ze vertrouwen op financiële pressietactieken om regeringen tot onderwerping te dwingen, stellen dat alleen "het risico van een gerechtelijke procedure een prikkel is voor de overheid om een dialoog aan te gaan met investeerders" (Duitse industrielobbygroepen in een brief aan de Commissie, juni 2019). Het bedrijfsleven wil de EU-wetgeving zodanig wijzigen dat deze een afspiegeling vormt van de omvangrijke bescherming van investeerders en de lukrake speculatieve schadeberekeningsmethoden die gebruikelijk zijn in het internationale investeringsrecht. Bepalingen zoals eerlijke en billijke behandeling moeten "gecodificeerd, gespecificeerd en verder ontwikkeld" worden in nieuwe EU-wetgeving, aldus Commerzbank en het Deutsches Akieninstitut. Dit zou de kosten voor regelgeving in de EU in verband met het algemeen belang kunnen opdrijven, waardoor het voor het bedrijfsleven gemakkelijker zou worden om grote bedragen aan schadevergoeding uit de staatskas te laten betalen.   Maakt de Commissie de weg vrij voor een nieuwe machtsgreep door het bedrijfsleven? In een non-paper [discussiedocument] van de Europese Commissie van september 2020 worden zorgwekkende opties geschetst voor zowel de inhoudelijke rechten van investeerders als het nieuwe systeem voor de beslechting van geschillen tussen investeerders en staten binnen de EU, waaronder de oprichting van een gespecialiseerd investeringshof op EU-niveau. De Commissie lijkt er ook op gebrand nieuwe privileges voor het bedrijfsleven in te stellen om zich nog meer en nog vroeger in beleidsprocessen te mengen. De invoering van nieuwe normen op het gebied van het investeringsrecht en een EU-breed systeem om deze te handhaven zou regeringen uiteindelijk kunnen ontmoedigen en verhinderen om in het algemeen belang regelgeving op te stellen wanneer hun voorstellen door machtige economische actoren worden tegengewerkt. En dit is precies wat het grootkapitaal wil. Zoals EuroChambres, de vereniging van Europese kamers van koophandel, duidelijk maakte: "Bedrijven zijn niet tegen maatregelen die gemeenschappelijke belangen beschermen die van belang zijn voor de samenleving als geheel, maar ze mogen niet nadelig zijn voor de investeringen van bedrijven". Vakbonden, consumenten- en milieuorganisaties zijn fel gekant tegen nieuwe speciale rechten voor buitenlandse investeerders. Zij zijn van mening dat eventuele tekortkomingen van de rechtsstaat in de EU moeten worden aangepakt op een manier die de rechtsbehandeling van alle burgers verbetert, en niet door het creëren van extra wettelijke privileges voor een klein aantal reeds zeer machtige en beschermde economische actoren. Zij hebben ook kritiek geuit op de tegenstelling tussen de aanpak van de Commissie van de bezorgdheden van de civiele maatschappij en die van de ondernemingen. Zoals de Oostenrijkse Kamer van Arbeid opmerkte: "Terwijl de Commissie lange tijd verzoeken heeft genegeerd van werknemers om sociale minimumnormen voor de EU te creëren,  hebben klachten over het gebrek aan bescherming voor investeerders de Commissie er daarentegen onmiddellijk toe aangezet een raadpleging over deze kwestie te houden." Niettegenstaande ISDS eerder al schipbreuk leed, lijkt het erop dat zulke superrechten voor investeerders weer helemaal terug van weggeweest zijn. Als de campagne van de bedrijfslobby slaagt, zou een nieuw EU-breed systeem van bedrijfsvoorrechten een impuls kunnen geven aan de langlopende strategie van grote ondernemingen om de democratie te ondermijnen en bedrijfswinsten te bevoordelen, tegen aanzienlijke kosten voor het publiek. Maar als dit voorstel wordt verworpen, zou dat het einde kunnen betekenen van bedrijven die hun eigen parallelle rechtssysteem gebruiken om regeringen aan te klagen omdat die het lef hebben wetgeving te maken in het algemeen belang.    
Herman Michiel

Zal de EU bedrijven verantwoordelijk stellen voor hun (wan-)daden?

1 maand ago

door Herman Michiel 29 juni 2021   Bedrijven lijken soms verrassend bereid om strengere fiscale of milieunormen te aanvaarden, of hebben het volmondig over de ‘sociale verantwoordelijkheid van de bedrijfswereld’. De ervaring leert dat men dan extra goed uit zijn doppen moet kijken om niet in een val te trappen. De anti lobbygroep CEO (Corporate Europe Observatory) had het goede idee om samen met Friends of the Earth en ECCJ (European Coalition for Corporate Justice) een brochure uit te brengen die waarschuwt voor zulke subtielere manipulatietechnieken. Ze doen dit aan de hand van de reacties van bedrijfslobby’s op het voornemen van de Europese Commissie om via Europese wetgeving in te gaan tegen de straffeloosheid van bedrijven die schendingen begaan tegen mensenrechten of het milieu. Off The Hook - How business lobbies against liability for human rights and environmental abuses is een bijzonder nuttige bijdrage om burgers tot waakzaamheid en kritische geest aan te sporen telkens als ‘de vos de passie preekt’. [caption id="attachment_20751" align="alignleft" width="232"] (Klikken om de brochure down te loaden)[/caption] De praktische aanleiding is de aankondiging in april 2020 door eurocommissaris Reynders om een initiatief te zullen nemen dat aan Europese bedrijven ‘zorgvuldigheidseisen’ (due diligence) stelt. Daardoor zouden ze  verantwoordelijk kunnen gesteld worden voor de schade die ze zelf of hun onderaannemers aanrichten aan mens en milieu, niet alleen in Europa, maar wereldwijd [efn_note] Het woordgebruik “zorgvuldigheid”, due diligence, is op zichzelf al merkwaardig. Als bedrijven mensenrechten of de leefomgeving schenden is het blijkbaar door een gebrek aan zorgvuldigheid. Het zou nochtans eigenaardig overkomen als iemand die rotzooi aan de bosrand gooit of dronken een ongeval veroorzaakt ‘onzorgvuldigheid’ aangewreven werd. [/efn_note].. Indien de EU hierover degelijke wetgeving zou invoeren [efn_note] Een aantal elementen waaraan zulke wetgeving zou moeten voldoen werden opgelijst door een brede coalitie van vakbonden, ngo’s, milieuorganisaties en sociale bewegingen. Zie What we want. [/efn_note] zou men van een trendbreuk kunnen spreken, van een minder slaafse overname van de bedrijfswensen. Die wensen, die vaak als eisen klinken, zijn ondertussen goed bekend na de publieke consultatie die commissaris Reynders organiseerde over het wetsvoorstel dat hij later dit jaar zal lanceren. De bedrijfslobby’s hebben alles uit de kast gehaald om ervoor te zorgen dat een eventuele toekomstige Europese wet een tandenloos beestje zou worden. Een paar aspecten van deze lobbycampagne zoals ze door de brochure uit de doeken worden gedaan laten we hier verder aan bod komen. Het kan een motivatie zijn om de hele brochure door te nemen (in het Engels, 23 bladzijden).     BusinessEurope: wij zijn tegen Niet alle bedrijfslobbys denken dat er subtiliteit geboden is om hun doel te bereiken. BusinessEurope, de grootste bedrijfslobby in Europa, waarschuwde de Commissie dat een nieuwe wet "negatieve en ongewenste gevolgen zou kunnen hebben", zoals "het in gevaar brengen van zinvolle en succesvolle bedrijfspraktijken” en "investeringen in derde landen afremmen.” Zorgvuldigheidseisen zouden moeten beperkt worden tot middelen, maar niet tot resultaten; het zou dus volstaan om bijvoorbeeld in contracten in de bevoorradingsketen (supply chain) een clausule over het respecteren van rechten op te nemen, zonder verantwoordelijkheid als het misgaat. Bij de publieke consultatie gaf BusinessEurope ook te kennen dat het een safe harbour-clausule wil voor de bedrijven. Ze zouden dan vrijgesteld zijn van juridische vervolging als ze niet onmiddellijk verantwoordelijk zijn voor schade, of als ze formeel het bestaan van zorgvuldigheidsregels kunnen aantonen. Voorts zou de klimaatkwestie er buiten moeten blijven, de bewijslast zou bij de slachtoffers moeten liggen, en bedrijven zouden eventueel wel een reprimande mogen krijgen, maar niet gestraft worden.   Wortels, OK, maar geen stokken a.u.b.! Terwijl BusinessEurope liefst geen zorgvuldigheidswetgeving zou zien ontstaan, en als het dan toch echt niet anders kan moet die beperkt zijn tot een lege doos, zijn er andere lobby’s met een andere aanpak. Ze gaan er waarschijnlijk van uit dat er toch wel iets uit de bus zal komen, en dat een lobby die zich constructief opstelt meer invloed zal hebben op het eindresultaat. AIM bijvoorbeeld, een club van grote merknamen als Coca-Cola, Nestlé, Danone… stelde aan de Commissie voor om bedrijven positief te stimuleren (via incentives) om mensenrechten te respecteren, bijvoorbeeld door ze handelsvoordelen te bieden. Ze zijn geen voorstander van juridische aansprakelijkheid, maar als het toch zover zou komen zou dit beperkt moeten zijn tot ernstige schendingen van de mensenrechten, en zich niet uitstrekken tot de lagere echelons van de bevoorradingsketen. Dat is nu vaak het niveau waar de ergste schendingen zich voordoen, bijvoorbeeld kindslaafarbeid op de cacaoplantages die de grondstof leveren voor chocoladebedrijven. Een andere drukkingsgroep die zijn stempel wil zetten op een mogelijke zorgvuldigheidswet is Amfori, dat de kaart van de ‘duurzaamheid’ uitspeelt. Bij een eerste blik op hun website zou je bijna denken bij Greenpeace of een ontwikkelingsorganisatie terechtgekomen te zijn, en zelfverzekerd verklaren ze: “For businesses today, doing good for people and planet is as important as revenu”. Juridische aansprakelijkheid wordt zelfs niet meteen van de hand gewezen, maar “is ook geen wondermiddel”. Veel beter zijn ook hier incentives, door bijvoorbeeld rekening te houden met de ‘zorgvuldigheidsinspanningen’ bij het toekennen van openbare aanbestedingen. Weer een andere aanpak is te doen alsof overheidsbemoeienis niet nodig is, aangezien de industrie zelf reeds de zaken in handen genomen heeft. Jaja, bedrijven erkennen hun sociale verantwoordelijkheid, hun Corporate Social Responsability, hun CSR. Meer dan 10.000 bedrijven in Europa hebben elkaar gevonden in CSR Europe, ‘The European Business Network for Corporate Sustainability and Responsibility’. En niet zomaar KMOkes, maar zwaargewichten als Arcelor Mittal, BASF, Coca Cola, IBM, Total, Volkswagen,  …  Ze hebben de indruk dat de Europese Commissie geen vertrouwen heeft in de bottom up aanpak van de industrie zelf. Ze waarschuwden zelfs dat Europese zorgvuldigheidswetgeving “schadelijk zou kunnen zijn voor lokale gemeenschappen”. Ze kunnen daarvoor zelfs verwijzen naar een kleine cacaoboer, Lady Akissi uit Ivoorkust, die er zich over beklaagt dat haar inkomen en situatie in de voorbije 20 jaar niet verbeterd zijn, niettegenstaande er ondertussen fair trade certificaten gekomen zijn en CSR programma’s bij de bedrijven aan wie ze levert. Merkwaardig argument voor een organisatie die zich CSR Europe noemt.   En daar hebben we weer het ‘gelijke speelveld’ ! U kent dit speelveld ondertussen, het level playing field, het veld waar het grote winstspel wordt gespeeld onder de morele spelregel van de eerlijke concurrentie en de meteorologische voorwaarde van een bedrijfsvriendelijk ondernemingsklimaat. In Nederland is de scheidsrechter daarvoor de VNO-NCW, de ondernemersvakbond, zeg maar. De onderzoeksgroep SOMO ging na hoe VNO-NCW staat tegenover wetgeving voor verantwoord ondernemen [efn_note] Zie SOMO, Verhinderen, Vertragen,Verzwakken, 21 mei 2021. [/efn_note]. Hun bevinding kort samengevat: “Lange tijd was werkgeversorganisatie VNO-NCW fervent tegenstander van wetgeving die bedrijven verplicht om misstanden in hun productieketens tegen te gaan. Nu wetgeving onafwendbaar lijkt, probeert VNO-NCW samen met de Europese koepel BusinessEurope nieuwe regels juist te beperken en te verzwakken.” Dat de Nederlandse bazen zich verzetten tegen Nederlandse wetgeving ter zake is natuurlijk omwille van het gelijke speelveld. De regels moeten dezelfde zijn voor iedereen in Europa! Maar ondertussen blijkt VNO-NCW nu op Europees vlak te bestrijden wat ze voorheen op Nederlands vlak deed. En zo gebeurt het ook in Duitsland, en zal het ongetwijfeld overal het geval zijn. Maar als bedrijven, politici, de Europese instanties zelf de theorie van het gelijke speelveld ernstig namen, dan zouden ze toch niet moeten ophouden aan de Europese grenzen, maar voor wereldomspannende regels gaan ? Het feit is dat het kader daarvoor bestaat, dat er binnen de Verenigde Naties een verdrag uit de bus is gekomen dat multinationals voor hun verantwoordelijkheid plaatst, gesteund door zowat alle landen uit het ‘Zuiden’, maar dat het door de EU en de Verenigde Staten werd geboycot. Onder die omstandigheden zou het een mirakel zijn als de EU op Europees vlak zou doorvoeren wat ze op wereldvlak boycotte. Over een Europese ‘zorgvuldigheidswetgeving’ kan nog heel wat theater opgevoerd worden, maar het slotbedrijf kan men zich al voorstellen.   Toegevoegd op 1 juli 2021: In een persmededeling  vraagt het Europees Vakverbond (ETUC) wanneer de Europees commissaris Didier Reynders zal uitpakken met een voorstel rond 'due diligence'. Onder druk van de bedrijfslobby werd dit al uitgesteld in mei, maar een richtlijn is hoogdringend, aldus de Europese vakbondskoepel. Ze verwijst naar een nieuw rapport waaruit blijkt dat inbreuken op mensenrechten in de werkplaats wereldwijd zijn toegenomen,  ETUC wil ook inzage in de reacties bij de publieke consultatie over zulke richtlijn, en de manier waarop de Commissie daarmee zal rekening houden.  
Herman Michiel

Fighter jets as a European project

1 maand 1 week ago
Bewaren als PDF by Herman Michiel (*) 23 June 2021   You can’t be blamed if the acronym FCAS doesn’t mean anything to you. FCAS stands for ‘Future Combat Air System’, and is a French-German-Spanish project to develop a ‘sixth generation’ fighter plane, as a successor of the ‘fifth generation’. Among the latter is the…
Herman Michiel

22 juni, 80 jaar geleden …

1 maand 1 week ago

22 juni 2021 - Het is vandaag precies tachtig jaar geleden dat nazi-Duitsland de Sovjet-Unie binnenviel ("Operatie Barbarossa") en er zijn moordende oorlog "tegen Joden en bolsjevieken" begon. Dit zou uiteindelijk aan 27 miljoen sovjet-burgers en militairen het leven kosten, waardoor de Sovjet-Unie de grootste tol betaalde van alle  in de Tweede Wereldoorlog betrokken naties. Terwijl de na-oorlogse Duitse overheid op diverse manieren en tijdstippen de historische schuld van het land erkende (maar wel niet zover ging om bv. aan Griekenland herstelbetalingen te doen)  heeft Berlijn beslist om dit jaar geen enkele commemoratie te houden of bij te wonen.  Op vragen daarover door de Bondsdagfractie van Die Linke antwoordde de regering kortaf dat ze geen plannen in die richting had; Die Linke is dan ook de enige Duitse partij die vandaag een gedenkevenement organiseert. De reden voor de afwijzing van elke verwijzing naar de prominente rol die de Sovjet-Unie speelde in de overwinning op het nazisme is niet ver te zoeken. Het Westen, de NAVO, de EU, de traditionele partijen van conservatieven tot groenen doen er alles aan om de verhoudingen met Rusland zo vijandig mogelijk te maken. Al is Poetins Rusland iets heel anders dan de USSR, een blijk van erkenning naar een bevolking voor wat ze historisch heeft betekend voor de wereld van vandaag  kan het vijandbeeld alleen maar schaden. En dat vijandbeeld is nodig, zoniet zou de goegemeente zich vragen kunnen stellen over de toenemende bewapeningsuitgaven en de militaristische koers die de Europese Unie inslaat. Het siert de Duitse Bondspresident Frank-Walter Steinmeier (SPD) dat hij zich niet volledig met deze hetzerige stroom liet meedrijven. In een toespraak in het Duits-Russisch museum in Berlin-Karlshorst (de plaats waar de Duitse overgave werd getekend) had hij het over "de enorme bijdrage van mannen en vrouwen uit de rangen van het Rode Leger die vochten tegen nazi-Duitsland. We gedenken hun moed en daadkracht, we gedenken de miljoenen die hun leven riskeerden en verloren, samen met Amerikanen, Britten, Fransen en vele anderen, om ons te bevrijden van de nationaal-socialistische tirannie". En in een niet mis te verstane verwijzing naar vandaag richtte hij zich tot "de burgers van alle landen die leden tijdens de Duitse vernietigingsoorlog" en vroeg hen "om ervoor te zorgen dat we niet opnieuw als vijanden tegenover elkaar gaan staan." Het is veelbetekenend dat Steinmeier een hoop kritiek over zich krijgt wegens zijn deelname aan een evenement "waar zelfs een Russische diplomaat aanwezig was".  Een vergissing, volgens de Frankfurter Allgemeine Zeitung, om een toespraak te houden in een museum dat door de Russische regering gesponsord wordt.  Een "affront", volgens de Oekraiense ambassadeur Melnyk. En volgens Die Zeit mag men niet denken dat "vrede met Rusland een morele verplichting is omwille van de invasie van de Sovjet-Unie in 1941."  [efn_note] Zie het artikel Of Perpetrators, Victims and Collaborators op German-Foreign-Policy.de, dat uitgebreid ingaat op de Duitse stilte i.v.m. 22 juni. [/efn_note] Het is moeilijk te geloven, maar niet alleen is de Koude Oorlog terug, maar hij wordt steeds warmer. (hm)              
Herman Michiel

Griekenland “moderniseert” arbeidswetgeving

1 maand 1 week ago

[caption id="attachment_20734" align="alignleft" width="400"] Mitsotakis en von der Leyen, 17 juni , Athene (Foto Europese Commissie)[/caption] 21 juni 2021 - Premier Mitsotakis’ regerende conservatieve partij Nea Dimokratia sleurde op 16 juni een “modernisering” van de arbeidswetgeving door het Grieks parlement. Er waren sinds weken protesten en stakingen tegen de aangekondigde hervormingen, maar met een nipte meerderheid (158 tegen 142) kregen ze dus kracht van wet. De dag erop, 17 juni, kreeg Mitsotakis het bezoek van Commissievoorzitter von der Leyen, die persoonlijk het nieuws kwam brengen dat haar Commissie het Griekse herstelplan had goedgekeurd. Daarmee zette Brussel het licht op groen om in de komende jaren 12,7 miljard euro leningen en voor 17,8 miljard subsidies van het Europese Herstelfonds richting Athene te laten vloeien. “Ons plan bevat 175 kritische investeringen, werken en hervormingen”, zei Mitsotakis, die fier kon verwijzen naar de goedgekeurde plannen van de avond ervoor. “Hervormingen” zijn immers een voorwaarde om Europees geld binnen te halen, en als die gericht zijn op het terugdringen van de rol van vakbonden en het “flexibiliseren” van de arbeidsvoorwaarden kan men er zeker van zijn een goedkeurend schouderklopje uit Brussel te ontvangen. En op dat vlak heeft Mitsotakis ‘goed’ werk verricht. Werknemers kunnen “vrijwillig” een contract aangaan met de werkgever, waardoor ze tot 10 uur per dag ‘mogen’ werken zonder dat daarvoor overuren moeten betaald worden; dit laatste is pas het geval na 150 overuren op jaarbasis. Ook de deeltijdse arbeider kan zeer flexibel ingezet worden. Heeft hij bijvoorbeeld een contract van 4 uur per dag, dan kan hij aan de slag van 8 tot 12, om op diezelfde dag nog eens 2 uur te presteren van 16 tot 18 u. (Dank aan Bruno Tersago, die op zijn blog een gedetailleerde analyse geeft van de hervormingen) Zondagswerk wordt genormaliseerd voor bijkomende beroepscategorieën. En onbetaald verlof aanvragen was tot nog toe iets wat een werknemer deed om aan onverwachte omstandigheden het hoofd te bieden; voortaan zal ook de werkgever kunnen voorstellen dat iemand onbetaald verlof neemt… Vanzelfsprekend zijn er ook maatregelen om stakingen te bemoeilijken en stakers te intimideren. Een staking moet vooraf uitgebreid gemotiveerd worden, wat rechtbanken de kans biedt om ze onwettig te verklaren. ‘Psychologische druk’ van stakers op niet-stakers is ongeoorloofd, en kan voor vakbondsafgevaardigden reden tot ontslag zijn. Volgens premier Mitsotakis brengt Griekenland hierdoor zijn arbeidswetgeving “die nog dateerde van de tijd dat internet niet bestond”, terug in lijn met de rest van Europa en het digitale tijdperk. Het is in ieder geval niet de Europese regelgeving  - die werkweken tot 65 uur, en zelfs 78 uur  toelaat – die Mitsotakis stokken in de wielen zal steken. Daar zorgen hopelijk de Griekse arbeiders zelf voor. (hm)    
Herman Michiel

Linkse klacht bij Duits grondwettelijk Hof over Europees Defensieagentschap

1 maand 2 weken ago

17 juni 2021 - Duitsland is zowat de enige EU-lidstaat waar klachten aan bod komen over de strijdigheid van Europese initiatieven of wetten met de Duitse grondwet. Zulke klachten worden dan behandeld door het Duits grondwettelijk Hof, het Bundesverfassungsgericht. De geschillen hebben altijd als achtergrond dat "in de hiërarchie der wetten, de Europese rechtsnormen primeren". Ik heb in een vroegere bijdrage eraan herinnerd op welke wankele basis dit principe berust; het is nooit formeel door de lidstaten en hun parlementen  goedgekeurd, en kan zich enkel beroepen op uitspraken van het Europees Hof van Justitie. Een potsierlijk geval dus van een rechter die oordeelt over een zaak die hemzelf betreft. Nu zijn dergelijke klachten in Duitsland tot nog toe uitgegaan vanuit de rechterzijde van het politieke spectrum. De meest recente klacht ging over de juridische toelaatbaarheid van de opkooppolitiek van de Europese Centrale Bank, die volgens klagers (die vaak in AfD-kringen gesitueerd worden) het EU-recht schendt door overheidsobligaties op te kopen en dus een 'gemeenschappelijke schuld' binnen de Unie aan te gaan. Voor zowat de hele Duitse politieke klasse is een Europese  'Schulden-Union' de ultieme nachtmerrie. Maar vandaag wordt dit Bundesverfassungsgericht dus een heel andere kwestie voorgelegd, en uit een heel andere hoek.  Die Linke stelt dat het  8 miljard € zware Defensieagentschap geld uit het Europees budget ter beschikking stelt van militaire projecten, wat door de Europese verdragen uitdrukkelijk verboden is. De EU heeft deze inbreuk tot nog toe goedgepraat door te stellen dat het gaat om 'industriële politiek', maar Die Linke wil zich bij deze truuk niet neerleggen. Ze liet daarvoor een juridische studie uitvoeren. en op 16 juni legde de partij haar klacht neer bij het Hof in Karlsruhe. De vraag is of de Duitse overheid ertoe kan gebracht worden om de kwestie voor te leggen aan het Europees Hof van Justitie; andere partijen (individuen, organisaties, bedrijven die zich benadeeld voelen...) moeten immers een belang kunnen voorleggen. Er is weinig kans dat een EU-creatie als het Defensieagentschap langs juridische weg zal opgeheven worden, maar de klacht kan wel 'munitie' zijn voor de vredesbeweging en de antimilitaristische politieke partijen. (hm)        
Herman Michiel

Gevechtsvliegtuigen als Europees project

1 maand 2 weken ago

door Herman Michiel 12 juni 2021   Men kan het u niet kwalijk nemen als de afkorting FCAS u niets zegt. FCAS staat voor ‘Future Combat Air System’, en is een Frans-Duits-Spaans project om een ‘zesde generatie’ gevechtsvliegtuig te ontwikkelen, ter opvolging van de ‘vijfde generatie’. Onder deze laatste rekent men o.a. de Amerikaanse F35, waarvan Nederland pas de eerste ontving en waarop België nog enkele jaren moet wachten, maar voorzienig als militaire strategen zijn is er nu dus nu reeds sprake van de zesde generatie. Al wat zich een beetje ‘mogendheid’ acht is bezig met de ontwikkeling van een zesde generatie gevechtsvliegtuig: de USA, Rusland, China, Indië, en in Europa zijn er zelfs twee concurrerende initiatieven: het Frans-Duits-Spaanse FCAS, en het Britse Tempest, waaraan ook Zweden en Italië deelnemen.   Zesde generatie gevechtsvliegtuigen In 2017, kort nadat Macron president van Frankrijk werd, kwam er een akkoord tussen Parijs en Berlijn voor de ontwikkeling van een zesde generatie gevechtsvliegtuig, meestal aangeduid als FCAS. In 2019 sloot ook Madrid zich daarbij aan; dat was onder de socialistische regering Sánchez met Josep Borrell (nu Europese commissaris buitenlandse zaken) als buitenlandminister. De drie landen, met een aanzienlijke militaire industrie, stelden elk een hoofdcontractant aan: Dassault voor Frankrijk, Airbus voor Duitsland en Indra voor Spanje. Tegen 2025-2027 zou een prototype moeten klaar zijn, en vanaf 2040 zou het tuig op de markt moeten komen. Op de luchtvaartbeurs van Le Bourget in 2019 werd onder de bewonderende blikken van Emmanuel Macron en de toenmalige Duitse minister van defensie Ursula von der Leyen - ondertussen voorzitter van de Europese Commissie - een model getoond van de toekomstdroom van de Duits-Franse as.   [caption id="attachment_20716" align="aligncenter" width="700"] Maquette van de FCAS, geshowed op Le Bourget , juni 2019 (Foto JohnNewton8 , CC BY-SA 4.0)[/caption]   Wat met ‘zesde generatie’ bedoeld wordt is onder andere dat een FCAS-jet door een zwerm onbemande bewapende drones begeleid en door satellietcommunicatie en artificiële intelligentie ondersteund wordt, wapens van de toekomst meedraagt (zoals laserkanonnen, hypersonische projectielen), enzovoort. Met een partner als Frankrijk, enige EU-lidstaat die over kernwapens beschikt, is het natuurlijk vanzelfsprekend dat er kernbommen aan boord kunnen genomen worden. Over het prijskaartje voor de ontwikkeling van FCAS doen er zeer uiteenlopende bedragen de ronde, gaande van een minimum van 100 miljard euro bij meer officiële bronnen, 300 miljard volgens kritischere rapporten, tot zelfs 500 miljard euro volgens een zakenkrant als Handelsblatt. Momenteel krijgen de betrokken militaire ondernemingen al verschillende miljarden belastingsgeld om voorstudies uit te voeren. Voor de wapenindustrie ziet de toekomst er niet slecht uit, over de markt voor toekomstige gevechtsvliegtuigen circuleren cijfers van 500 miljard $ terwijl overheden de ontwikkelingskosten op zich nemen.   Ongerustheid In het voorjaar 2021 kwamen ruzies tussen de industriële FCAS-partners in de openbaarheid, en sommige media maakten zich ongerust dat het project wel eens kon sneuvelen. Er waren conflicten over intellectuele eigendomsrechten, want Dassault en Airbus zijn in feite concurrenten, en ook over de taakverdeling tussen Duitse, Franse en Spaanse bedrijven was er hommeles, tot op het punt zelfs dat Dassault ermee dreigde alleen verder te gaan. Met opluchting kon de Franse Senaat begin april meedelen dat er een akkoord was tussen Dassault en Airbus om samen een demonstratiemodel te construeren. Een andere bezorgdheid van de wapenlobby is de onzekerheid over de politieke constellatie in Berlijn na de Bondsdagverkiezingen van 26 september a.s. Niet alleen verdwijnt Angela Merkel van het toneel, maar er heerst grote onzekerheid over de mogelijke coalities, en een groene kanselier behoort tot de mogelijkheden. Zouden de mooie plannen die Macron met zijn vrienden in CDU en SPD had gesmeed nog wel overeind blijven als er ook groenen bij gemoeid raken? “Hoe de Groenen in Duitsland het einde kunnen betekenen voor de Frans-Duitse straaljager”, luidde het bij de European Council on Foreign Relations, een vooraanstaande pro-EU denktank met tal van Europese zwaargewichten. Maar die bezorgdheid is niet veel meer dan een vermanend vingertje van gevestigde Europese machten richting (mogelijke) nieuwkomers, want in de voorbije maanden hebben de Duitse Groenen hun uiterste best gedaan om the powers that be ervan te overtuigen dat ze geen groene avonturen moeten vrezen. Aan hun NATO-trouw moet niemand twijfelen, hun kandidaat-kanselier Annalena Baerbock stelde zich voor met slogans als “meer uitgaven voor onze verdediging”, “meer investeringen opdat geweren zouden schieten en nachtkijkers functioneren”, “meer Europees engagement voor defensie”. En dan was er voorzitster Ueberschär van de Böll Stiftung, de Duitse groene denktank, die begin dit jaar medeondertekenaar was van een verklaring die stelt dat “deelname aan de nucleaire bewapening een essentieel element is van de strategische band tussen trans-Atlantische partners”. Natuurlijk vinden niet alle leden of stemmers van Bündnis 90/Die Grünen zich terug in dit militaristisch vertoog. Op de publieke tribune moet dus gedaan worden alsof de Grünen ook nog een beetje alternatief zijn. “Wij stemmen zomaar niet automatisch in”, zei Tobias Lindner over FCAS. Lindner is verkozen in de Bundestag en groene defensiespecialist. Hij wil zekerheid over het aandeel van de Duitse industrie in FCAS, en hoe het zit met de intellectuele eigendomsrechten. Ook drukte hij zijn bezorgdheid uit dat de verkoop van het toestel aan derde landen onder de lossere Franse voorwaarden zou kunnen gebeuren, in plaats van de ‘strenge’ Duitse [efn_note] Zie hierover Geen wapens meer voor Erdogan?[/efn_note]. Misschien een van de betere bekommernissen van Herr Lindner, maar hij schijnt niet door te hebben dat een tuig dat niet geconstrueerd wordt ook niet in verkeerde handen kan vallen. Al bij al is de bezorgdheid van militaristisch Europa dat Duitse Groenen een stok in de wielen zouden kunnen steken een schijnvertoning.   Mélenchon: schande voor Europese links Voor wie ‘links’ breed definieert en er ook groenen en sociaaldemocraten bij neemt is het alleszins een zware teleurstelling om vast te stellen dat in de grootste lidstaat van de EU er noch van sociaaldemocratische, noch van groene zijde verzet is tegen een geldverslindend, vredebedreigend project. Nog erger is het evenwel dat een partij die zich links daarvan situeert, en aangesloten is bij de linkse fractie in het Europees Parlement (GUE/NGL), een minstens even ergerlijk standpunt inneemt. We hebben het over La France Insoumise en zijn leider Jean-Luc Mélenchon. Op zijn blog, L’Ère du Peuple (‘Het tijdperk van het volk’ !), schrijft hij onder de titel “Dassault heeft gelijk om ‘nein’ te zeggen” dat FCAS een ‘dwaasheid’ is, niet omdat het een geldverslindend vredebedreigend project is, maar met de volgende ‘argumentatie’:

 “Wij zijn het enige land, en we moeten het blijven, dat in staat is om een vliegtuig van dit type te bouwen van begin tot eind. Omwille van redenen die ik niet begrijp heeft Macron beslist dat ook dit project door Frankrijk samen met Duitsland moet uitgevoerd worden. Daar hebben wij geen nood aan. Wij hebben de Rafale [Frans gevechtsvliegtuig van Dassault ] gecreëerd, en we deden dat alleen, en dat is het beste gevechtsvliegtuig ter wereld. Wij beschikken over de technologie, de ingenieurs, de arbeiders om dergelijk vliegtuig te maken. We staan dus een gunst toe aan de Duitsers. Maar deze laatsten willen altijd maar meer. De stafchef van het Duitse leger heeft met name de toegang opgeëist tot alle patenten van Dassault Aviation. Dassault heeft dat geweigerd, en ze hebben over de hele lijn gelijk. Duitsland heeft nooit dergelijke eisen voor de wapens die ze kopen bij de Verenigde Staten.”

  Dit is een afschuwelijke verklaring, druipend van nationalisme, chauvinisme en militarisme, met het grootste misprijzen voor zelfs maar de allereerste principes van het internationalisme. Begin 2018 stelde Mélenchon voor om SYRIZA uit te sluiten uit de Europese parlementaire linkse fractie, wegens de rechtse draai die die partij genomen had. Ik vond dit een terechte eis, want een referendum uitschrijven waaruit blijkt dat een meerderheid tegen het aanvaarden is van de Trojka-eisen, om ’s anderendaags die eisen in te willigen, is onaanvaardbaar voor een linkse partij. Maar vandaag is het onaanvaardbaar dat een partij, die zich op links beroept, militaristische projecten gaat steunen, en daarbij nog op een uiterst chauvinistische manier haar eigen militaire industrie gaat verdedigen. Op dit vlak moet het Duitse Die Linke zich tenminste niet wegstoppen van schaamte, en blijft de partij – op enkele opportunisten na - radicaal gekant tegen de militarisering van Europa.   FCAS, een Europees project? Strikt genomen is FCAS geen EU-project. Het gaat over een initiatief van (voorlopig) drie lidstaten, buiten de Europese instellingen om. Maar de meeste commentatoren spreken over een ‘Europees gevechtsvliegtuig’, een document van het Europees Parlement spreekt over “the largest and most important defence project in the EU. It would have the potential to enable the Union to compete with Russia in the air and to decrease its military dependence on the US”. Wie een harde lijn trekt tussen “de EU” en “de lidstaten van de EU” ontgaat een essentieel aspect van wat men het Europees project noemt. Het zijn wel degelijk dezelfde politici (laten we het hier houden bij Merkel en Macron) die de ene keer de “Frans-Duitse as” van de EU vertegenwoordigen en de andere keer bilaterale onderhandelingen voeren tussen twee staten over een militair project. In 2019 bewonderde Ursula von der Leyen de maquette van het toekomstig gevechtsvliegtuig als Duits minister van defensie, vandaag is ze voorzitter van de Europese Commissie. Toen Spanje zich in 2019 bij het Frans-Duitse initiatief aansloot was Josep Borrell Spaans minister van buitenlandse zaken, vandaag heeft hij die functie voor de hele EU… Dat is op het vlak van het personeel (waarbij men natuurlijk ook het uitgebreid netwerk van diplomatieke samenwerking, contacten tussen administraties enzovoort moet rekenen) En op het vlak van de centen? Officieel vloeit er geen EU-geld naar FCAS. Maar de EU (het Defensieagentschap) subsidieert wel de ontwikkeling van militaire drones, die zoals vermeld deel uitmaken van het FCAS concept. De EU subsidieert ook onderzoek in verband met artificiële intelligentie, een ander expliciet aspect van FCAS. Kenners zullen natuurlijk nog op veel andere achterpoortjes kunnen wijzen, maar misschien gaat ook wel de voordeur nog open. Die heet PESCO. Samenwerking in Europa op militair vlak vereist in principe unanimiteit, die praktisch niet haalbaar bleek. Dus schiep de EU de mogelijkheid om dit met een beperkt aantal lidstaten te doen, en toch onder de Brusselse paraplu. Zo ontstond PESCO, Permanent Structured Cooperation. (Dergelijke ‘coalition of the willing’ zou in principe ook gekund hebben voor belasting op bedrijven, maar dat was blijkbaar nooit zo dringend als militaire samenwerking…) Voorlopig valt FCAS buiten PESCO, maar zal dit wel zo blijven? Özlem Demirel, europarlementslid voor Die Linke, denkt dat de PESCO-poort wel eens zou kunnen opengaan voor-FCAS, en dat daarover nog dit jaar zou beslist kunnen worden. Binnen de militaristische lobby ontbreekt het alleszins niet aan dergelijke pleidooien. Zo is er Sven Biscop, professor Internationale betrekkingen aan de Universiteit Gent en bekend NATO-ideoloog. Hij dokterde een mooi plannetje uit:

“Projecten voor het ontwerp van de centrale platforms van de volgende generatie voor Europa’s strijdkrachten moeten ook onder PESCO ondergebracht worden, zoals de volgende gevechtstank, het volgende fregat, de jachtbommenwerper, raketsystemen, enzovoort. De specificaties zouden kunnen opgesteld worden in een kerngroep van een beperkt aantal staten. Bij de volgende stap zou het project kunnen opengesteld worden voor alle PESCO-landen. Die zouden aanvaarden om niet tussen te komen in de specificaties, omdat men daar niet over kan onderhandelen met 25, en omdat dat ook niet nodig is. Men kan er bijvoorbeeld veilig van uitgaan dat de specificaties voor een gevechtsvliegtuig dat geschikt is voor Frankrijk en Duitsland dat ook zou zijn voor België. In ruil voor hun toezegging om het platform aan te schaffen zouden hun relevante industrieën opgenomen worden in het consortium dat instaat voor design en productie. Als alle grote projecten, zoals FCAS en het Main Ground Combat System [MGCS, een Frans-Duits project voor een nieuwe gevechtstank] buiten PESCO blijven zullen ze nooit een grote impact hebben op de Europese defensie-inspanningen.”

  “De trein niet missen” Met welke lichtzinnigheid door politici over dit soort miljardenprojecten wordt beslist blijkt ook nog uit de Belgische houding terzake. In 2018 besliste de Belgische regering, met name de N-VA minister van defensie Steven Vandeput, om geen Frans-Duits toestel maar de Amerikaanse F-35 te kopen als opvolger van de F-16 (een keuze die ook Nederland maakte). De eerste F-35’s zullen pas in 2023 of later geleverd worden, maar er werd verteld dat we daarmee goed zouden zijn tot 2065. Desalniettemin houdt dezelfde N-VA nu een pleidooi om “de trein van de ontwikkeling van de nieuwe gevechtsvliegtuigen niet te missen”. Wie een partij wil evalueren, kijkt misschien best naar welke trein ze niet wil missen. Die van de nieuwe gevechtsvliegtuigen? Of van de sluiting van de kerncentrales, de overgang naar hernieuwbare energie, de vaccinatie van alle planeetbewoners en de invoering van een eerlijk belastingsysteem?    
Herman Michiel

De EU wil haar militaire aanwezigheid in Azië uitbreiden

1 maand 3 weken ago

9 juni 2021 Verschenen op 8 juni 2021 op German Foreign Policy (*) Nederlandse vertaling door Ander Europa Met dank voor de toelating tot publicatie   De EU moet haar activiteiten op het gebied van buitenlands en militair beleid in de regio Azië-Stille Oceaan aanzienlijk uitbreiden, eiste EU-commissaris voor Buitenlandse Zaken Josep Borrell bij zijn terugkeer van een meerdaags bezoek aan Indonesië. In Jakarta besprak Borrell de vooruitzichten voor intensivering van de samenwerking met het land en met de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (ASEAN) en verklaarde: "Wij onderzoeken de mogelijkheden om de maritieme aanwezigheid van de EU in de uitgestrekte Indo-Pacifische ruimte te versterken.” Dit is nodig omdat door de opkomst van China het zwaartepunt van de wereld steeds meer verschuift van de Atlantische Oceaan naar de Stille Oceaan."De geschiedenis van de mensheid van de 21e eeuw zal worden geschreven in het Indo-Pacifisch gebied." Slechts een paar dagen eerder werd de Duitse minister van Defensie Annegret Kramp-Karrenbauer het eerste lid van een Duitse regering dat ooit een bezoek bracht aan het Pacifische eiland Guam, waar het Duitse fregat Bayern zal aanmeren tijdens zijn Azië-tour in het najaar. Guam herbergt belangrijke Amerikaanse militaire bases en wordt gezien als een mogelijk slagveld in een oorlog tussen de VS en China.   Aziatische versie van de Veiligheidsconferentie van München De rondreis van EU-commissaris voor Buitenlandse Zaken Josep Borrell door Zuidoost-Azië moest vorige week aanzienlijk worden ingekort als gevolg van de pandemie. Aanvankelijk was Borrell van plan de Shangri-La Dialogue in Singapore bij te wonen, een evenement dat jaarlijks wordt georganiseerd door het Londense International Institute for Strategic Studies (IISS). Het wordt soms beschouwd als het Aziatisch equivalent van de Veiligheidsconferentie van München. Borrell zou er de gelegenheid hebben gehad de Amerikaanse minister van Defensie Lloyd Austin te ontmoeten, maar Singapore moest de Shangri-La Dialogue op korte termijn annuleren wegens een ernstige opflakkering van de pandemie. Het werd Borrell verboden naar de Filipijnen te reizen. De reis was overwogen, maar de pandemie maakt bezoeken aan dat land momenteel onmogelijk. [efn_note] Stuart Lau: China Direct: Borrell's Asia trip. politico.eu 20.05.2021. [/efn_note] Om te voorkomen dat zijn tournee helemaal zou worden geannuleerd, kwam Borrell vorige week dinsdag (1 juni) aan in de Indonesische hoofdstad Jakarta voor een vierdaags bezoek. Hij voerde gesprekken met president Joko Widodo, minister van Buitenlandse Zaken Retno Marsudi en minister van Defensie Prabowo Subianto, en had een ontmoeting met de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (ASEAN) [efn_note] De ASEAN omvat vijf landen van het vasteland van Zuidoost-Azië (Vietnam, Laos, Cambodja, Thailand, Myanmar) en vijf landen van het Maleisisch schiereiland en de Zuidoost-Aziatische eilanden (Maleisië, Singapore, Indonesië, Brunei Darussalam, Filippijnen). [/efn_note][ met hoofdzetel in Jakarta.   "Niet langer in Europa” De reis van Borrell was vooral ingegeven door het feit dat het mondiale zwaartepunt naar de Stille Oceaan verschuift, waardoor Europa in het mondiale beleid naar de zijlijn dreigt te worden gedrongen. Dat is het Europa dat eeuwenlang het mondiale centrum van de technologische en economische ontwikkeling was en het centrum van de expansie van de koloniale mogendheden over de hele wereld. De EU-commissaris voor Buitenlandse Zaken benadrukte dit feit door op te merken dat de Indo-Pacific 60% van het mondiale BBP en twee derde van de mondiale groei genereert. [efn_note] Josep Borrell: Why I went to Jakarta and why the Indo-Pacific matters for Europe. eeas.europa.eu 05.06.2021. [/efn_note][ De regio is nu in feite het toneel van 's werelds grootste vrijhandelsalliantie, het Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP), dat de ASEAN, China, Zuid-Korea, Japan, Australië en Nieuw-Zeeland omvat. Het vertegenwoordigt bijna een derde van de wereldbevolking en een derde van de mondiale economische output - met een onverminderd stijgende tendens. Volgens deskundigen heeft het RCEP de potentie om wereldwijde normen te stellen. [efn_note]Zie ook  "A Wake-Up Call for Europe" [/efn_note][ "De geschiedenis van de mensheid van de 21e eeuw zal worden geschreven in het Indo-Pacifisch gebied," voorspelde Borrell in Jakarta. "Het zwaartepunt van de wereld ligt niet langer in het midden van Europa." [efn_note] Stuart Lau: China Direct: Irish flirtations. politico.eu 03.06.2021. [/efn_note][De EU moet hier onverwijld rekening mee houden.   “Groen neokolonialisme” Dienovereenkomstig moet de EU volgens Borrell - die klaagt dat de EU "in zichzelf gekeerd is en vooral gericht op crises in onze buurlanden" [efn_note]Josep Borrell: Why I went to Jakarta and why the Indo-Pacific matters for Europe. eeas.europa.eu 05.06.2021. [/efn_note][- aanzienlijk meer aanwezigheid tonen in Zuidoost-Azië. Tijdens zijn huidige bezoek aan Jakarta werd de EU-commissaris voor Buitenlandse Zaken geplaagd door problemen van eigen bodem. Zo is het geschil over de invoer van palmolie - de basis voor biobrandstof - uit Indonesië en Maleisië nog niet opgelost. Het EU-parlement had zich ondubbelzinnig uitgesproken tegen het gebruik van palmolie als brandstof, vanwege de vaak ernstige schendingen van sociale en ecologische normen bij de productie ervan. In 2019 had de EU, wegens ontoelaatbare subsidies, ook importtarieven opgelegd voor Indonesische biodiesel. Jakarta, dat hiertegen actie onderneemt bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO), klaagt over het "groene neokolonialisme" van de Europese mogendheden. Borrell vindt het nu nodig te benadrukken dat de EU "niet anti-palmolie" is. Hij besprak de strijd tegen de pandemie ook met zijn gesprekspartners in Indonesië. In dat land, evenals elders in Zuidoost-Azië, wordt heel nauwgelet vastgesteld hoe de westerse mogendheden met hoge inkomens, waaronder die in de EU, het grootste deel van de beschikbare vaccins opkopen - en dat daardoor voor armere landen weinig overblijft. [efn_note]  Nyoman Sutarsa: Indonesia's vaccine campaign hits speed bumps. eastasiaforum.org 15.05.2021. [/efn_note]Indonesië, bijvoorbeeld, kocht AstraZenica van India. Maar sinds de breuk in deze aanvoerlijn is het land nu volledig afhankelijk van Chinese vaccins. [efn_note]Zie ook  Die Welt impfen (III). [/efn_note][   De EU als ‘geopolitieke actor’ Bij zijn terugkeer heeft Borrell opgeroepen tot hernieuwde inspanningen om tot een vrijhandelsovereenkomst met Indonesië te komen - van de ASEAN-landen heeft de EU op dit moment alleen met Singapore en Vietnam een dergelijke overeenkomst gesloten - maar vooral tot meer doortastende buitenlandse en militaire politieke activiteiten in de regio. "Als wij een geopolitieke speler willen zijn, moeten wij ook worden gezien als een politieke en veiligheidsspeler in de regio," verklaarde de Commissaris voor Buitenlandse Zaken - en kondigde aan: "Wij onderzoeken de mogelijkheden om de maritieme aanwezigheid van de EU in de uitgestrekte Indo-Pacifische ruimte te versterken." [efn_note] Josep Borrell: Why I went to Jakarta and why the Indo-Pacific matters for Europe. eeas.europa.eu 05.06.2021. [/efn_note]Oorlogsschepen, uit Frankrijk en uit het Verenigd Koninkrijk - dat op militair en buitenlands gebied nauw met de EU blijft samenwerken - zijn in toenemende mate aanwezig met trainingscruises en manoeuvres in de Indische Oceaan en de Stille Oceaan. [efn_note]Zie ook  Manöver in Ostasien. [/efn_note]De Bundeswehr voert zijn inspanningen op. Zij stuurt gevechtsvliegtuigen naar Australië en een fregat naar de Stille Oceaan. [efn_note]Zie ook Die neue deutsche Kanonenbootpolitik (III). [/efn_note][Ter voorbereiding bezocht de Duitse minister van Defensie Annegret Kramp-Karrenbauer eind mei Zuid-Korea. Het is de bedoeling dat het fregat Bayern - na gezamenlijke manoeuvres met de Japanse strijdkrachten - tijdelijk deelneemt aan het toezicht op de VN-sancties die aan Noord-Korea zijn opgelegd.   Potentieel slagveld Na de besprekingen in Seoel vloog Kramp-Karrenbauer verder om als eerste Duitse minister besprekingen te voeren in Guam. Guam is een buitenlands grondgebied van de Verenigde Staten, waar Amerikaanse marine- en luchtmachtbases zijn gevestigd. De luchtmachtbasis Andersen, die Kramp-Karrenbauer bezocht, wordt niet alleen beschouwd als een van de belangrijkste Amerikaanse militaire bases in de Aziatisch-Pacifische regio, en als een belangrijk bruggenhoofd voor Amerikaanse versterkingen in geval van een Aziatische oorlog, maar ook als de landingsbaan voor Amerikaanse lange-afstandsbommenwerpers. Tijdens zijn Aziatische rondvaart zal het fregat Bayern naar verwachting Guam aandoen. Onlangs zijn Amerikaanse militaire strategen meer aandacht aan het eiland gaan besteden, omdat oorlogsspelletjes hebben aangetoond dat China in een oorlogssituatie in staat is om met zijn talrijke afweerraketten de landingsbanen op Guam en andere installaties te vernietigen en zo Amerikaanse aanvallen op Chinees grondgebied te blokkeren. [efn_note] Kathy Gilsinan: How the U.S. Could Lose a War With China. theatlantic.com 25.07.2019. [/efn_note] Om toch ongehinderd aanvallen te kunnen uitvoeren, worden in de nieuwe militaire begroting van de VS aanzienlijke middelen uitgetrokken om het eiland te voorzien van hoogtechnologische verdedigingssystemen. [efn_note] Department of Defense Press Briefing on the President's Fiscal Year 2022 Defense Budget for the Missile Defense Agency. defense.gov 28.05.2021. [/efn_note] Met andere woorden, eind mei had Kramp-Karrenbauer een bezoek gebracht aan een potentieel slagveld in een dreigende oorlog van de VS tegen China – een feit dat in de Duitse media nauwelijks ter sprake was gekomen. Voor meer informatie over dit onderwerp zie: : Together Against ChinaThe Price for Closing Ranks  en onze video column   War against China.   (*) German-Foreign-Policy.com wordt gerealiseerd door een groep onafhankelijke journalisten en sociale wetenschappers die “permanent de hernieuwde pogingen van Duitsland opvolgen om terug een hoge machtsstatus te verwerven op economisch, militair en politiek vlak.”
Herman Michiel
Gecontroleerd
26 minuten 53 seconden ago
Ander Europa
www.andereuropa.org
Abonneer op Ander Europa-feed