1. Eerste ontmoeting van indiaanse autoriteiten uit de Amerika's.

Tijdens de eerste bijeenkomst van Indiaanse autoriteiten van de Amerika's werden ervaringen van verschillende indiaanse volkeren met interculturaliteit, politieke participatie in verschillende landen geanalyseerd en de uitdaging van een overheidsbeleid vanuit en voor de diversiteit onder de loep genomen.
Uit de ervaringen en discussies werden aanbevelingen gedestilleerd die 's middags aan Evo Morales werden voorgedragen. Het was duidelijk dat de politieke situatie in Bolivia de inspiratie is voor indiaanse volkeren in verschillende landen en dat de verkiezingsoverwinning van Evo als eerste indiaanse president op het continent als een gedeelde overwinning van alle indiaanse volkeren wordt gevoeld. Tijdens de openingsceremonie waarin verschillende indiaanse spirituele leiders rituelen uitvoerden om de bijeenkomst en de nieuwe president te zegenen, verwoordde een misquitio indiaan uit Honduras, die in zijn lied de begeleiding van de geesten vroeg voor een goede regering, de de hoop dat vanuit hier de vlam voor de toekomst wordt geboren.
Nemecia Achacolla, indiaanse boerinnenleidster en parlementariër hield een warm welkomswoord en Vice-president Alvaro Linera hield een inleidende toespraak waarin hij vooral het voorbeeld van het Boliviaanse model, het belang van complementariteit en interculturaliteit en benoemde.
Nina Pacari uit Ecuador hield een inleiding over verschillende soorten macht vanuit andino-indiaans perspectief en benadrukte dat nu vooral het moment is aangebroken dat indianen als economische subjecten in het beleid worden erkend, want vanuit de veelzijdige strijd heeft erkenning van hun politieke en sociale protagonisme in bepaalde mate plaatsgevonden. De politieke geschiedenis van indiaanse organisaties in Bolivia en Ecuador in relatie tot staatsmacht werd verteld door verschillende leiders, waarbij het opviel dat in Bolivia de MAS in tien jaar tijd in 6 verkiezingsbijeenkomsten in stijgende lijn een machtsblok van betekenis werd om uiteindelijk in 2005 de meerderheid te verkrijgen. Uiteraard ging de politieke participatie via het electorale systeem gepaard met straatprotesten,blokkades en het verjagen van twee eerdere presidenten in het land.
In Ecuador daarentegen is de geschiedenis naar de overheidsmacht veel discontinuer verlopen, straatprotesten, opstanden hebben er toe geleid dat de indianenorganisaties bijna de macht verkregen of via allianties in de regering terecht kwamen, waarbij door nader inzien deze allianties toch weer verbroken moesten worden.
De antropoloog Mattias uit Mexico gaf een inleiding met vier belangrijke punten voor de indiaanse beweging. Hij gaf aan dat de uitgekomen dromen oa al voorspeld waren door Tupac Katari die in de strijd tegen de spanjaarden de historische woorden uitsprak; vandaag kunnen ze me vermoorden, maar we komen terug en dan zijn we met duizenden. In deze droom en utopie is het nu tijd om de passie en het verstand te combineren, de rede met het hart, de energie met de blijdschap en we moeten met beide voeten op de grond blijven om de utopie werkelijkheid te laten worden. In tijden van crisis is het moeilijk om te regeren maar het belangrijkste is om te regeren voor diversiteit en pluraliteit, het principe van autonomie en vrijheid in zelfbeschikking en het thema van armoedebestrijding moet centraal staan. Het is al vaker in de geschiedenis gebeurd dat linkse regeringen niet in staat zijn gebleken om de armoede te bestrijden met als gevolg dat verwachtingen omslaan in frustratie en teleurstelling.
De MAS staat nu voor de belangrijke taak om het verkiezingsprogramma om te vormen in een breed regeringsprogramma dat aan de verwachtingen van armen en indianen moet voldoen. Belangrijke punten als land en territorium, natuurlijke hulpbronnen en nieuwe educatie voor vrijheid zijn veelbelovend en kunnen een indicatie zijn van een nieuw Bolivia. Na de inleiding vertelden vertegenwoordigers uit Guatamala, Colombia en Venezuela hun ervaringen met betrekking tot indiaanse bewegingen en de staatsmacht. Zowel in Guatamala als in Colombia bestaan er intenties en wetgeving richting een pluri-culturele, multi-etnische en multi-linguitistisch en multi-juridische samenleving met erkenning van rechten van de indiaanse bevolking, echter het papier is geduldiger dan de werkelijkheid en prachtige wetgeving blijken dode letters omdat de praktijk van het overheidsbeleid geen uitvoering geeft aan deze wetgeving. Een indiaanse uit de beweging in Venezuela verhaalde hoe indiaanse rechten in het proces van de Grondwetgevende vergadering werden opgenomen.
Warme hoopvolle toespraken van de deelnemers onder andere van indianen uit Otowalo en Guatamala. Laagland en hoogland indianen uit Bolivia deden mee aan de bijeenkomst en ayoreos, chiquitanos, weenhayecks, yuracares, mojeños en guaranis waren van ver gekomen en voelden zich trotse en blijde deelnemers aan de bijeenkomst.
Uit de vele discussies werden vele aanbevelingen geformuleerd waaronder de volgende voorstellen; Evo Morales president van alle Indiaanse Volkeren in las Americas, een intercontinentale bijeenkomst op 12 oktober van beweging van indianen, afro´s en volksorganisaties, versterken van beleid om en transformatieprocessen om te komen tot plurinationale, pluriculturele en pluri-linguïstische maatschappijen ondersteunen van campagne om Evo Morales te benoemen tot nobelprijswinnaar van 2006, versterken van ontwikkeling gebaseerd op recht op land en territorium en economische dynamiek met meer gelijkwaardigheid die negatieve werking van de markt moet vervangen, oproep aan de regering om prioriteit te geven aan de armoedebestrijding en een einde te maken aan de historische armoede en daarbij prioriteit te geven aan kinderen, jongeren, vrouwen en oudere indianen; de indiaanse volkeren committeerden zich om de overwinning van Evo te verdedigen tegen interne en externe bedreigingen, een oproep aan schrijvers voor respectvolle berichtgeving, respect voor souvereiniteit van indiaanse volkeren en recht op politieke participatie op alle niveau´s, regeren vanuit de diversiteit en pluriculturaliteit van indiaanse volkeren.
Evo Morales nam de aanbevelingen ter harte. In zijn toespraak op de vooravond van de plechtigheden citeerde hij enkele aanbevelingen, bedankte de indiaanse volkeren als adviseurs en gaf aan dat de campagne van 513 jaar weerstand tegen het kolonialisme niet voor niets is geweest maar dat we nu aan het begin van een nieuw tijdperk staan ten opzichte van de indiaanse volkeren, het indiaanse thema is een centraal punt om de armoede aan te pakken. ´Ik kan het nog steeds niet geloven dat ik president word, ik heb er nooit over gedacht om president te worden maar nu wil ik de beste president zijn met de participatie van alle indiaanse volkeren en sociale bewegingen, we willen ´de eer terug aan de politiek en de indiaanse volkeren', 'mijn president zijn zal tijdelijk zijn, maar ik zal voor altijd compañero Evo blijven'.
Verder benadrukte Evo het belang van herwinnen van de natuurlijke hulpbronnen en de heroprichting van het land met de grondwetgevende vergadering. Evenals een van de Boliviaanse inleiders, benadrukte Evo de vreedzame en democratische manier waarop de indiaanse beweging aan de macht is gekomen en met een hint naar de regering van de VS, de noodzaak dat dit democratische proces ondersteund moet worden door buitenlandse regeringen in plaats van tegengewerkt. ´In bolivia heeft 85% van de mensen gestemd en hoe hoog is dat percentage in het zogenaamde democratische land van de Verenigde Staten?¨

2. Tiwanaku

Op zaterdag vond een indrukwekkend amayra ritueel plaats in het centrum van de eeuwenoude ayumara beschaving Tiwanaku, De veiligheid werd gegarandeerd door de indiaanse politie; een gordel van indianen met vooral rode poncho's bewaakten de toegang van het heilige centrum. Een grote menigte mensen die uit het hele land was toegestroomd stond buiten te wachten terwijl Evo Morales binnen de rituele ceremonie onderging. Vier spirituele gidsen leiden de ceremonie die sinds 500 jaar niet meer is uitgevoerd en waarmee Evo tot Apamallku (maximale indiaanse autoriteit ) werd benoemd. . Evo werd gewassen met water uit twee rivieren en liep zijn pad op speciale sandalen om zo de kosmische energie van Tiwanaku in zich te nemen. Op verschillende plekken in het centrum kreeg Evo de Baculo, de stok van de indiaanse macht versierd met slangen, een religieuse mantel gebaseerd op een eeuwenoud ontwerp met symbolen van de zonnegod Inti en een muts met 4 punten die de vier delen van het Inca rijk symboliseren. Hij ontving symbolische cadeaus van indiaanse leiders uit Bolivia en verschillende delen van de wereld. Dit gebeurde allemaal buiten het zicht van groot deel van het publiek dat geduldig stond te wachten getooid met vooral duizenden wipalas, de indiaanse regenboog vlag.
Terwijl onweer, donkere wolken en hagel de bijeenkomst dreigde te verpesten, brak even voor twaalven de zon door de wolken wat door vrijwel iedereen als een magisch voorteken werd gezien. Evo vertoonde zich eerst onder begeleiding van twee jongere indiaanse vrouwen en twee jongere indiaanse mannen en de spirituele priesters op de punt van de tafelberg, waar bloemen werden gestrooid en rituelen met wierook werden uitgevoerd. Vervolgens richtte hij zich tot het publiek onder de zonnepoort van een van de tempels; “Vandaag begint een nieuw tijdperk.. Een nieuw leven, waarin we gelijkheid en rechtvaardigheid zoeken.... Vanuit deze heilige plek wil ik zeggen dat alleen met de hulp van jullie quechuas, aymaras, guaranis, yuracaras en andere indiaanse volkeren, we kunnen regeren, vanuit eerlijkheid en verantwoordelijkheid teneinde de economische situatie van het land te veranderen”. Hij riep iedereen op om de regering te controleren en te corrigeren; “we kunnen ons vergissen maar nooit de strijd van het volk en de Latijns-Amerikaanse volkeren verraden”. Ook benoemde Evo het belang van de middenklasse, bedankte hen voor de steun en riep op tot eenheid in diversiteit. Evo Morales beloofde een einde te maken aan de koloniale staat, aan 500 jaar marginalisering en uitsluiting van de indianen en armen en stelde daarom een tijdsbestek voor waarin de Grote Grondwetgevende vergadering moet plaatsvinden.

3. Plechtigheden en volksfeest

Zondag was het het moment aangebroken van de officiële plechtigheid van de beëdiging van de president en vice-president. De Plaza Murillo waaromheen het parlementsgebouw en het presidentiële paleis liggen, werd vroeg bezocht door een grote hoeveelheid mensen die het gebeuren deels vanuit de videoschermen kon volgen.
Presidenten uit verschillende Latijns Amerikaanse landen kwamen aan in hun auto en werden al naar gelang de populariteit, luid begroet door de menigte. Hugo Chávez kreeg het meeste applaus.
Na de opening werd eerst intellectueel en poëtisch orator Alvaro Linera tot vice-president beëdigd. Hij hield een krachtige toespraak waarin hij de sociale conflicten en crisis van het oude regeringsmodel memoreerde, de duidelijkheid waarmee het volk zich in de verkiezingen in grote meerderheid voor veranderingen heeft uitgesproken en vervolgens de noodzaak van een krachtige, inclusieve staat aankondigde. Vervolgens beëdigde Linera Evo Morales door hem de presidents-band om te doen en hem de eed af te laten leggen. Evo Morales was duidelijk geëmotioneerd en de tranen waren voor velen de symboliek van het historische moment van de indiaanse bevolking. Met gebalde linkervuist liet Evo zich beëdigen en vervolgens hield hij eerst een minuut stilte ter nagedachtenis van indiaanse legendarische helden, Ché Guevara en Marcelo Quiroga en de gevallen helden van de laatste jaren. In een toespraak van twee en een half uur refereerde Evo aan de indiaanse geschiedenis, aan zijn persoonlijke politieke geschiedenis en nam hij analytisch, soms humoristisch en vooral zonder wraak zijn vroegere tegenstanders onder de loep.
Met humor ook bedankte hij zijn grotere broers; de presidenten van Latijns Amerika, en ook refereerde hij soms aan andere geïnviteerden als de koning en de afwezige koningin van Spanje. Met historische en anekdotische legitimatie kondigde hij zijn politieke beleid wat betreft bijna alle onderwerpen aan. Het einde van het neoliberale model was de aglemene noemer; renationalisatie en industrialisatie van natuurlijke hulpbronnen, een rechtvaardige land hervorming, uitbannen van analfabetisme, renationalisatie van de basisvoorzieningen, ontwikkeling en marktoegang voor kleine producenten en noodzakelijke wettelijke hervormingen via de nieuwe grondwet en, waar hij zich links en rechts populair mee maakte; bestrijding van corruptie via het indiaanse lema; ama sua, ama llullay ama quella; je zult niet liegen, niet roven en niet lui zijn. Grappend bedacht hij zich dat het publiek vast zou denken dat zijn lange toespraak gevolg zou zijn van besmetting van Fidel Castro of Chávez, maar eerlijkheidshalve moest hij bekennen dat het verhaal het gevolg is van het feit dat de waarheid eens een keer gezegd moest worden. Evo kondigde een nieuwe politieke cultuur aan waarin politiek de wetenschap is van het dienen van het volk en hij beëindigde zijn toespraak door, geïnspireerd door sub-commandante Marcos, te zeggen dat zijn devies zal zijn te regeren door het Boliviaanse volk te gehoorzamen: “mandar obedeciendo”.
Na de officiële plechtigheid wachtte een immens grote menigte de nieuwe president en vice-president op op het plein van de helden, omringd en bewaakt door de politie van de mineros, een van de meest strijdbare sectoren van de sociale bewegingen. Het historische feest werd gevierd door een menigte die het plein deed overstromen en die na verloop van tijd de hekken doorbrak in een groot volksfeest van dans en cultuur. Eerst hield Alvaro Linera een prachtig betoog waarin hij vooral illustratief refereerde aan het einde van discriminatie. Eduardo Galeano hield een toespraak waarin hij het einde van de angst en de kracht van het volk beroemde. Hij benoemde de tweedeling in de wereld als een indignos en indignados; onwaardigen en verontwaardigden Vervolgens hield Evo een verhaal waarin hij op participatieve wijze verschillende sprekers aan het woord liet als Blanca Choqolla uit Ecuador en de vice-president van Cuba. Een van de vragen waar Evo mee zat en waarover al eerder in de pers werd gespeculeerd was zijn nieuwe woning. Zijn voorstel werd met applaus door het publiek goedgekeurd; in de nieuwe presidentswoning komt een collectief van 4 presidenten van Bolivia te wonen; president, vice-president, president van het hogerhuis en president van het lagerhuis.

4. Beëdiging nieuwe regering.

Op maandagochtend na de feestelijkheden van het weekend werd de regering benoemd. Evo vroeg vooral aan de nieuwe ministers om een einde te maken aan de corruptie en burocratie. De ministers werden gevraagd te zweren bij god, de pachamama of naar eigen overtuiging. Vier ministers zweerden met gebalde vuist, anderen legden hun hand op het hart en een aantal zweerde met gekruiste vingers naar God. David Coquehuanca van buitenlandse zaken hield zijn verhaal binnen de context van indiaanse geschiedenis en cultuur, kondigde de vaak gerefereerde terugkomst van de het tijdperk van de pachacuti aan en gaf aan dat nieuw diplomatisch personeel in ieder geval quechua of aymara moest spreken.
De nieuwe regering is een verrassende mix van vertegenwoordigers van verschillende volksorganisaties en professionals op vakgebieden. De nieuwe regering bestaat voor 25% uit vrouwen en zij nemen een aantal strategische posten in, in tegenstelling tot het congres dat voor 10% uit vrouwen bestaat. Illustratief voor het feit dat de regering vrouwenrechten serieus neemt is de benoeming van Casimira Rodriguez als minister van het nieuwe minsterie van Rechten. Zij is lange tijd voorzitster geweest van de bond van de ´trabajadoras del hogar´ oftewel de dienstmeisjes of schoonmaaksters. Andere vrouwelijke ministers bezetten de posten van economie en kleinbedrijf, ministerie van regering dat waakt over veiligheid en andere zaken en het minsterie van gezondheidszorg en sport.
Verder is Hugo Salvatierra een bekend links advocaat van indianen, vrouwen en boeren-organisaties in hun strijd voor land en natuurlijke hulpbronnen de nieuwe minister van een te reorganiseren ministerie waarin verschillende zaken op gebied van rurale duurzame ontwikkeling samen komen. Een nader interessant punt is de oprichting van een nieuw ministerie van het water, waarmee water als publiek goed en als mensenrecht weer prominent op de agenda komt te staan. Opvallend is de benoeming van een empresario, een zakenman als minister van publieke werken, strategisch gekozen als schakel tussen de overheid en bedrijfsleven in zaken als wegenaanleg, daar waar de corruptie het eerste aangepakt gaat worden.

Wat de Boliviaanse ervaring uniek maakt is dat de regeringspartij de MAS zo nauw verweven is met de verschillende sociale bewegingen en dat diversiteit, democratie en rechtvaardigheid waarden zijn die hoog in het vaandel staan. Het zal vast nog zoeken blijven hoe de verschillende krachten,bewegingen, partij en regering zich tot elkaar gaan verhouden, maar ik vind dat de nieuwe Bolivaanse regering duidelijk een eigen koers en beleid vaart en zich onderscheid van andere linkse Latijns Amerikaanse regeringen door eigenheid en principes. Net als vele anderen vind ik dit een verandering met hoop voor vele volkeren in de wereld waar we denk ik nog veel van kunnen leren Maar daarover een volgende keer meer.

Meer lezen over Bolivia:
Verslagen uit Bolivia van Irma Beusink:
Victoria! Volksrevolutie via de stembus
Bolivia: Een nieuw jaar en een nieuw begin.

In Grenzeloos: Bolivia. Een nieuwe Lula of een nieuwe Chávez?

Op de site van International Viewpoint kun je meerdere artikelen over Bolivia en Evo Morales lezen:
Will Evo Morales Change Bolivia?
Historic Victory of the MAS and Morales
"The MAS is of the Centre-Left"
"I am the bad conscience of Evo Morales"
What will the victory of Morales mean?