De Wereldbank, regionale ontwikkelingsbanken en particuliere banken verstrekken doorgaans geen leningen zonder instemming van het IMF. Dat fonds zet landen onder druk om akkoord te gaan met een zeer restrictief economisch aanpassingsbeleid.

Verslechteringen
De maatregelen betekenen onder andere bezuinigingen op sociale uitgaven, waardoor landen gedwongen worden een hogere prijs voor bijvoorbeeld gezondheidszorg en drinkwater te heffen; de privatisering van staatsondernemingen en elementaire voorzieningen zoals elektriciteit, water, gezondheidszorg en onderwijs; privatisering van de sociale zekerheid; grootschalige ontslagen; en het terugdraaien van de rechten van werknemers. Het openstellen van markten voor goedkope importgoederen, waardoor inheemse bedrijfstakken weggevaagd worden. En hogere rentetarieven en minder kredieten die juist essentieel zijn voor het overleven van kleine ondernemers en boeren.

Schulden
De Wereldbank en het IMF beweren met dit soort maatregelen de economische ontwikkeling te stimuleren. Op hun voorwaarden bieden ze de ontwikkelingslanden de mogelijkheid kapitaal te lenen. De landen komen vervolgens bedrogen uit. Terwijl ze het economisch en sociaal ontwrichtende beleid implementeren, waar vooral buitenlandse investeerders wel bij varen, groeien de schulden. Die schulden moeten eerst afgelost worden voordat geïnvesteerd kan worden in essentiële publieke voorzieningen. Veel landen in Sub-Sahara Afrika, bijvoorbeeld, geven meer uit aan schuldaflossing dan aan gezondheidszorg. Geleend kapitaal dat het apartheidsregime van Zuid-Afrika gebruikte om de zwarte bevolking te onderdrukken, moet nu door diezelfde bevolking terugbetaald worden.

De rijkste landen
De Wereldbank heeft 184 regeringen als aandeelhouders. In praktijk wordt de bank gedomineerd door de regeringen van de rijkste landen. De VS is de grootste aandeelhouder van de Bank en controleert meer dan vijftien procent van de stemmen in het hoogste besluitvormende orgaan. Omdat tenminste 85 procent van de stemmen vereist is voor het nemen van de belangrijkste beslissingen, beschikt de VS als enige aandeelhouder over een feitelijk vetomacht. Ter vergelijking: de landen van Sub-Sahara Afrika controleren gezamenlijk slechts zeven procent van de stemmen.
Vele NGO’s en liefdadigheidsinstellingen werken met mensen in ontwikkelingslanden samen tegen armoede, honger en onrechtvaardigheid. Maar deze problemen kunnen nooit goed aangepakt worden zolang deze landen gedwongen blijven de enorme schulden af te lossen door te bezuinigen op essentiële publieke voorzieningen.

Boycotten
Als consumenten, burgers en beleggers kunnen wij onze verantwoordelijkheid nemen in deze mondiale economische onrechtvaardigheid. De Wereldbank verkrijgt tachtig procent van zijn fondsen uit de verkoop van obligaties. Obligaties van de Wereldbank zijn een aantrekkelijke investering voor banken en verzekeringsinstellingen, zoals ABN-AMRO, Fortis en ING. Ook investeren veel publieke instanties zoals universiteiten, pensioenfondsen, gemeentes, vakbonden en kerken in obligaties van de Wereldbank vanwege de lage risico’s.
Door de obligaties te boycotten en te zorgen dat beleggingsfondsen van onze vakbonden, pensioenfondsen of instellingen geen Wereldbank obligaties bevatten, kunnen we de Wereldbank laten zien dat we de wurg – en uitbuitingspraktijken afwijzen.
Het is bijvoorbeeld mogelijk bij de bank na te vragen wat hun beleid is op het gebied van ethisch beleggen en vragen of belegd wordt in Wereldbank obligaties. Als dit zo is dan kan het aan de kaak worden gesteld en het geld elders worden ondergebracht. In Nederland kan dat onder andere bij de ASN-bank, die zich onlangs bij de boycot heeft aangesloten. Daarnaast kan het beleid van de bond of pensioenfonds, van de gemeente of universiteit getoetst worden en campagne gevoerd om het geld in plaats van in Wereldbank obligaties te beleggen in meer verantwoorde fondsen.
Ontwikkelingen in de Verenigde Staten laten zien dat dit soort campagnes resultaat heeft. TIAA-CREF is het grootste privé-pensioenfonds in de VS. Nadat de World Bank Boycott in de VS het beïnvloeden van dit pensioenfonds als een van haar hoofdactiviteiten ging beschouwen, werd het fonds bedolven onder honderden brieven, telefoontjes en e-mail en heeft het al zijn wereldbank obligaties verkocht.
De eisen van de boycot zijn kort samengevat drieledig: ten eerste de beëindiging van de structurele aanpassingsprogramma’s en soortgelijke beleidspakketten; ten tweede volledige kwijtschelding van schulden voor de armste landen en van niet-legitieme schulden; en als laatste beëindiging van Wereldbank steun aan milieuschadelijke projecten, in het bijzonder projecten rond olie, gas, mijnbouw en de bouw van waterdammen.
De boycot is een initiatief van groeperingen in Haïti, Zuid Afrika en Ecuador, die zich verzetten tegen de gevolgen van het Wereldbankbeleid in hun eigen landen. Wereldwijd krijgt de boycot steun in meer dan dertig landen. In Europa begint de campagne sinds dit jaar op gang te komen.

Wie zich in Nederland actief wil inzetten voor de boycot kan een mail sturen naar ASEED via wbboycott@aseed.antenna.nl Kijk voor meer informatie op www.worldbankboycott.org en www.wbbeurope.org