Musk heeft zijn geld vergaard door mee te liften op het succes van anderen, vakbonden te breken, naar staten met lage belastingen te verhuizen, CO₂-credits van Tesla te verkopen aan bedrijven die veel vervuilen en overheidscontracten binnen te halen voor SpaceX. Hij is een oplichter, een narcist, een cryptofascist en een hypocriet. Hij pleit voor een regelrechte rassenoorlog in Groot-Brittannië. Kortom – hij is een perfecte vertegenwoordiger van het laatkapitalisme.

Dit is symbolisch voor de kloof tussen de rijken en de rest. We weten allemaal dat het gebeurt. De samenleving waarin we vandaag de dag leven, genereert meer rijkdom en geld dan welke andere in de menselijke geschiedenis ook – maar het komt allemaal terecht in de handen van een steeds kleiner aantal mensen.

De TUC (nationale koepelorganisatie van de vakbonden) in Groot-Brittannië publiceerde in 2022 een rapport waarin werd vastgesteld dat 'de uitkeringen aan aandeelhouders sinds 2008 met 440 miljard pond boven de inflatie zijn gestegen, terwijl de lonen onder druk zijn komen te staan en 510 miljard pond minder zijn gestegen dan de inflatie'. In 2024 vond de grootste toename ooit plaats van laagbetaalde banen: 800.000 meer dan in 2023. Dat betekende dat bijna 1 op de 6 (15,7 procent) banen in het VK in 2024 onder het reële leefbaar loon werd betaald, een stijging ten opzichte van 1 op de 8 (13 procent) in 2023.

Hoe ziet de situatie eruit voor de klasse van vastgoedeigenaren en financiële speculanten? In juni 2026 waren er wereldwijd 3.400 miljardairs met een gezamenlijk vermogen van meer dan 20 biljoen dollar. Laten we eens kijken naar de wereldwijde aandelenmarkt? 15 bedrijven – bijna allemaal in de tech- of financiële sector – hebben de afgelopen 10 jaar naar schatting 27 biljoen dollar aan vermogen overgedragen aan aandeelhouders.

Dit zijn de gevolgen van decennia van neoliberalisme en bezuinigingen. Neoliberalisme ging nooit over vrije markten; dergelijk beleid was slechts een middel om het einddoel te bereiken – een nieuw ‘gilded age’ van onbetwistbare rijkdom, geconcentreerd in de handen van enkelen. Het ging erom het verzet van de arbeidersklasse te breken, de politieke keuzemogelijkheden te beperken en de absolute suprematie van de kapitalisten te doen gelden. De markt was nooit 'vrij'; het was slechts een instrument om handelsbarrières voor armere landen neer te halen.

We hebben ook te maken met torenhoge huurprijzen en huizenprijzen. In het hele Verenigd Koninkrijk betalen huurders ongeveer 36 procent van hun inkomen aan huur. Maar in Londen betalen ze doorgaans zo’n 1.700 tot bijna 2.000 pond per maand, wat 41,6 procent van hun bruto-inkomen opslokt. Sommigen betalen zelfs tot 50 procent.

En nu genieten de nieuwe tech-bazen van hun macht. We zien het enorme verstorende effect op de politiek; kijk maar naar de bijna onbeperkte middelen die beschikbaar zijn voor extreemrechts, afkomstig van mannen als Musk of die cryptomiljonairs die over de hele wereld wonen.

We leven in een wereld waarin de rijken doen wat ze willen en de armen moeten lijden zoals het hoort. Ongetwijfeld zullen sommigen de eerste biljonair ter wereld vieren als een opmerkelijke prestatie – dat toont toch zeker aan dat iemand ongelooflijk rijk kan worden als hij zakelijk inzicht heeft en investeerders kan overhalen? Dezelfde mensen doen zorgen over enorme welvaartsongelijkheid ongetwijfeld af als slechts het geklaag van losers die geen cent kunnen verdienen.

Sommige mensen spotten met lagerbetaalde werkenden, alsof hun grootste probleem niet een economie met structureel lage lonen is, maar dat ze gewoon lui zijn en een baan in de financiële sector of de tech-industrie hadden moeten zoeken. Ze vinden dat verpleegkundigen die gebruikmaken van voedselbanken om rond te komen, dat aan zichzelf te wijten hebben. Ze rekenen op barista’s om hun koffie te zetten voor het werk, maar verafschuwen diezelfde mensen als ze vragen om een leefbaar loon. Als leraren staken voor betere lonen om hun levensomstandigheden te verbeteren en het lesgeven te vergemakkelijken, bespotten die pro-kapitalistische types hen en roepen ze op om ze allemaal te ontslaan.

Ze promoten de ‘hustle-cultuur’ van het aannemen van 2-3 baantjes en daarnaast het verkopen van spullen om rond te komen, terwijl ze zelf 5 dagen per week ‘werken’ en miljoenen aan dividenden mee naar huis nemen.

Volgens hen zou er een klasse van geniale kapitalisten moeten zijn en een onderklasse van mensen zonder rechten, zonder macht en zonder het vermogen om te strijden voor een goede levenskwaliteit. Daarom pleiten die superrijke kapitalisten voor steden die ze kunnen controleren zonder dat er democratisch recht op lokaal bestuur bestaat.

Donald Trump noemt ze Freedom Cities – vrijheid voor de miljardairs om te doen wat ze willen in volledig geprivatiseerde steden. Ze bouwen bunkers omdat ze weten dat hun kapitalistische systeem de wereld naar een ecologische ineenstorting drijft. En ondertussen financieren ze extreemrechtse demagogen om mensen ervan te overtuigen dat vluchtelingen het probleem zijn.

In die context is het geen wonder dat mensen hun toevlucht nemen tot het vermoorden van CEO’s of het in brand steken van werkplekken. Dat is geen aanpak waarmee de kapitalistische klasse omvergeworpen zal worden, maar het is begrijpelijk als reactie op de steeds groter wordende ellende in deze wereld. Toen arbeiders magazijnen in brand staken en dat filmden, klonk de oproep die door miljoenen arbeiders werd begrepen: 'Het enige wat ze hoefden te doen, was ons een fatsoenlijk loon betalen.' Maar dat zullen ze niet doen. Omdat ze vinden dat je geen fatsoenlijk leven verdient.

Het wordt voor steeds meer mensen duidelijk dat we een revolutie nodig hebben. Deze kapitalistische klasse zal niet zomaar stilletjes verdwijnen nadat ze stemmen in het parlement heeft verloren. Ze zullen met hand en tand vechten om hun macht en privileges te behouden; de extreemrechtse en fascistische krachten die ze financieren, zijn slechts hun stoottroepen, maar ze zijn van plan de staatsmacht te grijpen en te behouden om de sterk gemilitariseerde moderne surveillancestaat in te zetten om de oppositie in toom te houden en te onderwerpen, terwijl de planeet afstevent op de klimaatcatastrofe.

De vraag is: wat gaan we hieraan doen? AntiCapitalist Resistance organiseert zich en draagt zijn steentje bij om een politieke revolutionaire beweging op te bouwen om het kapitalisme ten val te brengen. Als het je woedend maakt dat ’s werelds eerste biljonair een onverdraagzame figuur is die de nazigroet brengt, moet je je aansluiten en helpen een beweging op te bouwen die dit gehate systeem ten val kan brengen voordat het te laat is.

Simon Hannah is lid van Anti*Capitalist Resistance, onze zusterorganisatie in Engeland en Wales, vakbondsactivist en auteur van A Party with Socialists in it: a history of the Labour Left, System Crash: an activist guide to making revolution en zijn recente boek Reclaiming the Future: A Beginner’s Guide to Planning the Economy.

Dit artikel stond op Anti*Capitalist Resistance. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.