Na een tweede ronde referenda in 2005 op de vijf eilanden van de Nederlandse Antillen moest ook Nederland eraan dat het staatsverband niet meer te redden was. De bevolkingen van Bonaire en het kleine Saba wilden een overzeese gemeente van Nederland worden en Curaçao en Sint Maarten kozen voor een Status Aparte, net zoals Aruba die kreeg in 1986. Alleen Sint Eutiatius koos voor het behoud van de Nederlandse Antillen.

Tijdens het referendum van 1993 koos de bevolking van Curaçao wel voor het bij elkaar houden van de Antillen. Dit was zelfs de ontstaansreden van de partij PAR van de huidige premier De Jong Elhage, die vanaf dat moment veelvuldig aan de macht was en zich ontpopte tot een echte neoliberale partij. De PAR ging akkoord met IMF trajecten om de begrotingstekorten te lijf te gaan: ontsloeg ambtenaren en privatiseerde verschillende overheidsinstanties. Het mocht niet baten: de schuld bleef groeien, de economie raakte in het slop en steeds meer mensen zochten hun heil in Nederland. Ondertussen naam de greep van Nederlands kapitaal en politiek op het eiland toe. Nederlandse bedrijven en investeerders domineerden de economie en Nederlandse ambtenaren en politici kregen meer invloed op het bestuur.

Het resultaat hiervan was de grote populariteit van de arbeiderspartij FOL van Anthony Godett. En de opkomst, eindelijk, van linkse alternatieven met partijen als de revolutionaire LNPA en hetprogressieve Pueblo Soberano, die beide het socialisme van de Venezolaanse president Chávez steunen.

Bij het uit elkaar laten vallen van de Antillen maakte Nederland echter één ding duidelijk: Curaçao en Sint Maarten konden niet rekenen op evenveel autonomie als Aruba. De conservatieve PNP en neoliberale PAR zagen het akkord wel zitten. Hun coalitiepartner, de van oorsprong sociaal-democratische MAN, de FOL en andere linkse partijen waren echter tegen.

Toch kon het zover komen dat de MAN bij onderhandelingen in november 2006 in Den Haag instemde met de bekende Slotverklaring. Hierin koppelde Nederland de oplossing van de grote staatschuld van de Antillen (2,4 miljard euro) aan de ontmanteling van de Antillen.

Saba, Sint Eutiatus en Bonaire worden overzeese gemeenten. Toenmalig minster van koninkrijkszaken Atzo Nicolaï liet echter weten dat de nieuwe gemeenten niet konden rekenen op dezelfde voorzieningen als andere Nederlandse gemeenten, maar daarentegen wel strakker zouden worden gecontroleerd.

Curaçao en Sint Maarten kregen een 'Status Aparte'. Alleen moest men akkoord gaan met een zogenaamde toezichtsorgaan op de gebieden rechtszekerheid en overheidsfinanciën, dit als tegenprestatie voor de schuldsanering. Sint Maarten had geen moeite met de extra controle. Voor hun is elke vorm van eigen bestuur immers een groei in autonomie.

Op Curaçao ligt dat anders. Daar stemde de Eilandsraad, waar de linkse partijen een meerderheid hebben, tegen de slotverklaring. Nederland werd razend en verklaarde meteen dat er niet heronderhandeld zou worden en het eiland raakte zwaar verdeeld in voor- en tegenstanders van het Slotakkoord.

De voorstanders wezen steeds op de beloofde overname van de schulden, wat het eiland eindelijk in staat zou stellen iets te doen aan armoedebestrijding.

De tegenstanders kunnen niet accepteren dat Curaçao, na meer dan vijftig jaar de Antillen te hebben gedragen, nu met minder autonomie dan Aruba tevreden zou moeten zijn en verregaande bevoegdheden zou overdragen aan Nederland.

Opvallend is het dat het vooral de middenklasse en 'eurofielen' zijn die pro-slotverklaring zijn. Zij wijzen de linkse partijen erop dat deze juist blij zouden moeten zijn met het geld dat ze in armoedebestrijding kunnen investeren. Hier wringt echter de schoen.

Curaçao is rijk genoeg om al haar inwoners van een normaal inkomen te kunnen voorzien. De economie zit echter zo in elkaar dat de kloof tussen de haves (PAR stemmers, Nederlanders en conservatieven) en de have-nots steeds groter wordt.

In plaats van hier iets aan te doen, kiest rechts ervoor om met geld van Nederland de armen nu even met 'armoedebestrijding' blij te maken. Terecht wilt links echt iets doen aan de verdeling van de rijkdom op het eiland, bijvoorbeeld door samen te werken met bevriende landen in de regio en de macht te houden over de rijkdommen van het eiland.

Het nieuw kabinet krijgt in ieder geval weer een lastig Koninkrijksdossier mee en hoopt er eind 2008 van af te zijn: dan moeten de Antillen uit elkaar zijn. Maar dan?