De website Posle is een paar dagen geleden door het Russische Ministerie van Justitie aangemerkt als een 'buitenlandse agent' vanwege onze consistente anti-oorlogshouding. Het regime gebruikt die aanduiding om tegenstanders te vervolgen, zowel in binnen- als buitenland. Deze aanduiding maakt het voor ons aanzienlijk moeilijker om ons werk te doen. Daarom is elke vorm van steun voor de site – of het nu gaat om het delen van onze content of een donatie – op dit moment ontzettend belangrijk voor ons! – Redactie Posle.

Begin mei leek het regime van Poetin te worden geconfronteerd met een perfecte storm: een patstelling op het slagveld, economische stagnatie en een zichtbaar haperende reactie van de staat op crises, variërend van overstromingen in Dagestan tot een uitbraak van mond- en klauwzeer in Siberië. Tegelijkertijd voerde het Kremlin de blokkades van mobiel internet op en breidde het de inspanningen van de veiligheidsdiensten uit om de controle over sociale media aan te scherpen.

Nog opvallender waren de ongewoon kritische opmerkingen van normaal gesproken Kremlin-vriendelijke publieke figuren, waaronder de videoblogger Viktoria Bonya en de rapper Guf — een mogelijk teken van groeiende frustratie onder delen van de elite en segmenten van de Russische samenleving die zich tot nu toe politiek afzijdig hadden gehouden. Ondertussen werden westerse media overspoeld met berichten over instortende populariteitscijfers voor Poetin en zelfs speculaties over een mogelijke samenzwering tegen hem. Poetin zelf reageerde met herhaalde verzekeringen dat de internetbeperkingen 'tijdelijk' zijn en dat de oorlog 'zijn einde nadert.'

Wijst dit alles op een echte crisis voor het Russische regime?

De eerste helft van 2026 bracht inderdaad stijgende inflatie en een merkbare daling van de levensstandaard met zich mee. Inmiddels lijken de effecten van wat sommige economen 'oorlogskeynesianisme' hebben genoemd — groei aangewakkerd door enorme overheidsuitgaven — grotendeels uitgewerkt. Tijdens de eerste twee jaar van de oorlog verdubbelde het aandeel Russen dat meer dan 1.000 dollar per maand verdiende, van 5 procent naar 10 procent. Maar het Ministerie van Economische Ontwikkeling voorspelt nu een loongroei van slechts 2 procent voor 2026, onder de officiële inflatiedoelstelling van de regering van 5 procent. Als gevolg daarvan dalen de inkomens van huishoudens in reële termen.

Tegelijkertijd is het tekort op de federale begroting verder toegenomen tot 2,5 procent – al ruim boven het door de regering geplande plafond van 1,6 procent voor dit jaar. Aangezien het Kremlin miljarden roebels blijft uitgeven aan de oorlogsinspanningen, heeft het weinig andere opties om het tekort te dichten dan het verhogen van belastingen en het bezuinigen op sociale uitgaven.

De zich verdiepende economische crisis holt de mythe van 'Poetins stabiliteit' uit, maar leidt niet noodzakelijkerwijs tot massale protesten. Net als in de jaren negentig, tijdens de zogenaamde markthervormingen, toen de meeste Russen moeite hadden om rond te komen, zal de daling van de levensstandaard waarschijnlijk leiden tot nog grotere politieke apathie en onverschilligheid.

In tegenstelling tot het tijdperk van Jeltsin is de oorzaak van de huidige ontberingen echter voor iedereen duidelijk: de aanhoudende agressieoorlog in Oekraïne. Door de aanvallen van Oekraïense drones, die de afgelopen maanden bijzonder intens zijn geworden, is het onmogelijk om de realiteit van de oorlog te negeren – of het feit dat Rusland die duidelijk niet aan het winnen is. De kloof tussen de perceptie van de gebeurtenissen door het Kremlin en die van gewone Russen wordt snel groter.

Onlangs verklaarde Kremlin-woordvoerder Peskov dat de terugtrekking van het Oekraïense leger uit de regio Donetsk geen onderwerp is voor mogelijke onderhandelingen met Kyiv, maar een voorwaarde daarvoor.

Met andere woorden, zodra Oekraïne vrijwillig een deel van zijn grondgebied afstaat, zullen er waarschijnlijk verdere eisen worden gesteld. Het is duidelijk dat het Kremlin niet geïnteresseerd is in een staakt-het-vuren en deze zomer en herfst een groot offensief in de Donbas plant. Het doel van dat offensief is niet alleen militair, maar ook politiek – het is nodig om Trump ervan te overtuigen dat Rusland de overhand blijft houden op het slagveld en dat de VS daarom de druk op Kyiv moeten opvoeren, waardoor het gedwongen wordt de voorwaarden van het Kremlin te accepteren.

Poetins plan laat duidelijk een conflict zien tussen zijn persoonlijke ambities en de belangen van het Russische volk. De verliezen van het Russische leger aan het front hebben dit jaar hun hoogste niveau bereikt – zo zijn er alleen al in de tweede helft van april ongeveer 4.500 soldaten omgekomen (in totaal zijn er minstens 350.000 Russen omgekomen in de ruim vier jaar dat de oorlog duurt). Het aantal burgerslachtoffers stijgt ook als gevolg van Oekraïense raketaanvallen op militaire en energie-infrastructuur (hoewel dat volstrekt niet te vergelijken is met de slachtoffers van Russische aanvallen op Oekraïense steden).

Toenemende repressie en pogingen van de regering om de informatiestroom te beperken zijn een reactie op de groeiende ontevredenheid. Waar het regime voorheen grotendeels legitimiteit genoot onder de bevolking als hoeder van de stabiliteit van het dagelijks leven, vertrouwt het nu steeds meer op angst voor de politie en de geheime diensten. In die zin lijkt Poetin af te stevenen op het Iraanse model, waarbij een regime dat niet de steun van de meerderheid geniet, de macht behoudt door middel van geweld.

‍Wat betreft de stemming onder de politieke en zakelijke elite: ze zijn uiteraard ontevreden over de eindeloze voortzetting van de oorlog, de economische neergang, de internetbeperkingen en de groeiende macht van de veiligheidsdiensten. In tegenstelling tot de geruchten die door diverse westerse media worden verspreid, is er echter geen samenzwering tegen Poetin aan het broeien.

Hiervoor zijn een aantal redenen. Ten eerste zorgt de angst voor repressie onder de elite ervoor dat ze verdeeld en wantrouwend zijn. Het is de moeite waard eraan te herinneren dat het aantal arrestaties van regeringsfunctionarissen het afgelopen jaar sterk is gestegen: tientallen medewerkers van het ministerie van Defensie (waaronder verschillende voormalige plaatsvervangers van minister Sergei Shoigu) zijn gearresteerd, evenals vertegenwoordigers van andere departementen. In 2024 pleegde minister van Transport Roman Starovoit zelfmoord vanwege de dreiging van arrestatie, terwijl vice-minister van Natuurlijke Hulpbronnen Denis Butsaev naar de VS vluchtte. Verschillende prominente zakenlieden die verdacht werden van politieke ontrouw hebben hun bezit en hun vrijheid verloren (dit overkwam bijvoorbeeld Vadim Moshkovich, de eigenaar van een van de grootste landbouwbedrijven van het land)

Ten tweede zijn de agenda en de vooruitzichten van een dergelijke samenzwering onder de huidige omstandigheden onduidelijk, aangezien de elite geen gemeenschappelijke, duidelijke visie heeft op een alternatieve koers voor het buitenlands beleid of op de voorwaarden voor het beëindigen van de oorlog.

Ten slotte zou Poetins verdwijning kunnen leiden tot grootschalige conflicten binnen de Russische elite over de controle over eigendom. Door alle politieke instellingen van het land te vernietigen gedurende de 25 jaar van zijn bewind, is Poetin zelf de enige factor geworden die een relatief evenwicht van belangen binnen de heersende klasse in stand houdt. En dat is de reden waarom de elite zijn vertrek meer vreest dan de voortzetting van zijn destructieve militaire avonturen.

Posle is een anti-oorlogswebsite in het Russisch en Engels, opgericht in mei 2022

Dit artikel stond op Posle. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.