Ashley Smith geeft een overzicht van de stand van zaken van het Amerikaanse verzet tegen Trump en pleit ervoor dat alleen een massale strijd van de arbeidersklasse en een nieuwe arbeiderspartij – en niet het vertrouwen op de Democraten – hem en het systeem dat hem heeft voortgebracht kunnen verslaan.

De meedogenloze aanvallen van Trump hebben in de VS geleid tot massaal volksverzet van onderop en tot verzet van landen wereldwijd. Dat heeft twee verpletterende nederlagen opgeleverd. De bevolking van Minneapolis kwam in opstand en dwong hem zich terug te trekken uit zijn massale inzet van ICE in steden door het hele land. En de asymmetrische oorlog van Iran, als reactie op Trumps niet-uitgelokte blitzkrieg, heeft zijn regering, het Midden-Oosten en de wereldeconomie in een crisis gestort.

Daardoor is Trump een gewond beest. Dat maakt hem echter nog gevaarlijker. Nu meer dan ooit moeten arbeiders en onderdrukten in de VS het massale volksverzet opbouwen tegen zijn regime en het systeem dat hem heeft voortgebracht.

Geracialiseerde klassenoorlog in eigen land en een roofzuchtig imperium in het buitenland

Trump heeft extreem neoliberalisme opgelegd via zijn One Big Beautiful Bill (OBBBA) en Musks Department of Government Efficiency (DOGE). Hij heeft hele ministeries zoals Onderwijs uitgehold, belastingen voor de rijken verlaagd, regelgeving afgeschaft, de vakbondsrechten voor federale werkers ingetrokken en sociale programma’s gedecimeerd.

Om de aandacht af te leiden van deze schaamteloze klassenoorlog heeft hij immigranten, de trans- en queer-gemeenschap en mensen van kleur – met name zwarte mensen – tot zondebok gemaakt. Zijn belangrijkste aanvalslinie richtte zich op migranten.

Hij heeft tijdens zijn ambtstermijn 75 miljard dollar in de Immigration and Customs Enforcement (ICE) gepompt, waardoor die dienst een jaarlijks budget van bijna 28 miljard dollar kreeg, wat ongeveer even groot is als de jaarlijkse defensie-uitgaven van Canada. Hij heeft duizenden nieuwe ICE- en grenswachtagenten aangeworven om arbeiders zonder papieren te arresteren en uit te zetten.

Zijn heerschappij via uitvoeringsbesluiten heeft een toch al ondemocratische constitutionele orde in gevaar gebracht. Soms lijkt zijn regime niet veel meer dan een plunderactie om zijn familie en vriendjes te verrijken. Hij alleen al heeft in zijn eerste ambtsjaar 1,4 miljard dollar binnengehaald.

In het buitenland heeft Trump de grootse strategie van Washington om toezicht te houden op het mondiale kapitalisme losgelaten. Hij heeft vrijhandel vervangen door protectionisme en een tarievenoorlog tegen alle landen ter wereld ontketend. Hij heeft traditionele bondgenootschapsstructuren zoals de NAVO gedegradeerd en gekozen voor een transactionele relatie met zowel vrienden als vijanden.

Om de Amerikaanse dominantie opnieuw op te leggen, heeft Trump een strategie van roofzuchtig imperialisme aangenomen, de zogenaamde ‘Donroe-doctrine’. Hij streeft ernaar een invloedssfeer in Latijns-Amerika af te bakenen en de rivalen van Washington uit te sluiten, waarbij hij in feite soortgelijke invloedssferen aan China en Rusland toekent.

Een dergelijke imperiale verdeling zal geen vrede brengen. Vergeet niet dat het laatste tijdperk waarin verschillende grootmachten streden om invloedssferen eindigde in twee wereldoorlogen. Trumps staatsgreep in Venezuela en de oorlog tegen Iran zijn dan ook een voorproefje van mogelijk veel ergere dingen die nog komen gaan.

Het kapitalistische establishment capituleert

De kapitaalklasse heeft een transactioneel standpunt ingenomen ten opzichte van Trump. Ze staan te popelen om te profiteren van zijn binnenlandse klassenoorlog en doneren aan zijn diverse prestigeprojecten, zoals zijn opzichtige 'Arc de Trump', om voor hun belangen te lobbyen en vrijstellingen van zijn invoerheffingen veilig te stellen.

Ondertussen heeft de Democratische Partij weinig tot geen weerstand geboden. Ze heeft de possum-strategie van James Carville overgenomen, waarbij ze letterlijk niets doet terwijl Trump zichzelf in diskrediet brengt in de ogen van het electoraat. De Democraten hopen hiervan de vruchten te plukken in de tussentijdse verkiezingen van 2026 en de presidentsverkiezingen van 2028 te winnen.

De federale bureaucratie deed niets terwijl hele delen van de staat werden uitgehold. De rechtbanken lieten hem aanvankelijk wegkomen met zijn semi-constitutionele heerschappij. Elite-universiteiten kozen voor preventieve capitulatie en gehoorzaamheid: ze censureerden docenten en studenten, schaften diversiteits-, gelijkheids- en inclusieprogramma’s af en pasten zich aan aan forse bezuinigingen op de federale financiering.

Het establishment begon zich pas tegen Trump te verzetten na de opkomst van het massale volksverzet. Rechtbanken oordeelden vervolgens tegen Trump wegens zijn schending van immigrantenrechten en het ongrondwettelijk omzeilen van het Congres bij het opleggen van invoerheffingen. De Democraten begonnen Trump te bestrijden volgens zijn eigen ondemocratische voorwaarden, door zijn gerrymandering van congresdistricten te beantwoorden met een soortgelijke campagne van henzelf.

Massaal volksverzet

Het verzet is van onderop ontstaan, niet van bovenaf. Trumps geracialiseerde klassenoorlog en roofzuchtig imperialisme hebben de meerderheid van de bevolking ertoe aangezet zich tegen hem te verzetten. Bijna 60 procent keurt zijn regering af, inclusief zijn voorheen populaire economische en immigratiebeleid.

Die verschuiving heeft in het hele land massale volksprotesten ontketend. Die komen op drie manieren tot uiting. Allereerst barstte het verzet in de grote steden los tegen Trumps inzet van ICE. Ter voorbereiding op die verwachte aanval bouwden organisatoren voor immigrantenrechten in bijna elke stad noodhulpnetwerken op om ICE op te sporen, te mobiliseren tegen de inzet ervan en massale protesten op te zetten om iedereen te verdedigen die werd aangevallen.

Iedereen kocht fluitjes en zette signaalchats op om collega’s en buren te waarschuwen voor ICE-patrouilles en -invallen. Dus toen Trump zijn legioenen knokploegen inzette, rees overal een multiraciaal verzet van de arbeidersklasse, van Los Angeles tot Chicago en, het allerbelangrijkste, Minneapolis. Zelfs in het kleine Burlington, Vermont, organiseerden activisten massabijeenkomsten en directe acties om migranten te verdedigen.

No Kings en May Day

De tweede uiting van het verzet is Indivisible. Twee activisten van de Democratische Partij, Leah Greenberg en Ezra Levin, hebben die organisatie tijdens de eerste regering-Trump opgericht, tijdens de ambtsperiode van Biden op een laag pitje gezet en de afgelopen twee jaar nieuw leven ingeblazen.

Indivisible heeft de afgelopen twee jaar het voortouw genomen bij de drie 'No Kings'-demonstraties. Dat waren de grootste eendaagse demonstraties in de geschiedenis van de VS, waarbij miljoenen mensen in steden door het hele land de straat op gingen.

Net als de oprichters zijn de leiders van de 2.500 afdelingen van Indivisible grotendeels aanhangers van de Democratische Partij. Daardoor beperken ze hun eisen uitsluitend tot kritiek op Trump, spreken ze zich niet uit tegen beleid waar beide partijen achter staan – zoals de genocide in Gaza – en bieden ze geen bredere visie op maatschappelijke verandering.

Ze promoten onevenredig veel politici van de Democratische Partij als sprekers en trekken vooral oudere, wittere en welgestelde mensen naar hun demonstraties. Ze streven ernaar die deelnemers in te zetten voor campagnes voor de Democraten in 2026 en 2028.

De derde en misschien wel belangrijkste uiting van het verzet is de May Day Strong-coalitie. Die werd aangevoerd door de Chicago Teachers Union, die strijdbare stakingen heeft geleid voor eisen op het gebied van economische en sociale rechtvaardigheid.

May Day Strong wordt gesteund door de grote vakbonden, maar ook door organisaties voor immigrantenrechten, linkse ngo’s en Indivisible. De coalitie heeft de afgelopen twee 1 mei-dagen opgeroepen tot massale, door vakbonden geleide protesten.

Deze 1 mei nam de coalitie de slogan van de massastaking in Minneapolis over: 'Niet naar het werk! Niet naar school! Niet winkelen!' en combineerde die met een andere: 'Arbeiders boven miljardairs!' Die demonstraties brachten de bij vakbonden aangesloten en multiraciale arbeidersklasse van het land op de been. Op sommige plaatsen, zoals Madison en North Carolina, legden leraren en andere arbeiders hun werkplekken stil.

Het verklaarde doel van velen binnen en rond May Day Strong is een algemene staking tegen de regering-Trump, waartoe de UAW al heeft opgeroepen voor 2028. Om zich hierop voor te bereiden, heeft de coalitie ‘Solidarity Schools’ georganiseerd voor vakbonden, om hen klaar te stomen voor de staking.

Minneapolis verslaat Trump

Het binnenlandse verzet en de internationale oppositie tegen Trump hebben hem twee cruciale nederlagen toegebracht. De eerste kwam van de multiraciale arbeidersklasse van Minneapolis, een stad met een strijdbare geschiedenis die varieert van vakbondsstakingen tot de George Floyd-opstand en de strijd van inheemse volkeren.

Toen Trump duizenden ICE-agenten inzette, kwam de hele stad in opstand. Georganiseerd in lokale noodhulpnetwerken gingen mensen uit de arbeidersklasse de confrontatie aan met ICE om hun immigrantenburen te verdedigen. Migrantenarbeiders verzetten zich door te weigeren te werken, waardoor sectoren die afhankelijk zijn van hun arbeidskracht werden lamgelegd.

Nadat ICE-agenten Rene Good en Alex Pretti hadden vermoord, legde de arbeidersklasse de hele stad plat met massale protesten en stakingen. Die ontwrichtende acties dwongen bedrijven en politici om Trump op te roepen ICE terug te trekken, wat hij al snel deed.

Hij ontsloeg het hoofd van het Ministerie van Binnenlandse Veiligheid, Kristi Noem, evenals de commandant van de grensbewaking, Gregory Bovino, een wannabe-nazi en nu een officiële presidentskandidaat. Trump verving hen door zijn 'grens-tsaar' Tom Homan, die terugviel op de tactieken die hij hanteerde als hoofd van de ICE onder Obama – surveillance, gerichte arrestaties, opsluiting in Trumps nieuwe concentratiekampen en massale deportatie.

Het Iraanse regime slaat terug

Trump leed een nog vernederender nederlaag tegen het Iraanse regime. In de roes van het succes van zijn staatsgreep in Venezuela dacht hij in zijn waan dat hij hetzelfde in Teheran kon doen. Maar Iran is geen Venezuela.

Het is een door de strijd geharde staat die elke golf van volksverzet heeft neergeslagen, voor het laatst in januari van dit jaar, toen het duizenden van zijn eigen burgers afslachtte. Het is ook een regionale imperialistische macht die samenwerkte met zijn bondgenoot Rusland om de Syrische revolutie in bloed te smoren.

Nadat Trump zijn oorlog was begonnen, viel Iran Amerikaanse bases en de bondgenoten van de VS in de regio aan. Het land sloot de Straat van Hormuz af, waardoor de aanvoer van olie, aardgas, petrochemische producten en meststoffen werd geblokkeerd, wat een bedreiging vormde voor de wereldeconomie.

Geconfronteerd met een geopolitieke en economische ramp stemde Trump in met een staakt-het-vuren en lijkt hij een akkoord te hebben gesloten met Iran dat geen van zijn oorlogsdoelen bereikt. Het beste resultaat waarop hij momenteel kan hopen, is dat Iran de Straat van Hormuz weer opent – een terugkeer naar de situatie waarin de regio zich eerder bevond.

Zelfs als deze deal standhoudt [datum van het artikel is 9 juli], zal dat de schade die Trump is toegebracht niet ongedaan maken. Meer dan 60 procent van de bevolking keerde zich tegen hem vanwege die oorlog. Rechtse leiders zoals de antisemiet Tucker Carlson vielen hem aan omdat hij de oorlog op verzoek van Israël was begonnen. Zelfs zijn MAGA-achterban klaagt nu over de inflatie en Trumps gebroken belofte om nooit een ‘eeuwigdurende oorlog’ te beginnen.

Trump in het nauw gedreven en gevaarlijk

Als gevolg hiervan is de regering-Trump, die al aan het wankelen was door het gruwelijke Epstein-schandaal, in haar ergste crisis tot nu toe gestort. Als er in november vrije en eerlijke verkiezingen worden gehouden, zou de Republikeinse Partij niet alleen het Huis van Afgevaardigden maar ook de Senaat kunnen verliezen. Dan zouden de Democraten Trump afzetten, alle wetgeving blokkeren en zijn regering vastpinnen in eindeloze hoorzittingen.

Uit angst voor die uitkomst probeert Trump de tussentijdse verkiezingen te manipuleren. Hij heeft de Republikeinen opgedragen hun kiesdistricten zo her in te delen dat de overwinning voor hun kandidaten wordt gegarandeerd. Het Hooggerechtshof gaf munitie voor dat plan toen het de instelling van een nieuw district in Louisiana vernietigde, dat onlangs door een zwarte democraat was gewonnen.

Hiermee heeft het de Voting Rights Act uitgehold. Onmiddellijk gingen de Republikeinen over tot het creëren van districten met een witte meerderheid in verschillende staten om ervoor te zorgen dat hun MAGA-kandidaten de zwarte democraten zouden verslaan. Erger nog, Steve Bannon heeft, net als anderen, Trump opgeroepen ICE-agenten in te zetten bij de stembureaus om zwarte en Latino-kiezers ervan te weerhouden te gaan stemmen.

Ondanks dit alles zou de Republikeinse Partij [GOP] de tussentijdse verkiezingen nog steeds kunnen verliezen. Trump zou dan voor een keuze komen te staan: vechten of vluchten. Hij heeft de basis gelegd voor beide. Enerzijds trekt hij opnieuw de integriteit van de Amerikaanse verkiezingen in twijfel en zet hij zijn aanhangers aan om zich voor te bereiden op een nieuwe staatsgreep in de stijl van 6 januari.

Aan de andere kant wil hij, ondanks gerechtelijke uitspraken tegen hem, nog steeds een deal sluiten met het ministerie van Justitie voor een smeergeldfonds van 1,8 miljard dollar om zijn veroordeelde handlangers af te kopen en hemzelf en zijn familie immuniteit te verlenen tegen onderzoek en vervolging voor hun ongekende omkoping en belastingontduiking. Hoe dan ook, Trump zal niet stilletjes in de nacht verdwijnen als een seniele ‘lame duck’ .

Net als Netanyahu in Israël staat hij voor een existentiële strijd om aan de macht te blijven en uit de gevangenis te blijven. Hij zal dus autoritairder worden, regeren via decreten en zijn MAGA-handlangers ‘rood vlees’ toewerpen, door hen het brood van onverdraagzaamheid en het circus van UFC-bloedsporten op het gazon van het Witte Huis te geven.

Hoe verder met het verzet?

Deze situatie zal een strategisch debat binnen het verzet op gang brengen. Het overgrote deel van zowel de leiding als de achterban van de beweging zal zich richten op het verkiezen van Democraten bij de tussentijdse verkiezingen van 2026 en de presidentsverkiezingen van 2028.

Dat is de hele strategie van Indivisible. Ook de vakbondsfunctionarissen van May Day Strong, de ngo-bureaucratie en de leiders van de beweging zullen die kant opgaan. Een teken hiervan is dat de slogan van de recente nationale conferentie van de coalitie luidde: 'Alle wegen leiden naar november.'

Maar eerlijk gezegd zullen de Democraten Trump en het nieuwe rechts niet tegenhouden. Deze zelfbenoemde kapitalistische partij wordt strak gecontroleerd door bedrijfsdonateurs en biedt geen programma om de grieven van arbeiders en onderdrukten aan te pakken, maar alleen Bidens imperialistische keynesianisme.

Het falen van de partij om de grieven van de overgrote meerderheid aan te pakken, heeft in feite de weg vrijgemaakt voor Trump om tweemaal het presidentschap te winnen. Hun terugkeer naar de macht zal alleen maar de deur openzetten voor een nieuwe incarnatie van autoritair-nationalistisch rechts.

De linkervleugel van de partij, vertegenwoordigd door Bernie Sanders en AOC, zit in de val, is loyaal aan het establishment en wordt in de praktijk naar rechts getrokken, wat hun linkse retoriek en gedoemde wetgevingsinitiatieven ook mogen zijn. Zonder een eigen partij worden ze onvermijdelijk gedwongen zich aan de lijn van het establishment te houden.

De Democratische Partij is dus een strategische doodlopende weg voor het verzet en bijna iedereen weet dat, ondanks het feit dat een meerderheid op haar zal stemmen. Sterker nog: met 59 procent hebben de Democraten een hogere ontevredenheidsscore dan de Republikeinen.

Ongeacht de uitslag van de tussentijdse verkiezingen zal Trump niet toegeven. Hij zal regeren via uitvoerende decreten en zijn aanvallen in binnen- en buitenland opvoeren, waardoor mensen gedwongen worden terug te vechten. In deze situatie moet links pleiten voor het verzet dat op eigen kracht vertrouwt, meer strijdbare massaprotesten en stakingen organiseert, strijdt voor positieve hervormingen zoals de „Real Affordability Agenda” van May Day Strong en een nieuwe arbeiderspartij opricht om te strijden voor een politieke en sociale revolutie.

Foto: Staking en demonstratie voor het Presbyterian Hospital in New York, op 22 januari 2026.

Ashley Smith is activist van Tempest en publication manager van Spectre. 

Dit artikel stond op rs21. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.