Die Linke Berlijn heeft tijdens een buitengewoon partijcongres op zaterdag 31 oktober besloten om coalitieonderhandelingen te starten met de SPD en Bündnis 90/Die Grünen. De uitslag was eenduidig: slechts 15 van de 152 afgevaardigden stemden tegen het desbetreffende besluit van het deelstaatbestuur. Hiermee begint nu een wekenlang proces over de details, de 'kleine dingen' van de mogelijke regeringssamenwerking. Daarnaast is er een ledenraadpleging gepland over het definitieve coalitiebesluit.

'Kleine details' beschrijft de situatie van Die Linke in Berlijn treffend. In plaats van zelfbewust de verkennende gesprekken in te gaan, lieten het regionaal bestuur en de fractie zich door een wekenlange anti-linkse lastercampagne en misbruikte beschuldigingen van antisemitisme in de verdediging drukken. Het uitvoerend regionaal bestuur was niet in staat om die doorzichtige campagne effectief het hoofd te bieden. De SPD en de Groenen bevinden zich nu in een comfortabele onderhandelingspositie – wat voor Die Linke in het verdere verloop weinig goeds doet vermoeden.

Een gevolg van die zwakte is de verklaring van de verkennende gesprekken als basis voor de mogelijke coalitie, die op het punt van solidariteit met Palestina ver achterblijft bij de partijcongresbesluiten van Die Linke. De Verklaring van Jeruzalem over antisemitisme wordt niet eens genoemd. Die Linke Berlijn raakt de antisemitisme-knuppel nu niet meer kwijt; bij toekomstige conflicten zal die steeds weer tegen haar worden ingezet.

Misschien nog zwaarder weegt de manier waarop de onderhandelingen zelf zijn gevoerd: achter gesloten deuren en zonder betrokkenheid van de leden. Uiteindelijk moet slechts een ledenraadpleging beslissen of de partij in de regering stapt – een aanpak die geen recht doet aan de geëngageerde verkiezingscampagne, waaraan veel nieuwe leden hebben deelgenomen en die velen buitensluit. De geplande wekelijkse terugkoppeling met de districten en binnen de districten met de lokale leden over onderwerpen uit de onderhandelingsgroepen opent de deuren een klein beetje, maar er is een zo groot mogelijke transparantie nodig over conflictpunten, wat mobilisatie van buitenaf bevordert om druk op te bouwen.

Vanuit het perspectief van het deelstaatbestuur verliep het partijcongres grotendeels soepel. Kritische moties die de inhoud van de onderhandelingen zouden hebben beïnvloed, werden meestal doorverwezen naar de provinciale commissie – wat in feite neerkomt op een afwijzing. De meeste afgevaardigden lieten zich snel meeslepen door het argument van het zwaard van Damocles: 'Als we dit nu aannemen, komen er geen coalitieonderhandelingen.' Met die druk werden met name amendementen ter ondersteuning van Palestina de kop ingedrukt.

Toch werden enkele moties aangenomen: moties over het gezondheidsbeleid, waarin wordt aangedrongen op het behoud van cao’s, ontlasting van het personeel bij Charité en Vivantes en het afstoten van dochterondernemingen; moties tegen militarisering, wapenproductie en de verdere vestiging van de wapenindustrie in Berlijn, inclusief de eis van civiele clausules; en een motie voor gelijke rechten voor alle Berlijners, ongeacht paspoort of migratiegeschiedenis.

In de uitkomst van de verkennende gesprekken staat dat bezuinigingen op de sociale infrastructuur moeten worden vermeden. Of dat lukt met het geformuleerde begrotingsbeleid – waartoe ook de invoering van een verpakkingsbelasting behoort – blijft de vraag. Eisen voor hogere belastingen op luxe onroerend goed, hogere overdrachtsbelasting en bedrijfsbelasting of meer personeel voor de bestrijding van financiële en economische criminaliteit zijn essentieel voor de onderhandelingsstrategie van Die Linke.

De duidelijke verkiezingsoverwinning in het Abgeordnetenhaus en in de districtsraden heeft verwachtingen gewekt om in Berlijn een politiek voor de mensen te voeren, de openbare dienstverlening te versterken, het woningbeleid radicaal te veranderen en de vermaatschappelijking te bevorderen. Een substantiële doorbraak op dat gebied zou kunnen doorwerken in andere sectoren, zoals de energievoorziening, en discussies over de vermaatschappelijking van belangrijke sleutelindustrieën nieuw leven kunnen inblazen.

Maar de randvoorwaarden voor deelname aan de regering zijn moeilijk. De financiële speelruimte is beperkt en de potentiële coalitiepartners SPD en de Groenen staan niet bepaald bekend om hun inzet om bewapening, militarisering of bezuinigingen op sociale voorzieningen een halt toe te roepen. De partij Die Linke mag daarom niet bereid zijn om essentiële programmapunten op te geven voor een coalitie. Tegen sociale ontberingen helpt alleen het verzet van de huurders en de mobilisatie op straat. Die Linke moet duidelijk aangeven op welke punten de steun van de coalitiepartners tekortschiet.

De verklaring naar aanleiding van de verkennende gesprekken heeft de partij Die Linke verzwakt. Het daarin ingenomen standpunt over antisemitisme bevestigt in feite de bewering van de andere partijen dat Die Linke een 'antisemitisme-probleem' heeft. Hoe moet Die Linke op die basis bijvoorbeeld optreden tegen de Israëlische wapenbedrijven die zich in Berlijn vestigen? Ook wat betreft de versterking van de politie en de binnenlandse veiligheidsdienst is de partij door de knieën gegaan. Het is zaak om te strijden voor de goede initiatieven, zoals de socialisatie van grote vastgoedconcerns, en om dreigende bezuinigingen, de stimulering van de productie van drones, de bewapening van politie en inlichtingendiensten, evenals de beperking van de vrijheid van vergadering en de criminalisering van de solidariteitsbeweging met Palestina duidelijk af te wijzen en hiervoor binnen Die Linke te mobiliseren.

Laat je niet intimideren – samen tegen de aanvallen op Die Linke

Antikapitalistische Linke

Resolutie van de federale ledenvergadering van Antikapitalistische Linke, een factie binnen Die Linke, van 31 oktober 2026 in Hannover.

Na de verkiezingen voor het Abgeordnetenhaus in Berlijn lijkt de wereld veranderd te zijn. De politieke elite in Duitsland is van slag en niet weinig van hun zogenaamd zo ervaren en coole vertegenwoordigers in parlementen, podcasts en het politieke bestuur raken in paniek.

De reden hiervoor is dat er een linkse partij op het toneel is verschenen, zoals een linkse partij altijd op het toneel zou moeten verschijnen: luid, radicaal, openbaar en principieel. Zeggen waar het op staat, de strijd aangaan met de machthebbers in de samenleving en de machtelozen aanmoedigen tot verzet en strijd om tegenmacht – dat is het DNA van een echt linkse partij.

De partij Die Linke is de winnaar van de verkiezingen voor het parlement van Berlijn in 2026. Dat alleen al is een klap in het gezicht van de vertegenwoordigers van de heersende klasse die tot nu toe de politieke teugels in handen hadden. Dat die verkiezingsoverwinning tot stand is gekomen door een brede maatschappelijke mobilisatie rond de dagelijkse, cruciale kwesties van huurprijzen en kosten en door de actieve inzet van duizenden leden en sympathisanten van de partij, doet de angsten van de politieke tegenstanders nog verder toenemen. En dat die partij vastbesloten is om de politieke wens van haar kiezers, die bij meerderheidsbesluit is vastgelegd, om de grote woningcorporaties te vermaatschappelijken, daadwerkelijk ten uitvoer te brengen – dat grenst al aan een revolutie.

Wij als Antikapitalistische Linke weten heel goed dat zonder ingrijpen in het privébezit van productiemiddelen en zonder beperking van de beslissingsbevoegdheid van de kapitaalbezitters nauwelijks ook maar één van de nu noodzakelijke hervormingen ter verbetering van het leven van de grote meerderheid van de bevolking haalbaar is. Er staat een klassenstrijd op het programma en dat is veel meer dan een verkiezingscampagne om parlementszetels. Links in Berlijn heeft enigszins laten zien dat dat de toekomst van de maatschappelijke confrontaties zal zijn. Dat is – de Antikapitalistische Linke weet dat net zo goed als de luidruchtige commentaren van de politieke tegenstanders – een andere Die Linke dan de partij die tot nu toe optrad als een brave, op het parlement gefixeerde en om inspraak bedelende verkiezingspartij, zoals in Thüringen, Saksen-Anhalt, Mecklenburg-Vorpommern, Bremen of ook tot nu toe in Berlijn.

Er is nu een niet aflatende campagne tegen Die Linke op gang gebracht. Het doel daarvan is de vernietiging van de partij Die Linke. Als Die Linke in Berlijn net zo wordt als haar aangepaste afdelingen in Schwerin, Magdeburg, Erfurt of Bremen, dan is dat hooguit bedoeld als tussenstap; het doel blijft de vernietiging van elk links en socialistisch verzet en de bijbehorende partijen.

De middelen en methoden van die campagne tegen de partij Die Linke zijn even oud als doorzichtig:

• Er worden leugens en gruwelijke verhalen over de partij verspreid, waarbij geen gerucht of verhaal te dom of te gênant is om te worden gebruikt. Het tegenwoordig en in Duitsland in het algemeen populaire thema 'antisemitisme' wordt op dezelfde manier uitgemolken als tegen linkse krachten in andere landen. Het echte antisemitisme wordt gebagatelliseerd en de Palestijnse mensen, de kritische Joodse mensen en de solidariteitsbeweging voor de slachtoffers van het beleid van de Israëlische regering worden in diskrediet gebracht en gecriminaliseerd
• Er worden individuele leden van de partij Die Linke specifiek aangevallen om het beeld van 'goede' en 'slechte' linkse mensen te schetsen en verdeeldheid te zaaien binnen de partij.
• Er worden geheime of van buitenaf opgelegde afspraken gemaakt met individuele partijleden of -structuren, die vervolgens doelbewust worden gelekt.
• Er worden willekeurig taboes en onverenigbaarheden vastgesteld om de programmatische en principiële standvastigheid van de partij Die Linke te ondermijnen.

Die Linke kan die aanvallen alleen afweren als ze eensgezind blijft, al haar leden en vertegenwoordigers beschermt, haar politieke principes verdedigt, onafhankelijk blijft en laat zien dat ze geen deel uitmaakt van het politieke establishment. Geen uitsluitingen uit de partij of de fractie op basis van 'eisen van buitenaf'! Een compromisloze, open strijd voor alle verworvenheden van de verkennende gesprekken en consequent, offensief verzet tegen de bittere pillen die tijdens de verkennende gesprekken zijn geslikt: of het nu gaat om dreigende bezuinigingen, het stimuleren van de productie van drones, of het ophogen van de bewapening van politie en inlichtingendiensten tegen de solidariteitsbeweging met Palestina – het leiden van een regering hoeft niet te betekenen dat de strijd wordt opgegeven!

De onderhandelingen over gezamenlijke regeringsprojecten – of het nu gaat om een regeringscoalitie of een minderheidsregering – moeten zo openbaar en transparant mogelijk worden gevoerd. De moderne media en technieken maken die openbaarheid en transparantie mogelijk, veel verdergaand dan wat in vroegere tijden en in andere voorbeelden van linkse partijen al werd toegepast. De partij Die Linke moet nu laten zien dat ze een andere opvatting van politiek en andere democratische methoden in praktijk brengt.

Alleen door de partij verder uit te bouwen tot een in de samenleving verankerde politieke kracht, die aan het hoofd staat van de sociale bewegingen en strijd, zal Die Linke zich kunnen beschermen tegen verdere aanvallen van de heersende klasse. Nooit alleen, altijd samen!

Foto: Stemkaarten omhoog. De top van Die Linke uit Berlijn tijdens het partijcongres op zaterdag 31 oktober.

Internationale Sozialistische Organisation (ISO) is de zusterorganisatie van de RGA in Duitsland. Leden van de ISO zijn actief in Antikapitalistische Linke.

Deze artikelen stonden op ISO en AKL. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.