De regering-Trump beweert dat Europa wordt overspoeld door migranten. In werkelijkheid komt de echte stroom ‘indringers’ van over de Atlantische Oceaan, nu extreemrechts in de VS met bakken geld probeert zijn giftige agenda te verspreiden.

Tijdens de tweede ambtstermijn van Donald Trump hebben hoge functionarissen in zijn regering regelmatig de terminologie van een ‘invasie’ gebruikt als ze het hadden over migratie naar Europa. Tijdens een toespraak in Frankrijk ter gelegenheid van de tweeëntachtigste verjaardag van D-Day waarschuwde minister van Defensie Pete Hegseth dat Europa werd 'binnengevallen' door migranten.

Terwijl hij vlak bij de stranden van Normandië stond, beweerde Hegseth dat 'het helaas nu zo is dat verschillende Europese stranden worden overspoeld door allerlei gevaarlijke ideologieën'. Hij verwees naar de aankomst van boten met vluchtelingen langs de kusten van Spanje, Italië, Griekenland en Bulgarije: 'Wanneer gaan de Europese hoofdsteden iets doen aan die invasie? Of is het te laat? Ik bid van niet en ik geloof ook van niet.'

De dag ervoor had vicepresident J. D. Vance de moord op de achttienjarige Henry Nowak door Vickrum Singh Digwa in de Engelse stad Southampton toegeschreven aan 'de massale invasie van migranten, van wie velen het Westen verachten”.

Trump zelf gebruikt die bewoordingen al lang; tijdens een golfreis naar Schotland in 2025 verklaarde hij dat immigratie een 'invasie' was die 'Europa aan het vernietigen was'. Hij heeft ook herhaaldelijk gesuggereerd dat Europese steden als Parijs en Londen overspoeld werden door criminele migranten die de sharia hebben ingevoerd en 'no-go zones' hebben gecreëerd, gebieden 'waar de politie niet eens in de buurt wil komen'.

Europese autoriteiten hebben die beweringen herhaaldelijk van de hand gewezen. En terecht. Europa wordt niet binnengevallen door migranten. Maar het wordt wel geconfronteerd met een invasie van een andere soort. De indringers zijn niet de mensen die de Middellandse Zee of het Kanaal oversteken. Het is extreemrechts uit de VS, dat de Europese kusten bestormt met geld, platforms en personeel.

CPAC komt naar Europa

Het ‘invasieverhaal’ van rechts in de VS dient veel doelen. In eigen land helpt het om xenofobie te rechtvaardigen. In het buitenland helpt het om solidariteit op te bouwen met ideologische bondgenoten die in Europa dezelfde strijd voeren.

Dat is in toenemende mate niet langer alleen een retorisch project dat van veraf wordt gevoerd. Amerikaanse figuren en organisaties uit extreemrechts steken de Atlantische Oceaan over, verschijnen op conferenties, financieren netwerken en zetten hun gewicht in voor een Europees radicaal rechts dat erop gebrand is verder door te dringen in de mainstream.

De Europese edities van de Conservative Political Action Conference (CPAC) hebben zo’n platform geboden waar extreemrechts uit de VS zich heeft gemeld voor zijn geestverwanten in Europa. Op CPAC 2022 in Boedapest, waar het thema ‘God, Vaderland, Gezin’ luidde, verwelkomde de extreemrechtse Hongaarse premier Viktor Orbán de Amerikaanse extreemrechtse politieke commentator Candace Owens.

Tijdens de conferentie werden ook videoboodschappen vertoond van Trump, Tucker Carlson en Trumps voormalige stafchef in het Witte Huis, Mark Meadows. Onder de andere aanwezigen bevonden zich onder meer de pro-Orbán Hongaarse talkshowpresentator Zsolt Bayer, die Joden heeft omschreven als 'stinkende uitwerpselen' en Roma als 'dieren'.

Bij latere edities van CPAC in Hongarije en Polen waren onder meer Kari Lake, een voormalig nieuwspresentatrice en Republikeinse kandidaat voor de gouverneursverkiezingen in Arizona in 2022, alt-right-activist Jack Posobiec, voormalig hoofdstrateeg van het Witte Huis Steve Bannon en de huidige minister van Binnenlandse Veiligheid Markwayne Mullin aanwezig.

Eerder dit jaar vond in Portugal een 'Remigratietop' plaats. Op de officiële website van het evenement werd 'remigratie' gepresenteerd als 'het antwoord op decennia van vervangingsmigratie en multiculturalisme die [Europese] naties zodanig hebben ontwricht dat ze niet meer functioneren'. Daar wordt aan toegevoegd: 'Met remigratie zal Europa met de dag Europeeser worden. Zonder remigratie zal het elke dag minder Europees worden en uiteindelijk ophouden te bestaan.'

Tijdens de top mengden politici als Lena Kotré en Kay Gottschalk van Alternative für Deutschland en Rocío de Meer en Carlos Quero van de Spaanse partij Vox zich onder de Amerikaanse witte nationalist Jared Taylor en de voormalige chef van de Amerikaanse grensbewaking Gregory Bovino.

Trans-Atlantische netwerken

De in Parijs gevestigde ngo BLOOM heeft ook een 'netwerk van extreemrechtse, conservatieve en obscurantistische organisaties' blootgelegd en in kaart gebracht, dat volgens de organisatie 'aan beide zijden van de Atlantische Oceaan samenwerkt om de kern van het Europese democratische project te ondermijnen'. Formeel houdt dat netwerk van Amerikaanse en Europese 'denktanks, stichtingen, politieke partijen, overheidsinstanties en trans-Atlantische platforms' zich bezig met kwesties als 'concurrentievermogen', 'vrijheid van meningsuiting', 'vrije handel' en 'wokeism'. BLOOM benadrukt echter dat de leden van het netwerk uiteindelijk werken aan het hervormen van het 'politieke, regelgevende en intellectuele landschap' van het continent ten gunste van een meer 'illiberaal, conservatief, gedereguleerd en versnipperd Europa'.

De Amerikaanse tak van het netwerk omvat de Heritage Foundation, het Heartland Institute, de Alliance Defending Freedom en het America First Policy Institute. De Heritage Foundation publiceerde het rapport ‘Project 2025’, dat de blauwdruk vormde voor de MAGA-politiek in de aanloop naar Trumps tweede ambtstermijn. Het Heartland Institute heeft een lange geschiedenis van klimaatontkenning: volgens Greenpeace organiseerde het de America First Energy Conference om ‘het beleid van de regering-Trump te beïnvloeden ter bevordering van de vergunningverlening voor en winning van fossiele brandstoffen en haar felle verzet tegen de klimaatwetenschap’.

De Alliance Defending Freedom vecht juridisch tegen 'abortusrechten en beleid inzake gendergelijkheid' in de Verenigde Staten. Volgens het BLOOM-onderzoek is de organisatie in Brussel geregistreerd als een 'actieve lobby' die zich in het Europees Parlement voor die kwesties inzet. Het America First Policy Institute werd in 2021 opgericht en speelde, samen met de Heritage Foundation, een centrale rol bij het uitstippelen van de koers van Trumps tweede ambtstermijn. Als onderdeel van haar inspanningen om wereldwijde coalities te smeden, pleit de organisatie voor een restrictiever migratiebeleid in Europa als middel om het hoofd te bieden aan wat zij omschrijft als de 'negatieve gevolgen van illegale immigratie . . . waaronder de geweldsmisdrijven en onrust die worden veroorzaakt door een niet-geassimileerde bevolkingsgroep'.

Tot de Europese tak behoren onder meer het Mathias Corvinus Collegium in Boedapest, het Ordo Iuris-instituut in Warschau en New Direction: de Stichting voor Europees Conservatisme, gevestigd in Brussel. Het Mathias Corvinus Collegium is een cruciaal knooppunt in de extreemrechtse infrastructuur voor kennisproductie en het smeden van trans-Atlantische coalities, die Orbán met overheidsgeld had ondersteund. Na de afzetting van Orbán bij de parlementsverkiezingen van 2026 beloofde de nieuwe Hongaarse leider, Péter Magyar, de overheidsfinanciering voor de groep stop te zetten en de banden met CPAC te verbreken. Volgens Magyar had: 'De staat hen überhaupt nooit mogen financieren, het was een misdaad.'

Uit een onderzoek van Balkan Insight uit 2021 bleek dat het Ordo Iuris-instituut nauwe banden heeft met extreemrechtse partijen in Polen en een centrale rol heeft gespeeld bij de invoering van anti-abortus- en anti-LHBTQ-wetgeving. Naast een reeks gelijkgestemde Europese organisaties, zoals het Mathias Corvinus Collegium, noemt het ook de Amerikaanse rechtse belangenorganisatie het Center for Family and Human Rights als een van zijn partners. Het Ordo Iuris-instituut werd in 2012 opgericht tijdens een conferentie met de titel 'Intellectuele grondslagen en juridische middelen voor de bescherming van het menselijk leven in de prenatale fase: een vergelijkend perspectief' aan de Universiteit van Warschau, die mede werd gesponsord door de Alliance Defending Freedom.

Het BLOOM-onderzoek beschrijft New Direction en haar politieke beschermheren, de European Conservatives and Reformists (ECR), als misschien wel de belangrijkste drijvende kracht achter de 'conservatieve en extreemrechtse trans-Atlantische alliantie'. Formeel herhaalt de groep de gebruikelijke extreemrechtse standpunten en beschrijft zichzelf als 'een stem gevend aan nationale bewegingen die de rechtsstaat, traditionele waarden, vrije markten en respect voor het beginsel van bescherming van de nationale soevereiniteit bevorderen'. Tot haar evenementen behoort de Transatlantic Summit VII, die eerder dit jaar in Brussel werd gehouden en mede werd georganiseerd door de Heritage Foundation en de Alliance Defending Freedom.

Tot de prominente sprekers op de conferentie behoorden de Chileense extreemrechtse president-elect José Antonio Kast Rist; Nikolas Ferreira, een parlementslid van de partij van de voormalige Braziliaanse president Jair Bolsonaro; en Sharon Slater, de voorzitter van de anti-abortus- en anti-LHBTQ-groep Family Watch International, die door het Southern Poverty Law Center als haatgroep wordt aangemerkt.

Externe krachten

Ten slotte hebben ook extreemrechtse figuren uit de VS niet geaarzeld om zich te mengen in de Europese verkiezingspolitiek. We hebben gezien hoe Elon Musk zijn steun uitsprak voor Nigel Farage, de leider van Reform UK, voordat hij zijn loyaliteit verlegde naar radicalere rechtse figuren zoals Tommy Robinson en Rupert Lowe, het voormalige Reform-parlementslid dat zijn eigen partij, Restore Britain, oprichtte. Musk sprak in de aanloop naar de Duitse federale verkiezingen van 2025 ook zijn steun uit voor Alternative für Deutschland en haar leider Alice Weidel.

Onlangs heeft Musk reclame gemaakt voor Citizen Vigilante, een film waarin een Amerikaanse zakenman in Europa immigranten (die als criminelen worden afgeschilderd) en degenen die hij als medeplichtig aan hun misdaden beschouwt, vermoordt. De Duitse filmkeuringsraad weigerde Citizen Vigilante een classificatie toe te kennen uit vrees dat het geweld tegen migranten in de film tot aanslagen in het echte leven zou kunnen aanzetten.

Aan de vooravond van de Hongaarse verkiezingen in april van dit jaar reisde J. D. Vance naar Boedapest om tijdens een verkiezingsbijeenkomst zijn steun te betuigen aan Viktor Orbán, waar hij de volgende ironische boodschap bracht:

‘We willen dat jullie een beslissing nemen over jullie toekomst zonder dat krachten van buitenaf jullie onder druk zetten of voorschrijven wat jullie moeten doen. Ik zeg jullie niet precies op wie jullie moeten stemmen, maar wat ik jullie wel zeg is dat jullie niet moeten luisteren naar de bureaucraten in Brussel, naar die mensen.’

Vervolgens spoorde hij de Hongaren aan om 'dit weekend naar de stembus te gaan en achter Viktor Orbán te staan, want hij komt voor jullie op.' Vances steun voor Orbán was niet voldoende om hem aan de macht te houden, maar het onderstreepte wel de wens van zijn politieke beweging om extreemrechts in Europa te ondersteunen.

Gezien dit alles is het logisch om terug te komen op de woorden van Pete Hegseth. Europa wordt inderdaad binnengevallen, niet door migranten maar door Hegseths eigen ideologische bondgenoten. Wanneer gaan de Europese hoofdsteden iets aan die invasie doen? Of is het te laat? Ik bid van niet en ik geloof ook van niet.

Somdeep Sen is de auteur van Decolonizing Palestine: Hamas Between the Anticolonial and the Postcolonial en onderzoeksmedewerker bij het Centrum voor Aziatische Studies in Afrika aan de Universiteit van Pretoria.

Foto: JD Vance houdt op 7 april 2026 een toespraak voor de aanhangers van Orbán

Dit artikel stond op Jacobin. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.