Drie jaar geleden liepen duizenden vrouwen door de straten van Brussel om een einde te eisen aan armoede en geweld tegen vrouwen. Internationale protesten volgden in Washington D.C. en bereikten hun hoogtepunt met het aanbieden van 4,6 miljoen handtekeningen aan de Secretaris Generaal van de Verenigde Naties (VN). De doelen van deze eerste Wereldvrouwenmars, opgezet in 1996 door de Federatie van Vrouwen in Quebec, waren ambitieus. Met de protesten wilde men vrouwen aanmoedigen hun situatie te analyseren en manieren te vinden hier verbetering in te brengen. Door het ontwikkelen van nationale en internationale netwerken moest de solidariteit tussen basisorganisaties van vrouwen een impuls krijgen. Regeringen en multilaterale organisaties als de VN en het IMF werden onder druk gezet om de gewenste veranderingen te verwerkelijken.

Globaliseringsbeweging
Het succes van de uiteindelijke demonstraties kwam voort uit lokale acties van bijna zesduizend vrouwenorganisaties in 163 landen. Allen waren georganiseerd op basis van een gezamenlijk uitgangspunt, waarin de positie van vrouwen verbonden werd aan de effecten van het neoliberale kapitalisme en het patriarchaat. Helaas werden de positieve ervaringen van de betrokken vrouwen niet beantwoord door enige gepaste, positieve reactie van de media. Zij besteedden geen aandacht aan de gebeurtenissen. Multilaterale instituten als de VN en het IMF namen de hen aangeboden documenten beleefd in ontvangst, om deze vervolgens te negeren.
Hieruit trokken de activistes de conclusie, dat het succes van de Wereldvrouwenmars afgelezen moet worden aan het enthousiasme van de deelneemsters en het ontstaan van onderlinge netwerken, in plaats van enkel te kijken naar meetbare beleidsveranderingen van nationale regeringen of multilaterale organisaties. Het belang van het instandhouden van de internationale structuur van het initiatief werd op een bijeenkomst in 2001 erkend. Tegelijkertijd bestond een sterke behoefte om regionale verbanden te versterken, zodat effectief omgegaan kon worden met kwesties die nationale grenzen overstijgen - in het bijzonder de Europese Unie. Ook besloot de Wereldvrouwenmars zich, met het oog op de gemeenschappelijke doelen, te concentreren op ontwikkelingen in de opkomende andersglobaliseringsbeweging. Tegelijkertijd werd het van belang geacht om vrouwenkwesties naar voren te brengen in een beweging die zich op een 'genderblinde' manier ontwikkelde. Dit leidde tot deelname aan zowel de opeenvolgende World Social Forums in Porto Alegre, als het Europees Sociaal Forum (ESF) in Florence vorig jaar.

Europese grondwet
Ook bij het aanstaande ESF in Frankrijk zijn activistes van de Wereldvrouwenmars betrokken. Daarvoor is een nieuw, regionaal platform opgericht. De Europese Coördinatie van de Wereldvrouwenmars (ECW) telt vertegenwoordigers uit nationale coördinatiecommissies. Haar doel is het versterken van de banden tussen de diverse feministische organisaties in Europa die aangesloten zijn bij de Wereldvrouwenmars. In Florence intervenieerde de EUCWVM in zoveel mogelijk bijeenkomsten om feministische issues naar voren te brengen. Voor het volgende ESF in Parijs organiseert het Europese platform voorafgaande aan de officiële opening een dag met diverse activiteiten. Daarnaast wordt gestreefd naar een zo groot mogelijke inbreng in de andere sessies.
Het komende jaar staat in het teken staan van de ontwikkeling van een Vrouwen Charter voor de Europese grondwet. Feministen vrezen dat deze constitutie een terugval zal betekenen voor vrouwenrechten, en daarnaast een basis zal zijn voor verdere kortingen op sociale voorzieningen en andere sociale verworvenheden. Politiek rechts heeft zich ten doel gesteld om elke verwijzing naar het recht op abortus uit de grondwet te verwijderen. En hoewel de meerderheid van de EU lidstaten wetgeving heeft die vrouwen het recht geeft om een abortus te laten vergoeden, bevat de huidige kladversie van de Europese constitutie geen enkele verwijzing naar het recht op abortus. De kwestie wordt nog problematischer met het toekomstige EU-lidmaatschap van landen die het recht op abortus niet erkennen, zoals Polen.

Week zonder geweld
De Nederlandse tak van de Wereldvrouwenmars gaat zich concentreren op de problematiek van geweld tegen vrouwen. Hiervoor zal een 'week zonder geweld tegen vrouwen' georganiseerd worden. Deze actie is verbonden met de jaarlijkse 'Eis de nacht terug’-demonstraties in vele steden wereldwijd, een traditie waarbij vrouwen het recht op een veilige omgeving eisen - gedurende elk tijdstip van dag of nacht. Het recht van vrouwen om zonder vrees voor geweld van een partner of vreemde te leven lijkt een open deur. De statistieken laten echter zien dat deze zekerheid niet bestaat, ook niet in Nederland waar vrouwen over het algemeen als gelijkwaardig beschouwd lijken te worden.
Het onderwerp is juist nu actueel, met het oog op de huidige re-militarisering van de wereld als gevolg van de zogenaamde 'oorlog tegen het terrorisme'. Vorig jaar werden binnen één week tijd vier vrouwen gedood door hun partners in de Amerikaanse staat North Carolina. De mannen waren soldaten, en kort tevoren teruggekeerd van de oorlog in Afghanistan. De essentie van het leger ligt in het gebruik van geweld en een hiërarchische machtsverdeling, beide belangrijke elementen van patriarchale houdingen. Lenins adagium van het imperialisme als het hoogste stadium van het kapitalisme, kan evengoed worden gewijzigd in het hedendaags imperialisme als het laatste stadium van het patriarchaat. Nu Nederlandse troepen aanwezig zijn in Irak word de re-militarisatie van de samenleving een kwestie die ook dit land direct raakt.

Lapjesdeken
Gezien het feit dat de eisen van de Wereldvrouwenmars in 2000 niet zijn ingewilligd en met het oog op de enorme inspiratie die deelnemende vrouwen vonden bij de vorige wereldwijde ontmoeting, is besloten tot een nieuwe internationale mars. Deze vindt plaats in 2005 en zal uit drie onderdelen bestaan. Door middel van 'democratisch onderwijs' zal een Wereld Vrouwen Charter voor de mensheid worden opgesteld, gebaseerd op de uitgangspunten van de mars. In maart van dat jaar worden in de deelnemende landen estafette-marsen georganiseerd. Deze gaan van het ene land en regio naar het andere, om bekendheid te geven aan het Charter en steun te verwerven voor een feministische alternatief. Tenslotte wordt gewerkt aan een enorme 'solidariteitsdeken', gemaakt van stukken stof waarop elke deelneemster haar droom voor de mensheid zal illustreren. Het hoogtepunt van deze acties zal plaatsvinden in het armste land van de wereld in oktober teneinde aandacht en solidariteit voor hun strijd te vragen.

Meer informatie: www.wereldvrouwenmars.nl