Eind november kwamen Rusland en de Verenigde Staten een nieuw ‘vredesplan’ overeen voor Oekraïne. Het voorstel ligt in lijn met de brute manier waarop imperialistische mogendheden eerder over het Palestijnse zelfbeschikkingsrecht heen walsten.

Het is op het moment van schrijven zeer de vraag of er snel een definitief akkoord komt. In augustus kwamen beide imperialistische mogendheden ook al een plan overeen om hier vervolgens na Oekraïense en Europese druk op terug te moeten komen. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is niet zomaar een verlengstuk van de VS, terwijl Vladimir Poetin geen haast heeft en een levensvatbare Oekraïense staat wil voorkomen.

Sinds zijn aantreden in januari probeert Donald Trump zijn ideologische geestverwant in Rusland te paaien. Hij dreigde met nieuwe ‘grootschalige’ sancties tegen Rusland, maar voegde nooit de daad bij het woord. Zo werden nieuwe sancties aan landen die nog olie kopen van Russische staatsbedrijven Rosneft en Lukoil geschrapt vanwege de gesprekken. Trump hoopt op deze manier Poetin in zijn invloedssfeer te trekken, maar de Russische economie is vanwege de invasie van Oekraïne juist steeds meer vervlochten geraakt met die van China.

Imperialistische vrede

Eenieder die heeft opgelet tijdens de genocide op de Palestijnen komt het Amerikaans-Russische 28-punten-plan bekend voor.

In beide gevallen treedt de VS in de onderhandelingen op als verlengstuk van de bezettende mogendheid. Zo was Israël in staat om voor de Palestijnen centrale punten, zoals de kolonisatie van de Westelijke Jordaanoever, eruit te houden. Ook de belangen van Oekraïne speelden geen enkele rol in de totstandkoming van het plan.

Ten tweede wordt het vredesakkoord gebruikt om op het slagveld niet gewonnen doelstellingen alsnog te behalen. Zo heeft Israël pas na het akkoord een begin kunnen maken met het vernietigen van de tunnels. Rusland eist met het akkoord alsnog het sterk gefortificeerde en strategisch gelegen gedeelte van Donetsk in handen te krijgen dat het niet wist te veroveren.

Ten derde zijn het de slachtoffers van imperialistische agressie die moeten demilitariseren en hun zelfbeschikkingsrecht moeten opgeven. Niet het genocidale Israëlische leger, maar de Palestijnse verzetsorganisatie Hamas moest ontwapend worden. Oekraïne moet zijn leger in omvang beperken, kan niet toetreden tot de NAVO en mag geen internationale troepenmacht stationeren. Ook moet het alle Russische oorlogsmisdaden vergeven.

Tot slot is elke ‘vrede’ voor Trump ook een zakenkans. De VS wil de komende tien jaar een centrale rol spelen in het ‘herontwikkelen’ van Gaza waarbij Palestijnen ‘vrijwillig’ zouden moeten vertrekken. De VS wil 100 miljard dollar toe-eigenen van bevroren Russische tegoeden om deze zelf te investeren in Oekraïne. Eventuele opbrengsten moeten ook naar de VS gaan.

Natuurlijk zijn er ook belangrijke verschillen. Zo bewapenden Europese staten Israël en stelden zij Palestijnen hooguit ‘erkenning’ in het vooruitzicht. Europese staten steunen Oekraïne zowel met financiële als militaire middelen, maar hun redenen zijn evengoed instrumentalistisch. Zij zien Oekraïne als een bufferzone tegenover het Russische imperialisme. Hoe langer de oorlog duurt, hoe beter Europese staten in staat zijn binnenlands de militarisering te verkopen.

Oekraïne

Geconfronteerd met het Russisch-Amerikaanse plan voor capitulatie vatte Zelensky tijdens een live-toespraak op televisie de situatie samen. ‘Oekraïne staat voor een uiterst moeilijke keuze: ofwel onze waardigheid verliezen, ofwel het risico lopen een belangrijke partner te verliezen.’ Zonder Amerikaanse wapens is Oekraïne verloren.

Nadat Trump begin dit jaar aankondigde de steun aan Oekraïne te stoppen, besloten Europese NAVO-staten deze zomer Amerikaanse wapens in te kopen. Maar uit onderzoek van het Kiel Instituut blijkt dat de totale militaire steun in het eerste deel van 2025 hierdoor met 43 procent is teruggelopen ten opzichte van een jaar eerder. De zomermaanden, de laatste periode waar cijfers over zijn, laten een nog scherpere daling zien.

In het tweede gedeelte van zijn toespraak riep Zelensky op om de rangen te sluiten en te stoppen met de ‘onderlinge strijd en de politieke spelletjes.’ Maar de positie van Zelensky is de afgelopen periode steeds zwakker geworden. Het aantal deserteurs is onder druk van de afbrokkelende internationale steun en de verliezen aan de frontlinie dit jaar in een stroomversnelling gekomen, tot een totaal sinds het begin van de volledige invasie van Oekraïne van meer dan 310.000.

Dit najaar kwam daar een grote fraudezaak bij. Een oud-zakenpartner van Zelensky, Timur Mindich, maakte samen met anderen door stroomstoringen getergde energiebedrijven zo’n 100 miljoen dollar afhandig aan steekpenningen. Mindich werd getipt over het onderzoek en wist het land te ontvluchten. Zelensky zelf lijkt niet betrokken, maar probeerde afgelopen zomer nog een einde te maken aan de onafhankelijkheid van anticorruptie-instellingen.

Een strijdbare protestbeweging op straat dwong hem toen op andere gedachten. Dat er nog steeds een levendige cultuur van verzet van onderaf bestaat – ook in het leger – staat in schril contrast met het totale gebrek aan burgerlijke vrijheden in Rusland en bezet Oekraïne.

Net zoals de aanval op Gaza niet beëindigd werd met het vredesakkoord, biedt een ‘vrede’ op Russische voorwaarden Oekraïne geen enkele garantie. Voor Poetin is een zelfstandig Oekraïne een doorn in het oog en hij zal blijven kijken waar hij mee weg kan komen. Steun voor de gerechtvaardigde strijd voor zelfbeschikking van de Oekraïense bevolking blijft daarmee voor een consequent internationalistisch links van groot belang.

Overgenomen van socialisme_*nu.