Tijdens de hittegolven van 2026 hebben grote delen van de bevolking het gevaar van de klimaatverandering ingezien. Er is hoop dat een massabeweging weer op gang komt. Het is aan ons om aan te tonen dat het ecosocialisme een alternatief biedt voor een leefbare en wenselijke samenleving.

Hoewel het ecosocialisme grote vooruitgang heeft geboekt in zijn vermogen om een alomvattend maatschappelijk alternatief te bieden, moeten zijn aanhangers nog bewijzen dat ze in staat zijn om politiek te bedrijven, dat wil zeggen om voor de macht te strijden.

Dat is geen geringe uitdaging, want het gaat uiteraard niet om het verwerven van macht binnen het burgerlijke institutionele kader. Het gaat om de strijd voor een klassenbreuk die een herdefiniëring van de macht inhoudt ten dienste van de uitgebuitenen en onderdrukten, met inachtneming van de ecologische grenzen.

Een grote moeilijkheid bij die onderneming ligt in het overschrijden van de meeste ecologische grenzen op aarde. Daardoor vereist de antikapitalistische breuk noodzakelijkerwijs een afname van het totale energieverbruik, de materiële productie en het vervoer. Die beperking is echter niet erg populair onder de arbeiders en arbeidsters, omdat onder het kapitalisme groei bepalend is voor werkgelegenheid, loon, sociale uitkeringen, enzovoort.

De hittegolven van 2026 zouden de situatie wel eens kunnen veranderen. Grote delen van de bevolking hebben het gevaar van de klimaatverandering ingezien. Die dreiging overstijgt echter, vanwege haar existentiële aard, de sociaal-economische zorgen en legt de absurditeit bloot van de kapitalistische logica die werkenden berooft van hun werk en hun leven.

Het bewustzijn zou weer kunnen afnemen. Maar die terugval zou tijdelijk zijn, want 1) het kapitalisme is niet in staat het klimaat te stabiliseren en 2) met een opwarming van 3 °C wordt West-Europa zwaar bedreigd door hittegolven en andere extreme weersverschijnselen.

Er is dus een kans dat de arbeidersbeweging zich op grotere schaal aansluit bij de strijd tegen de klimaatramp, op basis van haar eigen eisen en vanuit een antisystemisch perspectief. Dat is van groot belang, want werkenden vormen de meerderheid van de bevolking en kunnen de kapitalistische economie lamleggen.

In die context kunnen de ecosocialisten zich niet beperken tot het verspreiden van propaganda: ze moeten ook actie voeren rond een noodplan dat bestaat uit eisen die een brug slaan tussen de problemen die door de volksklassen als het meest urgent worden ervaren en het allesomvattende ecosocialistische programma.

In dat plan is het van cruciaal belang om aanpassingsmaatregelen niet te veronachtzamen. De ramp is een feit en deels onomkeerbaar. Er moeten maatregelen worden genomen. De bescherming van de zwaksten mag niet worden overgelaten aan de demagogie van extreemrechts, dat het klimaat ontkent!

Wij zien aanpassing uiteraard niet op dezelfde manier als de neoliberale regeringen. Wij koppelen het aan de herverdeling van rijkdom, geven het een democratische en sociale invulling en combineren het met de vermindering van de uitstoot (op het gebied van huisvesting, vervoer, landbouwbeleid, enzovoort.).

Het alomvattende ecosocialistische programma is een onvervangbaar propagandamiddel omdat het een alternatief voor de samenleving biedt. Concrete politiek bedrijven houdt in dat we die voorstellen selecteren die in elke concrete situatie de dynamiek op gang kunnen brengen om vooruitgang te boeken in de richting van het strategische doel: de onteigening van de fossiele brandstofindustrie en de financiële sector door een regering die even trouw is aan de onderdrukten als de huidige regeringen trouw zijn aan de ondernemers.

Daniel Tanuro is een gediplomeerd landbouwkundige en ecosocialistisch milieuactivist. Hij is lid van Gauche Anticapitaliste, onze zusterorganisatie in Franstalig België. Hij is tevens de auteur van onder andere The Impossibility of Green Capitalism (Resistance Books, Merlin en IIRE, 2010) en Le moment Trump (Demopolis, 2018)

Dit artikel stond op solidaritéS. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.