Volgelingen...

Voor Respect - the Unity Coalition verliepen de Britse verkiezingen van dit jaar heel goed. George Galloway wordt parlementslid voor het Oost-Londense kiesdistrict Bethnal Green and Bow. Dat wordt gezien als een groot succes. Maar activisten die zich inzetten voor de opbouw van een onafhankelijke, in de arbeidersklasse gewortelde sociale beweging, hebben weinig reden tot enthousiasme.

en

Het succes van Respect ligt in haar vermogen moslim kiezers aan te trekken. In de districten waar Respect veel stemmen haalde wonen veel moslims – in Bethnal Green and Bow bijvoorbeeld bestaat vijftig procent van de bevolking uit moslims. Respect krijgt steun door de etnisch religieuze kaart te spelen. Zo beschrijft ze zichzelf als de ‘partij voor moslims’ en roept ze mensen op te ‘stemmen als moslims’. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen arme moslims uit de arbeidersklasse en bijvoorbeeld de vijfduizend Britse miljonairs van moslimafkomst die vijandig staan tegenover de belangen van de arbeidersklasse en de ideeën van socialisten.

Leiders
Het is uiteraard van het grootste belang dat de arbeidersbeweging en vooral haar linkervleugel, arbeiders met een moslimachtergrond voor haar ideeën wint. Maar in plaats van ze aan te spreken als leden van een onderdrukte groep binnen de arbeidersklasse, kiest Respect ervoor ze aan te spreken op basis van hun religieuze identiteit. Zo werkt Respect samen met de Muslim Association of Britain, de Britse satelliet van de Moslim Broederschap, de grootste islamitisch-fundamentalistische organisatie in de Arabische wereld. Bovendien weigert Respect de eigen organisatie seculier te noemen.
Individuele moslim arbeiders en activisten die door de oorlog radicaliseerden hebben zich bij Respect aangesloten. In het algemeen echter is Respect vooral geïnteresseerd in goede relaties met imams en conservatieve leiders die ervoor kunnen zorgen dat hele gemeenschappen dezelfde stem uitbrengen. Praten met en het organiseren van arbeiders en radicale activisten met een islamitische achtergrond is secundair. Om een voorbeeld te geven: in een poging de Bengaalse stem binnen te halen (veertig procent van de bevolking in Bethnal Green and Bow) ontmoette George Galloway onlangs leiders van het Bengaalse zakenleven, aan wie hij uitlegde dat hij ‘Britse zakenmensen zou aanmoedigen om in Bangladesh te investeren en het volledige potentieel van het land te gebruiken.’
Op die plekken waar Respect in staat bleek tot goede relaties met religieuze en gemeenschapsleiders, groeide de steun voor de nieuwe partij aanmerkelijk. Waar het niet lukte bleek de electorale positie van Respect het beste te vergelijken met die van andere, behoorlijk marginale onafhankelijke linkse kandidaten.

Galloway
Linkse Respect aanhangers benadrukken de progressieve standpunten van de partij – tegen privatisering, tegen de oorlog in Irak enzovoort. Maar die standpunten vallen in het niet bij het feit dat Respect moslims op basis van hun etnische en religieuze afkomst aanspreekt en dat persoonlijkheden als George Galloway worden gepromoot. Een aantal traditioneel linkse standpunten zijn al verlaten: steun aan homo- en lesborechten wordt bijvoorbeeld niet langer als een waterscheiding gezien. De eis dat politieke vertegenwoordigers geen cent meer hoeven te verdienen dan gewone arbeiders is losgelaten. Galloway (die zegt dat hij ‘nog niet van drie arbeiderslonen zou kunnen leven’!) had anders het lijsttrekkerschap geweigerd.
Toch zijn aanhangers van Respect meestal zorgwekkend nonchalant over hun partijleider. Dat George Galloway een rechtse man is die in zijn Labour tijd niet bekend stond om zijn anti-Blair standpunten, is overduidelijk. Zijn ideeën over de doodstraf en abortus zouden verschillende Conservatieve parlementsleden het schaamrood op de kaken brengen. Galloway geeft toe Saddam te hebben begroet; activisten die campagne voerden voor democratische rechten in Irak te hebben veroordeeld; warme verhoudingen met de Ba’ath leiding te hebben gehad; geld aangenomen te hebben van de regeringen van Saudi Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Pakistan om zijn ‘politieke campagnes’ te kunnen betalen, enzovoort, enzovoort.

Alternatief
Voor critici als wij is het belangrijk te benadrukken waar we voor zijn. Wij zijn voor een open en brede arbeidersbeweging; voor een beweging waarin diversiteit en meningsverschillen toegestaan worden; en voor een beweging die strijd tegen discriminatie, waaronder die op basis van gender, ras, godsdienst en seksualiteit. Groepen of individuen hoeven het niet volledig met ons eens te zijn voordat we een electorale alliantie met ze aangaan. Wij zijn geen puristen. Maar de basis is dat ze zich inzetten voor een progressieve, in de arbeidersklasse gewortelde politiek. Helaas zijn Galloway en Respect niet voor deze test geslaagd.
Voor linkse activisten wereldwijd die op zoek zijn naar lessen uit deze ervaring, is het belangrijk de steun voor Respect niet te verwarren met een nieuwe radicalisering van de arbeidersklasse in Groot Britannië. De basis waarop een organisatie steun wint is net zo belangrijk als hoe groot die steun is. Hoe aantrekkelijk het pad van Respect misschien is, er is geen snelle short-cut in de moeizame opbouw van de arbeidersbeweging. En het verlaten van een oriëntatie op de arbeidersklasse leidt nergens toe.

Jim Bywater en Sacha Ismail zijn lid van Alliance for Workers Liberty. Vertaling: Paul Mepschen