De ervaren Catalaanse vakbondsactivist Alfons Bech zat gevangen tijdens de Franco-dictatuur in Spanje die van 1939 tot 1975 duurde. Tijdens de burgeroorlog in Joegoslavië in de jaren negentig was hij betrokken bij het organiseren van hulpkonvooien naar Bosnië en werkte hij daarna samen met vakbonden in Bosnië, Macedonië, Kosovo en Servië.

Bech is nu vakbondscoördinator van het Internationaal Netwerk voor Solidariteit met Oekraïne (INSU) en lid van de coördinatiegroep van het Internationale Solidariteitskonvooi naar Oekraïne, waar hij de zuidelijke route van Barcelona naar Kyiv organiseert. Hij sprak met Dick Nichols voor LINKS International Journal of Socialist Renewal over de doelstellingen en de organisatie van het konvooi.

Waar kwam het idee voor het Internationale Solidariteitskonvooi naar Oekraïne vandaan?

Het ontstond op de tweede verjaardag van de grootschalige Russische invasie (22 februari 2024), toen het Europese Netwerk voor Solidariteit met Oekraïne (ENSU, nu INSU) voorstelde om een grote internationale delegatie van vakbonden en vakbondsleden te organiseren voor een evenement in Kyiv dat de Federatie van Vakbonden van Oekraïne (FPU) en de Confederatie van Vrije Vakbonden van Oekraïne (KVPU) hadden voorbereid met steun van het Europees Vakverbond (EVV).

Wij in Catalonië wilden dat zoveel mogelijk Europese vakbonden delegaties zouden sturen om hun solidariteit zichtbaar te maken.

Wat gebeurde er?

Er namen heel veel vakbonden deel, maar dan online. Er ging slechts één delegatie naar Kyiv, die de Catalaanse afdeling van de Spaanse Algemene Arbeidersbond (UGT) vertegenwoordigde.

De UGT-delegatie was erg geschokt door wat ze zagen, maar ook erg blij dat ze er persoonlijk bij waren geweest. Ze zagen de verwoesting die Rusland had aangericht in Boechá en in de wijken van Kyiv, ze hielpen mee bij de uitdeling van wat materiële hulp en leerden iets over de Oekraïense cultuur.

Hieruit is een soort band ontstaan tussen de UGT en Oekraïense vakbonden, die van cruciaal belang is geweest voor ons begrip van deze oorlog en voor de hulpinspanningen voor Oekraïne in Catalonië.

Er zijn al veel hulpkonvooien naar Oekraïne vertrokken, ook vanuit de vakbeweging. Wat maakt dit konvooi anders?

Dit konvooi bouwt voort op wat er op basisniveau al is gedaan op het gebied van hulp aan Oekraïne.

De Ukraine Solidarity Campaign (USC) in Engeland en Wales heeft al vele konvooien naar Oekraïne georganiseerd en vakbonden in veel Europese landen hebben zelf konvooien georganiseerd, vaak ondersteund door lokale solidariteitscomités voor Oekraïne.

Daarnaast zijn er de hulpkonvooien van arbeiders geweest, georganiseerd door het International Labour Network for Solidarity and Struggle, waaraan verschillende Europese landen en Brazilië hebben deelgenomen. Noorse en Zweedse vakbonden verzorgen elke maand transporten van voertuigen en materialen.

In Catalonië heeft zuster Lucia Caram van de Stichting Klooster van Santa Clara al 45 konvooien georganiseerd. Er is in Catalonië veel solidariteit met Oekraïne geweest en die blijft bestaan. We gaan dus uit van die realiteit en de schat aan waardevolle ervaring die ze vertegenwoordigt.

Niettemin vindt dit konvooi plaats op een cruciaal moment voor Oekraïne en Europa. We gaan het vijfde jaar van een wrede oorlog in en het is onduidelijk hoeveel aanvallen de al zwaar beschadigde infrastructuur van het land nog kan weerstaan.

De ervaring van de afgelopen vier jaar leert dat Oekraïense arbeiders enorm zullen blijven lijden doordat ze voortdurend infrastructuur moeten herstellen onder vijandelijk vuur. Rusland, dat zich bewust is van die situatie, bereidt zich voor om nog krachtiger toe te slaan op wat essentieel is voor het voortbestaan van de bevolking: energie, steden, ziekenhuizen, scholen, de bruggen van Kyiv, de watervoorziening en het rioleringssysteem

Het is een genocidaal plan. Maar het wordt niet uitgevoerd omdat Rusland het goed doet in de oorlog of economisch gezien; integendeel, het is een geval van 'doden terwijl men sterft'. Het regime van Poetin kampt met talrijke moeilijkheden en die uiten zich in wrede aanvallen op de Oekraïense burgerbevolking en in meer onderdrukking binnen Rusland zelf.

In deze situatie van extreme nood weten we natuurlijk dat elke hulp die het konvooi kan bieden, hoewel nuttig, slechts een druppel op een gloeiende plaat zal zijn.

Dat is een belangrijke reden waarom het konvooi een extra, politieke dimensie moet hebben, als een openbare en zichtbare blijk van steun van de werkende bevolking in de rest van Europa aan hun zusters en broeders in Oekraïne. Het herhaalt de kreet uit de Spaanse Burgeroorlog, ¡No Pasaran! (Ze komen er niet door!) tegen de huidige vijanden van de mensenrechten en de democratische rechten en hun belangrijkste hoeder, de meerderheid van de werkende bevolking.

Wij, in Catalonië, kunnen het niet verdragen om in Oekraïne een herhaling te zien van het lot van de Spaanse Republiek, die in de steek werd gelaten in het aangezicht van het internationale fascisme. Dat verraad door grote 'beschaafde' mogendheden, die erop uit waren Hitler en Mussolini te sussen, kostte de volkeren van de Spaanse staat veertig jaar fascisme.

De inzet kan dus niet hoger zijn…

Daarom zien wij bij INSU de noodzaak in van een krachtige uitbreiding van solidariteitsacties zoals het konvooi die vertegenwoordigt — het is voor ons niet voldoende om gewoon door te gaan met wat we tot nu toe hebben gedaan.

Wat het konvooi biedt, is niet alleen humanitaire of materiële hulp, hoe belangrijk het ook is dat die zo groot mogelijk is. Het is ook een instrument om te laten zien dat versterkte solidariteit met Oekraïne van onderop begint. We weten dat er veel meer kan worden gedaan dan nu gebeurt en dat het nu tijd is om dat te doen.

Dat is niet alleen een oproep om meer en grotere donaties te werven, maar ook om het bewustzijn te vergroten over wat de algehele solidariteitsinspanning met Oekraïne moet inhouden. Een cruciaal voorbeeld: het is dringend noodzakelijk dat Oekraïne de 210 miljard euro aan bevroren Russische activa ontvangt die worden aangehouden door westerse financiële instellingen, zoals Euroclear, om zijn defensie-inspanningen te financieren.

Ik ben tegen de verhoging van de militaire begrotingen door West-Europese regeringen, die ten koste zal gaan van de sociale begroting. Maar de Europese bevolking moet zich ervan bewust zijn dat, terwijl de meeste van hun regeringen op zoek zijn naar manieren om te bezuinigen op sociale uitgaven en de militaire uitgaven te verhogen, diezelfde regeringen ook terughoudend zijn om het soort financiële oorlog aan het Kremlin te verklaren dat gepaard zou gaan met het vrijgeven van die activa aan Oekraïne. Het konvooi zal een platform zijn voor deze en andere belangrijke boodschappen.

Veel netwerken, comités en individuen hebben heel waardevol werk verricht om Oekraïne te helpen. Maar er zijn nog steeds veel activisten uit sociale bewegingen, vakbondsleden of mensen die zich gewoon zorgen maken over wat er in Oekraïne gebeurt, die graag zouden willen helpen maar niet weten hoe. Voorstanders van Oekraïne moeten blijven zoeken naar projecten waarmee ze dat kunnen doen.

In Catalonië is het lokale aangesloten comité van INSU er bijvoorbeeld in geslaagd drie belangrijke en zeer uiteenlopende organisaties bij de organiserende kern van het konvooi te betrekken. Er is een grote vakbondsconfederatie (de UGT); een pacifistische vereniging voor geweldloze actie (NOVACT, Internationaal Instituut voor Geweldloze Actie), die ook in Oekraïne actief is; en een humanitaire ngo die al vóór de massale Maidan-protesten van 2014 in Oekraïne actief was (Help to Ukraine).

Het konvooi is daarom niet het werk van één enkel netwerk, maar van een conglomeraat van verenigingen en netwerken, zoals te zien is op de website.

Welke organisaties steunen het Konvooi? En hoe internationaal is het eigenlijk?

Begin oktober had een groeiend aantal vakbondsorganisaties, sociale bewegingen en gekozen vertegenwoordigers uit 20 landen het konvooi officieel gesteund.

Tot de vakbondssteun behoren de FPU, de Zwitserse Vakbondsfederatie, het Braziliaanse vakbonds- en volkscentrum Conlutas, de Algemene Arbeidsfederatie van België, de Belgische Confederatie van Christelijke Vakbonden, de UGT van Catalonië, de Irish Nurses and Midwives Organisation, de University and College Union van het Verenigd Koninkrijk en de Theater- en Podiumkunstenvakbond van Noorwegen.

Het wordt ook gesteund door meer dan 20 politieke organisaties en partijen uit Europa, Noord- en Zuid-Amerika, Azië en Oceanië en door meer dan 40 parlementsleden en volksvertegenwoordigers, waaronder 18 leden van het Europees Parlement, evenals nationale parlementsleden en regionale en lokale raadsleden.

Ook meer dan 50 solidariteitsverenigingen, ngo’s en onafhankelijke mediakanalen hebben hun steun betuigd. Dat is allemaal te vinden op de website van het konvooi, die we wekelijks bijwerken naarmate het aantal organisaties en vrijwilligers groeit.

In Catalonië hebben de partners van het konvooi ook gezocht naar institutionele steun. Zo hebben ze bij het Parlement van Catalonië een voorstel ingediend voor een formele steunverklaring, dat medio oktober tijdens een parlementaire zitting aan de orde zal komen. Ook hebben ze met hetzelfde doel moties ingediend bij verschillende gemeenteraden in het grootstedelijk gebied van Barcelona. Sommige steden hebben die moties al goedgekeurd.

Dankzij dat initiatief hebben aanhangers van het konvooi evenementen kunnen organiseren met steun van lokale overheden, fondsen kunnen werven en het konvooi onder de aandacht kunnen brengen bij een nieuw publiek. Het is ook een stap om gemeenten aan te moedigen langetermijnprojecten op te zetten met Oekraïense tegenhangers, waarbij de ‘stad-tot-stad’-aanpak wordt toegepast die tijdens de Bosnische oorlog is ontwikkeld tussen de gemeenteraad van Barcelona en die van Sarajevo (een relatie die tot op de dag van vandaag voortduurt).

Dat is een andere noodzakelijke dimensie van solidariteit: het aangaan van langdurige relaties en verbindingen tussen vakbonden, ngo’s, feministische en LHBTI-verenigingen en gemeenten in Oekraïne en de rest van Europa. Het is praktisch, menselijk internationalisme dat politiek wordt omdat het een langetermijnperspectief heeft, zich inzet voor een rechtvaardige vrede voor Oekraïne en, naar wij hopen, de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij toekomstige wederopbouw mogelijk zal maken.

Kun je uitleggen hoe het konvooi zal werken? Het heeft bijvoorbeeld een eigen fondsenwervingsactie gelanceerd.

De initiatiefnemers van het konvooi waren van mening dat het project zelf nieuwe mogelijkheden voor fondsenwerving zou openen die de al lopende fondsenwervingsacties – waarvan sommige door INSU-aangesloten organisaties worden georganiseerd – niet zouden 'verdringen'.

Dat lijkt zeker het geval te zijn, want de fondsenwervers van INSU-aangesloten organisaties in België, Italië en Schotland naderen hun doelstellingen al, terwijl de centrale fondsenwervingsactie 'Generatoren en kachels voor Oekraïne' nu (per 19 oktober) na iets meer dan een maand van serieuze inspanningen bijna 30 procent van het streefbedrag van 100.000 euro heeft bereikt. Dat toont aan dat het initiatief een breder publiek bereikt van mensen die iets voor Oekraïne willen doen.

Een bijdrage aan de inzamelingsactie is immers het minste wat iemand kan doen. Als mensen verder niets kunnen doen, doe dan alsjeblieft een donatie.

Welke ervaring hebben de mensen in het konvooi met de omstandigheden in Oekraïne?

Dat loopt uiteen. Sommigen, zoals onze Italiaanse collega’s van Sinistra per l’Ucraina (Links voor Oekraïne) en de Engelse en Welshe collega’s van USC, brengen al jaren hulp naar Oekraïne, maar voor veel deelnemers zal het de eerste keer zijn.

Zelf ben ik tijdens de oorlog drie keer in Oekraïne geweest, maar niet met een konvooi. Zoals je je kunt voorstellen, zal het konvooi worden georganiseerd met de grootst mogelijke nadruk op veiligheid en met duidelijke gedragsregels en training verzorgd door konvooi-ondersteuners met ervaring in de Oekraïense omstandigheden, waaronder Oekraïense ondersteuners zelf.

Wat is het konvooi van plan mee te nemen naar Oekraïne?

De belangrijkste 'lading' bestaat uit generatoren, houtkachels, medische benodigdheden, elektrische apparatuur die in Oekraïne niet verkrijgbaar is en voertuigen. We zullen humanitaire hulp bieden en zoveel mogelijk voorzien in de verzoeken die we van Oekraïense organisaties hebben ontvangen.

Welke tussenstops zal het konvooi onderweg maken?

We zullen evenementen organiseren in verschillende hoofdsteden en belangrijke steden waar Europese en internationale instellingen gevestigd zijn, om hen te laten luisteren naar dit initiatief dat vanuit de basis komt.

Het konvooi zal via drie routes door Europa trekken — een Noordse, een Centrale en een Zuidelijke route, waarbij die laatste twee vertakkingen hebben (de ene vertrekt vanuit Barcelona, de andere vanuit Zuid-Italië). Die aanpak stelt ons in staat om evenementen te organiseren in Genève, de zetel van de IAO [Internationale Arbeidsorganisatie] en de Verenigde Naties; in Straatsburg, de zetel van het Europees Parlement; en in Brussel, Berlijn, Warschau, Krakau en andere steden voordat we Oekraïne binnenrijden.

De volledige route van het konvooi vóór het binnenrijden van Oekraïne zal worden bekendgemaakt zodra die definitief is vastgesteld.

Hoe reageren organisaties of andere initiatieven die zich al inzetten voor solidariteit met Oekraïne en die al andere hulpzendingen hebben georganiseerd, op het konvooi?

De meeste comités en organisaties binnen INSU in Europa zijn hierbij betrokken en koppelen hun eigen lopende projecten in meer of mindere mate aan het konvooi.

Een zeer interessant aspect is echter dat het konvooi het enthousiasme heeft gewekt van organisaties en activisten waarmee INSU tot nu toe weinig of geen contact had. Dat gebeurt zowel in Europa als in Oekraïne zelf en ook op andere continenten zoals Noord- en Zuid-Amerika en Australië.

Het bevestigt dat als je werkt vanuit een open en algemeen idee van solidariteit, er een heel breed verenigd front kan worden gevormd om Oekraïne, de werkende bevolking en hun sociale en democratische organisaties te helpen. Dat soort eenheid is essentieel en de zichtbaarheid ervan versterkt op haar beurt de basis van maatschappelijke steun voor het verzet van het Oekraïense volk.

Hoewel de oproep tot steun van het konvooi duidelijke en concrete punten uiteenzet, zijn er organisaties die het konvooi steunen vanuit zeer uiteenlopende ideologische standpunten — van conservatief labourisme tot anarchisme. Hoe zal de coördinatiegroep van het konvooi dergelijke verschillen overbruggen?

Deels door erop te anticiperen. Vanaf het begin hebben degenen onder ons die betrokken waren bij het opstellen van de oproep tot steun voor het konvooi gekozen voor een document waarin de kernstandpunten zouden worden verwoord die de voorstanders van de nationale en sociale rechten van Oekraïne verenigen.

Dat kwam neer op drie doelstellingen: de door Oekraïense begunstigden gevraagde hulp leveren; duurzame banden smeden tussen progressieve organisaties uit heel Europa en Oekraïne; en de beginselen van democratie, mensenrechten en internationaal recht verdedigen.

Dat betekent uiteraard dat het konvooi zich niet uitspreekt over zeer belangrijke kwesties die door de grootschalige invasie van Rusland aan de orde zijn gesteld, zoals de al dan niet noodzakelijkheid van de NAVO en de aard van de regering-Zelensky.

Het debat over dergelijke kwesties is onvermijdelijk, voortdurend en noodzakelijk. Zoals de mediaverklaring van het konvooi over haar politieke uitgangspunten uitlegt: ' Als breed solidariteitsinitiatief juicht het konvooi de noodzakelijke discussie over dergelijke kwesties toe, maar neemt het daarover geen standpunt in; het beperkt zijn publieke verklaringen tot de principes waarop het is opgericht.'

Het konvooi is nu al een ontmoetingsplaats voor veel verschillende mensen en denkwijzen. Niet iedereen wil bijvoorbeeld 'aan politiek doen'. Veel activisten zijn er om humanitaire hulp te brengen; voor hen is het konvooi een kans om iets te doen wat ze nuttig en essentieel achten.

Maar dat weerhoudt degenen onder ons die vinden dat het konvooi niet alleen deze humanitaire hulp moet brengen, maar ook moet proberen de vakbonden en maatschappelijke organisaties in Oekraïne te versterken, er niet van om dat te doen. Voor sommigen is dat net zo belangrijk voor de voorbereiding van een rechtvaardige wederopbouw van Oekraïne als het veiligstellen van hulp en financiële steun van bedrijven en de overheid.

Zo hebben Oekraïense vakbonden Europese vakbonden opgeroepen om een wederopbouw van Oekraïne te steunen met volledige rechten op vereniging, onderhandeling en sociale dialoog, waarbij werkende mensen een stem en inspraak hebben in beslissingen, om zichzelf te beschermen tegen de hebzucht van oligarchen.

In het voorstel voor een verklaring van het Parlement van Catalonië dat ik noemde, hebben de organisatoren van het konvooi enkele punten opgenomen die door de FPU en KVPU waren gevraagd met betrekking tot dat concept van een rechtvaardige wederopbouw. Hopelijk wordt de verklaring door een ruime meerderheid van de Catalaanse politieke krachten goedgekeurd.

In Oekraïne zijn de vakbonden niet tevreden met het neoliberale beleid dat wordt gevoerd, noch met arbeidshervormingen die de rechten zullen uithollen. Er heerst ook brede onvrede onder de bevolking over corruptie, zelfs op straat te midden van de oorlog. Welke impact, indien van toepassing, verwacht je dat het konvooi zal hebben?

Het konvooi ondersteunt weliswaar de rechten van Oekraïne en het verzet daar in het algemeen, maar streeft er ook naar de vakbonden en maatschappelijke organisaties in Oekraïne te versterken en ze in de rest van Europa meer zichtbaarheid te geven. Het doel is dat Oekraïense arbeiders dezelfde voorwaarden en kansen krijgen die wij hebben verworven.

Daarom staan we aan de zijde van vakbonden, studentenverenigingen, verpleegkundigenvakbonden en spoorwegvakbonden als de Oekraïense regering hun rechten aantast.

Het proces dat Oekraïne doorloopt om toe te treden tot de Europese Unie moet ertoe leiden dat de lat hoger wordt gelegd wat betreft garanties voor arbeidsrechten, mensenrechten en kansen op vooruitgang voor de gehele bevolking. Het mag niet zo zijn dat werkende gezinnen die vanwege de oorlog moesten vluchten, ervoor kiezen niet terug te keren naar Oekraïne omdat er geen betaalbare woningen zijn, of omdat er alleen laagbetaalde banen zijn, of omdat scholen zo beschadigd zijn dat kinderen en jongeren niet kunnen studeren.

Gezinnen moeten de keuze hebben of de mannen vertrekken om zich bij hun vrouwen en kinderen in het buitenland te voegen, of dat iedereen terugkeert omdat er fatsoenlijke leefomstandigheden zijn. Een demografische ineenstorting na de oorlog zou voor Oekraïne een ramp van enorme omvang betekenen.

Dat is een belangrijke reden waarom we hopen dat de komst van het konvooi binnen Oekraïne impact zal hebben, op iedereen, inclusief lokale oligarchen en westerse investeerders — het zal aantonen dat er steun is van arbeiders in de rest van Europa voor Oekraïense arbeiders en vakbonden. Dat iedereen verenigd is in het vooruitzicht op een rechtvaardige vrede en een wederopbouw met rechten en garanties.

Met instemming van de Oekraïense vakbonden en organisaties zouden we graag een solidariteitsevenement in Kyiv organiseren rond dat uiterst belangrijke thema.

Kan solidariteit met Palestina, dat in grote delen van Europa enorme steun geniet, samengaan met solidariteit met Oekraïne?

Het konvooi eist niet van deelnemers dat ze een standpunt innemen over Palestina, maar mijn persoonlijke antwoord is: 'Ja, dat zou moeten.' Beide volkeren zijn het slachtoffer van meedogenloze aanvallen door agressieve kolonialistische machten die hun rijkdommen in handen willen krijgen en bovendien hun cultuur willen uitroeien.

Het belangrijkste verschil is dat Oekraïne een echte staat heeft en Palestina niet. Daarom kan Oekraïne zich veel beter verdedigen dan de Palestijnen. Maar het onderliggende probleem, namelijk het recht op zelfbeschikking van volkeren, is identiek.

Sommigen aan de linkerkant maken van de vrijheid van Palestina een strijdkreet en verwerpen de vrijheid van Oekraïne. Hun standpunt is vertekend omdat ze slechts één gevaarlijk imperialisme willen zien. Ze zijn zo kortzichtig dat als Trump de rode loper uitrolt voor Poetin en met hem samenspant om ervoor te zorgen dat Oekraïne zich niet volledig kan verdedigen, ze de voortdurende cynische samenwerking tussen imperialisten recht voor hun neus gewoonweg niet willen zien.

Dat deel van links zou een akkoord tussen machtige spelers ten koste van de soevereiniteit, het grondgebied en de hulpbronnen van Oekraïne omarmen in naam van 'vrede'. Maar een imperialistische vrede, van bovenaf overeengekomen tussen maffiosi die de binnengevallen natie negeren, kan nooit rechtvaardig zijn.

Zoals de Oekraïners zeggen: 'Niets over Oekraïne zonder Oekraïne.' Palestina verdedigen maar die solidariteit tegen Oekraïne keren, zoals sommigen doen, is in de val lopen die Poetin heeft gezet. Door passief of onverschillig te staan tegenover een van beide onderdrukte naties, bied je in feite steun aan hun onderdrukker.

Daarom gaan wij van INSU naar demonstraties voor zowel Oekraïne als Palestina met een spandoek waarop staat: ‘Van Oekraïne tot Palestina: bezetting is een misdaad.’

Welke afsluitende boodschap zou je willen meegeven aan iedereen die dit interview leest? Waarom zouden ze dit konvooi moeten steunen?

Dit konvooi is een kans voor iedereen die iets wil doen om op rechtvaardige wijze een einde te maken aan een gruwelijk wrede invasie. Voor iedereen die zonder moeite erkent dat die agressie door Poetin is begonnen, niet door de NAVO, en die iets wil doen om het rechtvaardige verzet van de Oekraïners te steunen. Voor iedereen die niet aan de verkeerde kant van de geschiedenis wil staan of zijn geweten niet wil belasten met de gedachte dat hij niets heeft gedaan totdat de oorlog voorbij was.

In 2026-2027 staat het Oekraïense volk voor het verschrikkelijke vooruitzicht van een vijfde winter van invasie en een uitputtingsoorlog. De komende winter zou zelfs nog zwaarder kunnen zijn dan de afgelopen winter. Daarom roepen Grenzeloos en de RGA op tot steun voor het Internationaal solidariteitskonvooi naar Oekraïne.

Meer dan ooit hebben ze onze steun nodig. Dat kan vooral door financiële hulp te bieden aan de steuncampagne in België. 

In België ligt de focus op een transport levensreddende brandblusapparaten. Dat transport wordt samen met Steun Oekraïens Verzet georganiseerd. Daarnaast worden middelen verzameld voor andere hoogstnoodzakelijke zaken: generatoren, medisch materiaal...

Om te beginnen is financiële hulp meer dan welkom! 

Doneren kan online: Internationaal Solidariteitskonvooi naar Oekraïne.

Of via rekening ‘Solidarité pour l’Ukraine / Solidariteit voor Oekraïne’: 
IBAN BE44 9502 4610 9745 
BIC: CTBKBEBX. 
Vermeld 'Steun Konvooi - brandblusapparaten'

Dit artikel stond op Links. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.