Van 15 tot 17 mei vinden in Brussel de 7e Internationale Ecosocialistische Bijeenkomsten plaats. Ze willen bijdragen aan de opbouw van een internationaal alternatief dat dringend nodig is gezien de toename van oorlogen en extreemrechts.

Ze sluiten aan bij een reeks internationale bijeenkomsten die in 2014 in Genève van start gingen en vervolgens werden voortgezet in Madrid in 2015, Bilbao in 2016, Lissabon in 2018 en 2022, en Buenos Aires in 2024. In Buenos Aires vonden ook de eerste Ecosocialistische Bijeenkomsten van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied plaats, die in november 2025, in de aanloop naar de COP30, een tweede editie kenden in Belém.

Een internationale dynamiek in opbouw

In januari 2014 vonden de eerste Ecosocialistische Bijeenkomsten plaats op initiatief van de ecosocialistische groep van solidaritéS. Enerzijds constateerde die de veelheid aan ervaringen, alternatieven en projecten in Europa en op andere continenten, anderzijds een veelzijdige noodzaak: even afstand nemen van het activisme om na te denken en ervaringen uit te wisselen. Maar ook de noodzaak om een ontmoetingsplek te hebben om elkaar te leren kennen en elkaars werk te delen. Het ging er ook om onze inspanningen te bundelen, raakvlakken te creëren en alternatieven voor te stellen. Het leek onontbeerlijk om verder te kijken dan de sectorale strijd en een totaalvisie te ontwikkelen waarmee een project van eco-sociale emancipatie kan worden gedragen, voorbij de verkiezingstermijnen en de urgenties van de politieke agenda. Met die visie zijn de Ecosocialistische Bijeenkomsten ontstaan.

De 6e Internationale Bijeenkomsten, evenals de eerste en tweede edities van de Bijeenkomsten van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, betekenden een kwalitatieve en kwantitatieve sprong voorwaarts in de verankering van de betrokken organisaties en sociale sectoren. De deelname van bijna 100 organisaties – voornamelijk vrouwen uit basisgemeenschappen die strijden tegen extractivisme en voor de verdediging van hun grondgebied, mensen van Afrikaanse afkomst, inheemse volkeren, ecofeministen, boerinnen en ook politieke en vakbondsorganisaties – betekende een belangrijke stap voorwaarts in de opbouw van het internationale netwerk van de Ecosocialistische Bijeenkomsten. Gesterkt door de dynamiek van Belém, werken we nu aan de 7e Bijeenkomsten in Brussel.

Een wereldwijde context in beweging

Deze 7e Bijeenkomsten vinden plaats in een aanzienlijk andere context. Extreemrechts en neofascistische krachten winnen terrein op alle continenten. Hoewel hun vormen per land en regio verschillen, zijn hun gemeenschappelijke kenmerken duidelijk: ontkenning van de klimaatverandering; concentratie van rijkdom in handen van het kapitaal; ongebreideld winstbejag; aanvallen op democratische vrijheden en volksorganisaties; verhoging van de militaire uitgaven; afwijzing van de wetenschap als die in tegenspraak is met dat beleid; versterking van de repressie- en surveillancemechanismen.

Die offensieven komen ook tot uiting in een intensivering van de imperialistische agressie die erop gericht is grondstoffen te monopoliseren en de bevolking uit te buiten. De invasie van Oekraïne door Rusland, de militaire interventie en het koloniale bewind in Venezuela, de verscherping van de blokkade tegen Cuba, de bloedige onderdrukking in Iran door het regime van de moellahs en vervolgens de militaire interventie van de Verenigde Staten en Israël in dat land zijn daar voorbeelden van. Ze gaan gepaard met de voortzetting van koloniale situaties die, in het geval van Palestina, de vorm aannemen van een genocide gepleegd door de staat Israël met de medeplichtigheid van zijn bondgenoten.

Systeemcrisis en impasse van het kapitalisme

De planetaire grenzen onthullen het historische failliet van het kapitalisme. Dat systeem, gebaseerd op onbeperkte accumulatie, algemene concurrentie en de uitbuiting van arbeid en de natuur, heeft de mensheid naar de afgrond geleid. Het gaat niet langer om het ‘corrigeren’ of ‘reguleren’ van het kapitalisme: het moet worden overwonnen.

De kapitalistische productiewijze heeft de fundamentele ecologische evenwichten vernietigd. Het streven naar onmiddellijke winst gaat boven elke sociale of ecologische overweging. De grote fossiele bedrijven weten dat het grootste deel van de reserves onder de grond moet blijven om een onomkeerbare klimaatversnelling te voorkomen, en toch gaan ze de winning opvoeren. Tegen 2050 zouden vrijwel alle reserves aan steenkool, olie en gas onbenut moeten blijven; het kapitaal kiest er daarentegen voor om het tempo op te voeren.

Die vlucht naar voren is geen vergissing: ze is ingebed in de logica van het systeem. Zolang de productie is georganiseerd met het oog op particuliere winst, zal elke ‘transitie’ ondergeschikt zijn aan winstgevendheid. Groen kapitalisme is slechts een nieuw gebied van accumulatie, gebaseerd op zogenaamd ‘kritisch’ extractivisme, de vermarkting van het levende en een kolonialisme van hulpbronnen. De toenemende militarisering, de opkomst van autoritaire regimes en het fossiele fascisme zijn de antwoorden van de heersende klassen op hun eigen crisis.

We zijn al in de catastrofe beland. Klimaatrampen nemen toe, de biodiversiteit stort in, hele gebieden worden onbewoonbaar en gedwongen migratie neemt toe. Geconfronteerd hiermee verdedigen de heersende klassen hun winsten, niet het leven.

De ecologische strijd is onlosmakelijk verbonden met de klassenstrijd. Hij stelt de kwestie aan de orde van het eigendom van de grote productie- en handelsmiddelen, van de democratische controle over de economie en van de ecosocialistische planning. Zonder onteigening van de multinationals in de energiesector, de agro-industrie, de financiële sector en de wapenindustrie, en zonder breuk met de marktlogica, is geen enkele echte transitie mogelijk.

Ecosocialisme is geen morele hervorming van het kapitalisme: het is een revolutionair project. Het houdt de socialisatie van strategische sectoren van de economie in; een democratische planning gebaseerd op sociale behoeften en ecologische grenzen; een drastische verkorting van de arbeidstijd; de herlokalisatie van essentiële producties; het einde van het extractivisme; en internationalistische solidariteit.

Ecosocialisme als alternatief

In dat perspectief passen de 7e Internationale Ecosocialistische Bijeenkomsten, die van 15 tot 17 mei 2026 in Brussel zullen plaatsvinden, in het verlengde van die in Buenos Aires in 2024. Ze moeten een moment van strategische samenkomst vormen voor degenen die de valse oplossingen van het groene kapitalisme afwijzen en een radicaal alternatief willen opbouwen.

Tegelijkertijd vindt van 13 tot 15 mei de tweede internationale bijeenkomst van de Volkeren tegen extractivisme plaats. Zoals de oproep luidt:

'Op een moment waarop het kapitalistische model zijn oorlogsdynamiek versterkt om een systeem van uitbuiting van mensen en de natuur in stand te houden, worden we geconfronteerd met een wereldwijde crisis. Valse oplossingen en loze retoriek volstaan niet langer. Geconfronteerd met het privatiserende, koloniale, genocidale en ecocidale offensief van de macht van de bedrijven, dringt de noodzaak zich op om ons te organiseren.

'Volkeren tegen extractivisme wil een platform zijn voor internationale samenwerking voor al diegenen die de gevolgen van dat model in hun gebieden ondervinden. We zoeken geen lapmiddelen, maar streven naar een ingrijpende transformatie van de relaties die ons onderdrukken en naar het opbouwen van rechtvaardige, solidaire en waardige alternatieven voor het leven.'

Die bijeenkomst vindt plaats in de Espace Buen Vivir in Brussel.

Er zal ook een specifiek deel worden gewijd aan de arbeidersbeweging en de eco-sociale transformatie, want geen enkele radicale transformatie is mogelijk zonder de bewuste en georganiseerde inzet van de arbeidersklasse. Vakbonden uit Baskenland zoals ELA, LAB en ESK zijn hier bijzonder bij betrokken.

Vijf thema's zullen daar centraal staan:

• Strategieën voor ecosocialistische vakbondsvernieuwing

• Zorgwerk en het migrantenproletariaat

• Strijd voor de ecologische omschakeling van de industrie

• Vakbondsconflicten om de hermilitarisering tegen te gaan

• Allianties tegen extractivisme en groen kolonialisme

Op vrijdagmiddag 15 mei vindt de opening van de Bijeenkomsten plaats, met toespraken van vertegenwoordigers van de CONAIE uit Ecuador, een Braziliaanse ecofeministische activiste, een vertegenwoordiger van Volkeren tegen extractivisme en een kameraad uit België.

Zaterdag en zondag staan in het teken van participatieve workshops over onder meer: de rol van kunstmatige intelligentie; onderwijs in de ecosociale transformatie; democratische planning; de verdediging van territoria; bevrijdingstheologie; ecofeminisme in het Noorden en het Zuiden; fossiel fascisme; de schuldenlast; en agro-ecologie.

Er staan ook drie plenaire sessies op het programma: één over de internationale geopolitieke situatie; een andere over het ecosocialistische manifest van de Vierde Internationale; en een derde gewijd aan een dialoog met het gedachtegoed van Michael Löwy.

Uiteindelijk is de uitdaging van deze 7e Bijeenkomsten om de vakbonds-, feministische, antiracistische en ecologische strijd te bundelen in een gemeenschappelijk antikapitalistisch perspectief, en tegelijkertijd strategische voorstellen uit te werken.

We roepen op om de oproep te ondertekenen – individueel of namens een organisatie – en actief deel te nemen aan de voorbereiding van deze Bijeenkomsten en van Brussel een belangrijk moment van organisatie en coördinatie te maken.

Het kapitalisme leidt tot ineenstorting en barbarij.

Revolutionair ecosocialisme is de voorwaarde voor overleving en emancipatie.

Het gaat niet langer om het hervormen van het systeem, maar om het te overstijgen.

Juan Tortosa is lid van de ecosocialistische groep van solidaritéS, onze zusterorganisatie in Zwitserland en van de organisatiegroep van de 7e Internationale Ecosocialistische Bijeenkomsten.

Dit artikel stond op Inprecor. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.