Boven het Iraanse grondgebied hangt de geur van kruit en bloed in de lucht. Geen geur van vrijheid, geen geur van een nieuwe dageraad. Alleen de geur van munitiedepots blijft hangen, die bij de minste vonk eerst de daken van de huizen zouden doen instorten – nooit die van de paleizen van de macht.

Het scenario herhaalt zich, onverbiddelijk: dreigementen uit Washington, avonturisme vanuit Teheran, oorlogsmachine in Tel Aviv en het rumoer van monarchistische en etnische kringen. Iedereen spreekt zijn eigen taal, maar de boodschap is universeel: het is de Iraanse samenleving die de prijs in bloed zal betalen.

Donald Trump waarschuwde de afgelopen dagen op zijn gebruikelijke brutale toon: 'Er zullen ernstige gevolgen zijn voor Iran' als er geen akkoord wordt bereikt. De Verenigde Staten zeggen bereid te zijn militair in te grijpen tegen wat zij beschouwen als een dreigend gevaar. Militaire verantwoordelijken bevestigden dat het leger 'klaar is voor alle scenario's'. In militair jargon is dit niet zomaar een alarmfase: het is de schaduw van een dreigende ramp.

Aan de andere kant stortte (wijlen) Ali Khamenei, met een koppigheid die grenst aan politieke criminaliteit, het land jarenlang in onderdrukking, sancties, armoede en isolatie. In die beweging duwde hij de natie vervolgens naar een verwoestende oorlog, waarbij hij het klimaat van angst gebruikte om alle sociale en politieke protesten de kop in te drukken.

Tussen deze twee gevaren lag Benjamin Netanyahu op de loer, aan het hoofd van een oorlogsmachine die klaar was om toe te slaan, terwijl een deel van de rechtse oppositie, met glanzende ogen, een mogelijke explosie omzette in een illusie van vrijheid.

Dit is de stilzwijgende alliantie van reactionaire krachten: een conglomeraat waarvan de winsten de machtigen voeden en waarvan de prijs met bloed wordt betaald door het volk.

Als de oorlog toeslaat, valt alles uiteen

Oorlog is niet alleen een explosie. Het is de geleidelijke ineenstorting van het leven. Een arbeider die morgen geen fabriek meer heeft. Een moeder die twijfelt tussen de rij voor brood en die voor medicijnen. Een kind dat het geluid van sirenes onthoudt in plaats van de schoolbel. Een stad waarvan de nachten worden verlicht door de flitsen van de luchtverdediging, nooit door het licht van huizen.

In strategische kringen wordt gesproken over 'militaire opties' zonder ooit de geur van overvolle ziekenhuizen te ruiken. Men is zich er niet van bewust dat hele generaties jarenlang zullen leven met trauma's, armoede en een gebrek aan perspectief.

Oorlog, hoe kort ook, laat blijvende littekens achter. Als oorlog uitbreekt, verscheurt hij de samenleving van binnenuit.

De bloedige geschiedenis van de regio

Er is geen profetie nodig om dit te begrijpen: je hoeft alleen maar om je heen te kijken. In Irak sprak men van een ‘chirurgische aanval’: de samenleving werd uiteengereten. In Libië kon de ‘bescherming van het volk’ de ineenstorting van de staat niet voorkomen. In Syrië begroef de ‘kans op verandering’ generaties onder het puin.

Overal waar de oorlogsmachine van de heersende klassen ingreep, werd de infrastructuur van het leven vernietigd. De arbeidersklasse verspreid, sociale bewegingen onderdrukt, nieuwe reactionaire krachten gepromoot: dat is de ongeschreven wet van de hedendaagse oorlogen.

Somber scenario: Iran op de rand van de afgrond

Het gevaar gaat momenteel verder dan enkele geïsoleerde aanvallen. Iran is in een destructieve spiraal terechtgekomen die de samenleving snel in een situatie zou kunnen storten die vergelijkbaar is met die in Syrië.

Vandaag de dag maken de uitgeputte economie, de diepe sociale onvrede, de watercrisis en de massale werkloosheid de Iraanse samenleving uiterst kwetsbaar voor een regionaal conflict.

Onder die omstandigheden zou een oorlog:

• het economische debacle in een duizelingwekkende neergang kunnen versnellen;
• de militarisering van de samenleving kunnen versnellen;
• de etnische en regionale verdeeldheid kunnen aanwakkeren;
• het dagelijks leven onder de controle van islamitische terroristische bewegingen, Perzische machtswellustigen en andere etnische krachten kunnen brengen;
• En bovenal de strijd van het volk voor vrijheid verpletteren onder het gewicht van het veiligheidsdenken.

Het gaat dan niet meer om de vraag wie de macht heeft, maar om de vraag wat er nog leeft in de samenleving.

Demonstratie over het bloed van het volk

Een van de meest sombere taferelen is dat bepaalde rechtse oppositiefracties de oorlogstrommel roeren in plaats van de bevolking te waarschuwen. Zich ervan bewust dat ze geen rol te spelen hebben in de omverwerping van het regime van onderop, gokken die actoren op een regimewisseling die van bovenaf wordt opgelegd.

De Iraanse samenleving is geen militair proefterrein. Elke raket doorboort eerst het leven van het volk. Elke verscherpte sanctie vermindert eerst het brood op de tafel van de arbeiders en arbeidsters. En elke oorlog die wordt ontketend, brengt rouw over de moeders van dit land.

Hoe vaak zal dit volk nog moeten betalen? Hoeveel generaties zullen nog onder het puin van de 'geopolitieke noodzaak' begraven worden? Hoe vaak zullen ze nog vrijheid verwarren met het loeien van sirenes?

Humanistisch verzet tegen geplande dood

Geconfronteerd met deze oorlogswoede moeten we zonder aarzelen een diep humanistisch standpunt innemen:

• Nee tegen de moorddadige praktijken van het islamisme en de ‘leiders’ van het regime;
• Nee tegen het oorlogszuchtige intimidatiebeleid van Donald Trump;
• Nee tegen het oorlogszuchtige avonturisme van Israël;
• Nee tegen de gevaarlijke en criminele gokken van de monarchisten en de etnische krachten.

Het Iraanse volk is geen brandstof voor een oorlog, noch een pion op het schaakbord van de onderhandelingen. Als vrijheid echt moet zijn, zal ze niet voortkomen uit een kanon, een raket of de woorden van Trump die verklaart: 'We zijn klaar [om jullie te steunen]'.

Vrijheid komt alleen voort uit het hart van een samenleving die overleeft, zich organiseert en haar lot in eigen handen neemt. Dat alles vereist veel opofferingen.

Houshang Sépéhr, Iraans revolutionair-marxistisch activist in ballingschap, voorzitter van Solidarité avec les travailleurs en Iran (STI), is lid van de Vierde Internationale en uitgever van L'Echo d'Iran.

Dit artikel stond op A l'encontre. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.