De Socialist sprak met Lisanne Boersma, directeur van Wise Nederland, over de plannen van het kabinet om vier nieuwe kerncentrales te bouwen in Nederland. Wise Nederland is opgericht in 1987, geworteld in de activistische bewegingen tegen kernenergie. Zij zetten zich in voor de energie-omslag: 100% groene stroom, zonder fossiel of kernenergie.

Wat is de situatie wat betreft kernenergie in Nederland op het moment?

Er staan op het moment twee kerncentrales in Nederland: een kleine in Borssele in Zeeland (1973-heden), en een niet-werkende centrale die nog niet is ontmanteld in Dodewaard in Gelderland (1969-1997). De overgebleven kerncentrale levert maar 1% van onze energievoorziening (3% van onze elektriciteitsvoorziening). In het hoofdlijnenakkoord van het demissionair kabinet wordt de wens echter uitgesproken om nog vier nieuwe kerncentrales in Nederland te bouwen. De plannen om de eerste twee te bouwen zijn al in aanloop, al is al gebleken dat het nog moeilijk wordt om locaties en financiering te vinden. Geld dat op het moment moet komen uit het klimaatfonds, dat speciaal is gereserveerd voor het verduurzamen van de economie.

Wat zijn de redenen om meer kerncentrales te bouwen?

Er worden twee redenen aangedragen: ten eerste stoot kernenergie minder CO2 uit dan fossiele brandstoffen, waardoor kernenergie soms wordt gepresenteerd als een duurzame energiebron. Dit verliest echter uit het oog dat duurzaamheid niet alleen wordt bepaald door CO2-uitstoot, maar ook door een scala van andere factoren. Kernenergie, in het bijzonder, zadelt toekomstige generaties op met radioactief afval dat nog honderden jaren bewaard moet worden, waar geen langetermijnstrategie voor is ontwikkeld. Daarbij strooien de plannen voor kerncentrales zand in de raderen van andere lokale duurzame energieplannen: als je denkt dat er binnenkort een kerncentrale bij jou in de buurt wordt gebouwd, dan voel je niet de noodzaak om meer windmolens neer te zetten. Als de kerncentrale eenmaal draait, zullen zonnepanelen bij veel zon eerder uitgeschakeld worden. Kortom, op meerdere manieren ondermijnt kernenergie een duurzaam energieportfolio.

De tweede reden die er tegenwoordig vaak met de haren bij wordt gesleept is energieonafhankelijkheid, en dan in het bijzonder onafhankelijkheid van Rusland. Ook dit argument lijkt echter niet in ogenschouw te nemen dat er in Nederland geen uranium wordt gewonnen noch verrijkt. Het dichtsbijzijnde land dat dat wel doet: Rusland. Daarbovenop hebben we in Nederland  helemaal niet de expertise of arbeidskrachten om zulke centrales te bouwen; daar hebben we een Franse of Amerikaanse partner voor nodig die de centrale kan ontwerpen en plannen, en een boel arbeidsmigranten die de centrale dan werkelijk komen bouwen.

En als klap op de vuurpijl wordt vaak over het hoofd gezien dat uranium ook een eindige grondstof is: volgens de Nuclear Energy Agency zijn de voorraden van uranium zo’n 6 miljoen ton, waar we ongeveer 60,000 ton per jaar van verbruiken. Er is dus nog 130 jaar uranium over als het verbruik niet toeneemt in die jaren. Het kabinet wil onze uraniumconsumptie echter graag vervierdubbelen, wat deze tijd zal verkorten.

Alles bij elkaar genomen is er eigenlijk geen goede reden te vinden om door te gaan met kernenergie: het is te duur, het is geen oplossing voor ons duurzaamheidsprobleem, en het levert ons een berg afval op waarvan we geen idee hebben hoe we daarmee om moeten gaan in de toekomst.

Hoe lossen we dan het duurzaamheidsprobleem op?

Nou, er zijn drie oplossingen die allemaal meer voor de hand liggen dan kernenergie. Ten eerste, minder energie verbruiken. Dit is zowel de simpelste als meest ingewikkelde oplossing, maar het zal hoe dan ook deel moeten uitmaken van onze toekomstige energiehuishouding. Ten tweede, energieopslag: batterijtechnologie ontwikkelt zich in rap tempo, en wij zouden de miljarden die nu opzij worden gezet voor de ontwikkeling van kernenergie liever zien gaan naar de ontwikkeling van deze opkomende technologie. Ten derde, internationale elektriciteitsnetten; door barrières weg te nemen tussen landen kan er energie komen van plekken waar de wind wel waait of de zon wel schijnt. Er zijn genoeg scenariostudies gedaan die laten zien dat een volledig duurzaam elektriciteitsnet niet alleen mogelijk is in Nederland, maar ook veel goedkoper is dan scenario’s met kernenergie.

Er zijn constructieve plannen om de toekomst tegemoet te treden, maar de Nederlandse regering lijkt zich niet te willen committeren aan duurzame oplossingen. Dat zou immers betekenen dat de partijen die al jaren roepen dat we minder energie moeten verbruiken en grote stappen moeten nemen om de samenleving te verduurzamen gelijk zouden krijgen. In plaats daarvan heeft dit rechtse kabinet een enorme staatsonderneming opgetuigd die al verouderd is voordat deze gebouwd is, zonder plannen voor de afvalverwerking, zonder plannen om dit ooit rendabel te maken, en zonder een visie op een werkelijk duurzaam elektriciteitsnet.

WISE wil dat de klimaatcrisis met urgentie wordt aangepakt en vindt het zonde van de tijd en het geld om te fantaseren over kerncentrales. Wij voeren campagne om de miljarden die nu gereserveerd staan voor kerncentrales te gebruiken voor echt klimaatbeleid, dat sneller en meer CO2-reductie kan realiseren. Zo voerden we op 17 mei acties op 15 plaatsen in het land. In aanloop naar de verkiezingen willen we dit op zaterdag 4 oktober herhalen. Volg WISE op de socials of meld je aan voor de nieuwsbrief voor updates!

Foto: het blok tegen kernenergie georganiseerd door Wise tijdens de klimaatmars van 2021 (copyright: Wise)

Overgenomen van Socialisme.nu.