Occupy Wall Street! Politiek en anti-politiek

Erin Chun - 

Om de Occupy Wall Street protesten in te kunnen schatten moeten we in gedachten houden dat ze het politieke landschap totaal kunnen veranderen. De demonstratie van 5 oktober opende al de mogelijkheid dat studenten van de grote universiteiten van New York en de belangrijkste vakbonds- en buurt-organisaties deel zullen gaan nemen.

Veel van deze mensen hebben ervaring met organisatie en zullen deze ervaring, naast hun eigen politieke ideeën, naar de protesten brengen. De protestbijeenkomst, de 'bezetting' zelf, bestaat doorgaans uit enkele honderden mensen. In sommige opzichten loopt de coördinatie op rolletjes, in andere opzichten bepaald niet. Maar hoewel het bittere noodzaak is om steun op te bouwen in de bonden, campussen en buurtorganisaties is dit niet de enige mogelijkheid om de protesten te verdiepen en te verbreden. Andere ervaringen met soortgelijke bezettingen van openbare ruimtes hebben de beperkingen van deze actievorm laten zien; in het beste geval blijft de tactiek een gecalculeerde gok die kan mislukken, de bezetting kan wegkwijnen, en na afloop ervan laat de actie vaak weinig sporen na. Ervaren politieke activisten moeten deelnemen aan de bezetting zelf, al is het maar om betrokken te zijn bij de politieke en organisatorische ontwikkeling van de zeer gemotiveerde deelnemers na het onvermijdelijke einde van de bezetting zelf. Het alternatief is het risico dat veel deelnemers terugvallen in politieke apathie of dat sommigen zelfs naar rechts draaien als de bezetting een mislukking is.

Op dit moment laat de Wall Street bezetting goed zien op welke manier politieke bewustwording vorm krijgt in de Verenigde Staten. Behalve een gevoel allemaal slachtoffer te zijn en tekort te worden gedaan bestaat er nauwelijks een gedeeld bewustzijn en onkritisch Amerikaans nationalisme is erg zichtbaar (voordat ikzelf aankwam zongen mensen het volkslied en de stelling dat de demonstranten de 'echte Amerikaanse patriotten' zijn is een terugkerend thema). Maar dit is niet het volledige plaatje. Woede over de crisis heeft een groep mensen samengebracht die naarmate meer tijd verstrijkt meer en meer hun respect voor de autoriteiten verliezen. Aangezien de banken zelf het voornaamste mikpunt van kritiek zijn, brengt dit protest niet alleen linkse mensen op de been. Ook rechtse tegenstanders van overheidsbemoeienis in alle vormen zijn duidelijk aanwezig. En het soort anti-politieke sentiment dat naar ik begrepen heb ook zo sterk aanwezig was in de door jongeren gedreven bezettingen in Europa is ook hier sterk aanwezig.

Maar de belangrijkste boodschap van de protesten is er een die links verder moet versterken: herstel van het gratis publieke hoger onderwijs in New York, betaalbare gezondheidszorg, voor het recht van vakbondsorganisatie, het stoppen van de oorlogen en het belasten van de rijken om de crisis van het staatsinkomen op te lossen, het aanklagen van de investeringsbankiers. Maar er zijn ook veel blinde vlekken: de laatste jaren is er veel werk gedaan om de rechten van immigranten te verdedigen maar dit thema ontbreekt. En opvallend genoeg is dit een protest tegen armoede dat niet laat zien hoe of expliciet refereert aan hoe sterk de zwarte bevolking in dit land oververtegenwoordigd is onder de armen. En al deze sentimenten blijven beperkt tot spandoeken en geïmproviseerde speeches en zijn niet uitgewerkt in de vorm van eisen. Mensen vergeten dat de Egyptische revolutie – hier als een soort zaligmakend voorbeeld gezien – ook begon met een korte maar ambitieuze lijst van eisen. Veel deelnemers aan het protest verklaren dat 'hier zijn al een statement is', zien het protest als een doel op zich in plaats van een middel voor een langere termijn strategie en hebben een naïef vertrouwen dat alles goed zal komen.

En georganiseerd links in New York? Links mobiliseerde voor de protesten tegen het gewelddadige politieoptreden en nam deel aan de betoging op een oktober – in beide gevallen leverde links een waardevolle bijdrage. Maar na zo'n weekend van activisme, waar was links, waar waren wij, toen? De meeste radicaal linkse activisten die ik ken hebben intensieve banen, moeten veertig uur per week werken. En veel van hen zien hun betaalde werk als deel van hun politieke engagement: geven scholingen, werken bij de vakbond of misschien allebei – ze zijn niet deel van de categorie van flexwerkers waar zoveel van de jongeren hier wel toe behoren. Hun politieke activisme vereist ook dat ze een lange termijn investering doen om zich te wortelen in hun gemeenschap en nu organiseren ze walk-outs van studenten of mobiliseren ze mede-vakbondsleden om deel te nemen aan een betoging van Occupy Wall Street. Sommigen staan in contact met de door demonstranten gevormde werkgroep rond arbeidsrechten of de studentenwerkgroep. Anderen dragen bij aan de publicaties van de demonstranten – gelukkig bestaat hier niet het idee dat het geschreven woord volledig verouderd is.

Maar uit discussies met andere socialisten blijkt wel dat dit soort protest een grote uitdaging is voor de normale manier van opereren van links – of mensen het nu willen toegeven of niet, het kan er zelfs mee in strijd zijn. Het protest is diffuus, atomiserend, de aandachtspunten verschuiven voortdurend en het is niet mogelijk om als groep een politiek punt te maken, op welke basis je dan ook zou proberen een groep te vormen. Het is dus niet mogelijk om politieke ideeën op een effectieve manier uit te dragen. Behalve de algemene vergaderingen zijn er een reeks mini-manifestaties en presentaties, allemaal tegelijk, waar slechts een klein aantal mensen echt de kans krijgt te spreken: geluidsversterkers zijn taboe, in plaats daarvan wordt een systeem gebruikt waarin een deel van het publiek herhaalt wat de spreker gezegd heeft. Het is frustrerend te zien hoe zeer de aandacht op organisatievormen en de korte termijn gericht is. Hoe dit alles zou veranderen als de protesten echt massaal worden is totaal niet te zeggen. Die onzekerheid is opwindend maar ook intimiderend.

Erin Chun woont in New York en is lid van de socialistische organisatie Solidarity

Tags

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.