Sommige spraken over het WSF in Belém als een nieuwe start voor de andersglobaliseringsbeweging. Wat denk jij hiervan?
‘In 2006, 2007 en 2008 ging het Forum door een moeilijke periode. We kunnen dit forum een nieuwe start noemen, in verschillende opzichten was het een groot succes. Er waren 133.000, misschien wel 140.000 deelnemers en de grote meerderheid van hen was jonger dan 30. De hernieuwing van het forum staat in scherp contrast met het World Economic Forum in Davos. In voorgaande jaren bracht Lula één dag door op het WSF om daarna naar Davos te gaan – dit jaar besloot hij om helemaal niet naar Davos te gaan. Lula’s sociaal-liberale beleid wordt sterk bekritiseerd door de bewegingen en hij besefte blijkbaar dat hij nog meer kritiek zou krijgen als hij naar Davos zou gaan. Geen enkele van de linkse of centrum-linkse staatshoofden van Latijns-Amerika ging naar Davos, ook al waren verschillende van hen uitgenodigd.’

Wat waren de belangrijkste thema’s tijdens het WSF?
‘Er waren drie belangrijkste thema’s. Ten eerste de huidige veelvormige crisis van kapitalisme op de gebieden van financiën, economie, klimaat, energie, voedsel, migratie en ook de teloorgang van de legitimiteit van de G8, de Wereldbank en de Wereld Handelsorganisatie.
Ten tweede was er veel aandacht voor de misdaden van het Israëlische leger tegen de Palestijnse bevolking. Alhoewel Belém meer dan 12.000 kilometer van Palestina ligt, waren onze gedachten bij de Palestijnen. Veel mensen lieten door bijvoorbeeld vlaggen hun steun voor de Palestijnse strijd blijken. De kritiek op het Israëlische optreden richtte zich tegen alle bezettingen, ook die in Irak of Afghanistan.
Een derde prioriteit was de strijd van de inheemse volken in het Amazonegebied en de Andes. De eerste dag van het Forum was geheel gewijd aan het Amazonegebied. Inheemse volken vertelden over hun band met de natuur, de rol die zij spelen in het behoud ervan, het behoud van hun culturele identiteit en hoe zij geraakt worden door de kapitalistische globalisering. We kunnen veel leren van inheemse volken en in de nieuwe grondwetten van Ecuador en Bolivia zijn al enkele van die lessen opgenomen.
Naast deze drie kwesties waren er natuurlijk nog vele andere belangrijke onderwerpen. Zo was de rol van feminisme en de Wereldvrouwenmars dit jaar groter dan in eerdere fora.’

Wat kun je zeggen over de verklaring van de Verzameling van Sociale Bewegingen?
‘Deze verklaring heeft een heel nieuw element. Sinds het eerste forum in 2001 waren er altijd afsluitende ‘verzamelingen van de sociale bewegingen’. Tot nu toe waren de verklaringen hiervan slechts een lijst van de belangrijkste kwesties waar sociale bewegingen zich mee geconfronteerd zagen, plus een opsomming van komende activiteiten. De verklaring van Belém is anders: de verklaring maakt een duidelijke diagnose van de huidige crisis en van de weg uit de crisis, opgesomd in de titel en de ondertitel: ‘Wij zullen niet voor hun crisis betalen! De rijken moeten betalen! Anti-imperialistische, antikapitalistische, feministische, ecologische en socialistische alternatieven zijn noodzakelijk!’
De verklaring geeft aan dat we als we de belangen van de onderdrukten in aanmerking nemen, de crisis niet opgelost kan worden door enkele reguleringsmechanismen in te voeren. Een breuk met kapitalisme is noodzakelijk voor een uitweg uit de crisis die niet de onderdrukten treft, we moeten de problemen bij de wortels aanpakken en zo snel mogelijk toewerken naar de constructie van een radicaal alternatief voor kapitalisme en patriarchale overheersing.

Verder bevat de verklaring enkele directe eisen: het zonder compensatie nationaliseren van de banken onder sociaal toezicht, het verkorten van werktijden met behoud van loon, het verzekeren van voedsel en energie-voorzieningen, het stoppen van oorlog en bezetting, het ontmantelen van buitenlandse militaire bases, erkenning van het recht op zelfbeschikking, het garanderen van het recht op land, werk, onderwijs en gezondheidszorg voor iedereen en het democratiseren van toegang tot communicatie en informatievoorzieningen.