Spaanse Staat: de schoonheid van de algemene staking

Zo luidde de titel van de bijdrage van Jorge Riechmann aan het evenement dat op zondag 8 november in Madrid plaatsvond: 'Poëzie tegen het fascisme. De cultuur in staking'. Daarin benadrukte hij de betekenis die 11 november zou kunnen hebben:

Ongeacht alle ethisch-politieke waarden die een staking in een bepaalde situatie kan hebben, schuilt er op zich al iets waardevols in, los van de concrete omstandigheden waarin ze plaatsvindt: het feit dat ze de mechanische gang van zaken onderbreekt.

Dat is inderdaad gebeurd tijdens deze dag die de gevestigde orde heeft ontwricht, waaraan mogelijk wel 5 miljoen mensen hebben deelgenomen en die deze keer inderdaad als historisch kan worden beschouwd, zoals de belangrijkste initiatiefneemster, de Confederatie van Huurdersvakbonden, het heeft omschreven. Want afgezien van de ongelijkheden tussen de verschillende regio’s (met percentages die volgens de vakbonden varieerden van 84 procent in Catalonië en 75 procent in Andalusië en Aragón tot 41 procent in Extremadura, of de vrijwel volledige stilstand in Baskenland [1] en tussen de productieve en reproductieve sectoren, was wat er die dag en de voorgaande dagen is meegemaakt een proces van zelf-vorming van onderop van een nieuw sociaal-politiek subject. Dat heeft een besef van collectieve kracht gecreëerd, in staat om 'alle regeringen' uit te dagen, die worden aangeklaagd als medeplichtigen van de renteniers en het grootkapitaal.

Een proces dat zich in de dagen ervoor heeft gemanifesteerd in een overwegend eensgezinde inzet in stakingscomités in veel wijken en instellingen van allerlei aard en in de ontelbare informatieve stakingsposten in de vroege ochtend en gedurende de hele stakingsdag. Dat vertaalde zich in een algemene staking in belangrijke sectoren zoals de scheepsbouw, de havens, de zware industrie en het vervoer en in sectoren die al in strijd waren (zoals het onderwijs), evenals in andere, minder zichtbare sectoren, zoals die van de schoonmaaksters en de zorg in het algemeen.

Die mobilisaties culmineerden in de namiddag in demonstraties, die grotendeels gezamenlijk waren en in het hele land massaal bezocht werden, ondanks de aanhoudende regen in de meeste steden en dorpen. Bij al die demonstraties bevestigde de verscheidenheid aan slogans en kreten, die in een vrolijke en feestelijke sfeer werden verspreid, een trend die al zichtbaar aan het worden was: het nieuwe proces van herpolitisering en radicalisering dat zich onder brede volkslagen ontwikkelt, in een richting die tegengesteld is aan die welke de opkomst van extreemrechts vertegenwoordigt, maar ook openlijk kritisch staat tegenover de progressieve coalitieregering.

Een algemene staking die uniek is in onze collectieve geschiedenis, omdat het hoofddoel ervan het opeisen van het recht op fatsoenlijke huisvesting was, waaraan andere eisen (zoals fatsoenlijke lonen, pensioenen en openbare diensten) zijn toegevoegd, maar ook de verschillende voorstellen die zijn binnengekomen vanuit de talloze sociale bewegingen die zich bij deze mobilisatiedag hebben aangesloten.

Het succes ervan staat buiten kijf, zeker gezien de toenemende strijdlust waarmee het reactionaire blok (zowel politiek, economisch als in de media) zich ertegen heeft verzet, met de voorzitter van de Gemeenschap van Madrid, Isabel Díaz Ayuso, aan het hoofd. Maar ook ondanks het 'respect' van Pedro Sánchez voor de legitimiteit van de algemene staking, de brute politieonderdrukking (zelfs met gebruik van pepperspray) tegen de stakingspiketten bij veel werkplekken en bij demonstraties zoals die in Sevilla en Madrid (de grootste met honderdduizenden mensen) onder leiding van de minister van Binnenlandse Zaken, García-Marlaska, wiens geschiedenis van medeplichtigheid aan schendingen van de mensenrechten al ver in de tijd teruggaat.

Een mobilisatie die, voor het eerst ook, de huisvestingsbeweging en een nieuwe generatie in de hoofdrol had, maar die gekenmerkt werd door de grootste eenheid in actie die ooit is bereikt tussen de vakbonds- en politieke organisaties van de arbeidersklasse in al haar diversiteit (van het oude, op overleg gerichte vakbondswerk tot het meest strijdbare, zowel in autonome gebieden als op staatsniveau) en met een intergenerationele deelname die veel groter was dan we in het verleden bij soortgelijke gelegenheden hebben meegemaakt.

Kortom, een dag waarop heel uiteenlopende strijdbewegingen en collectieven, verbonden met allerlei sociale organisaties, uit de culturele sector en daarbuiten, samenkwamen. Daarbij bracht elk zijn eigen eisen en standpunten in, met speciale nadruk vanuit het feminisme op zorgwerk, waarmee de ervaring van de algemene staking van 2018 [2] werd voortgezet. Vanuit de milieubeweging speciale nadruk op de strijd tegen het consumentisme en de klimaatcrisis. En niet te vergeten het antiracisme, dat ons eraan herinnerde dat 'er geen algemene staking is zonder migranten en mensen van andere etnische achtergronden uit de arbeidersklasse; er kan geen klassen-solidariteit worden opgebouwd zonder antiracistische basisorganisatie'.

Al die politieke, sociale en ideologische diversiteit verklaart waarom er ook heel levendige debatten zijn gevoerd in veel van de ontmoetingsruimtes die in dit proces zijn ontstaan. Daarbij ontbraken spanningen niet, juist vanwege het ongekende karakter van deze samenkomst. Wat echter duidelijk naar voren is gekomen, is de steeds krachtiger wordende opkomst van een alternatieve vakbeweging, gericht op confrontatie en het opbouwen van volksmacht, die ernaar streeft het kader van de compromisgerichte vakbeweging en de politiek van het ‘minste kwaad’ – die tot nu toe de overhand hadden – te doorbreken.

Dit is nog maar het begin, de strijd gaat door

Van de uitkomst van de algemene verkiezingen op 29 november zal in grote mate afhangen in welk scenario deze nieuwe cyclus van strijd zich zal voortzetten en, daarbinnen, de legitieme strijd om de hegemonie tussen de verschillende stromingen die zich in dit proces hebben laten horen. Een taak die niet onverenigbaar zou moeten zijn met het streven naar een zo groot mogelijke eenheid in actie tegen een reactionair blok dat, ongeacht de uitslag van de verkiezingsdag, in de meeste autonome gemeenschappen en gemeenten aan de macht zal blijven.

Of, hoewel dat op dit moment minder waarschijnlijk is, tegenover een herhaling van een door de PSOE gedomineerde regering die, zoals in de afgelopen twee zittingsperioden is gebleken, de beperkingen en tegenstrijdigheden van haar beleid ruimschoots heeft laten zien, niet alleen op het gebied van huisvesting. Denk maar aan het voortbestaan van een 'monddoodwet' [in juli 2015 ingevoerd door de conservatieve regering van Mariano Rajoy (Partido Popular)] die nog steeds wordt toegepast tegen het recht op protest en staking, zoals we de afgelopen dagen hebben kunnen zien.

In die context wordt het steeds noodzakelijker om vooruitgang te boeken bij de opbouw van een ecosocialistisch, radicaal links dat de soevereiniteit van de volkeren verdedigt, in de richting die Adelante Andalucía al aangeeft (met haar zeer waarschijnlijke aanwezigheid in het nieuwe parlement dat uit de verkiezingen van 29 november zal voortkomen) en die zich ook elders begint af te tekenen, zoals het initiatief van Liberar Madrid [een initiatief van Anticapitalistas] in de aanloop naar de gemeentelijke en autonome verkiezingen van komende mei.

Hoe dan ook, zoals de organiserende organisaties al hebben aangekondigd, moet 11 november het startpunt zijn voor nieuwe initiatieven die zich gelukkig zullen afspelen te midden van een ‘hete herfst’ op Europees niveau en, in het bijzonder, in buurlanden of nabijgelegen landen zoals Frankrijk, Italië en Portugal. Misschien kan zo een sprong voorwaarts worden gemaakt in de mobilisatie, zoals ook al wordt nagestreefd door de bijeenkomst die onlangs in Parijs plaatsvond tussen verschillende Europese huisvestingsbewegingen, die oproept tot nieuwe mobilisaties op 20, 21 en 22 november. [3]

Noten

1. Om gegevens te vergelijken, voor Baskenland, voor Catalonië en de regio Valencia.

2. Op 8 maart 2018 legden Spaanse vrouwen een dag lang het werk neer om seksuele discriminatie, huiselijk geweld en de loonkloof aan de kaak te stellen. De deelnemers, onder leiding van vrouwenorganisaties en de vakbonden, gingen niet naar hun betaalde banen, met name in het onderwijs, en deden de hele dag geen huishoudelijk werk of kinderopvang. De vakbonden schatten dat 5 miljoen vrouwen aan de staking hebben deelgenomen, waarbij in de dichtstbevolkte steden van het land massale demonstraties plaatsvonden.

3. ‘De las luchas locales a la movilización europea: organizaciones de siete países coordinan protestas contra la austeridad, el rearme y el coste de la vida’ – Poder Popular.

Jaime Pastor is politicoloog en lid van de redactie van viento sur en van Anticapitalistas, de zusterorganisatie van de RGA in de Spaanse Staat.

Dit artikel stond op viento sur. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
Uw reactie zal niet meteen verschijnen, deze wordt eerst goedgekeurd door de beheerder.