Het Trump-regime is nog steeds bezig met een felle aanval om Groenland op een imperialistische manier over te nemen. Alle middelen zijn ingezet: politieke, economische en zelfs militaire dreigementen. In deze situatie heeft het Groenlandse zelfbestuur, een verenigd parlement, heel begrijpelijk gekozen voor een tactische alliantie met de voormalige kolonisator (Denemarken), de EU en de Europese NAVO-landen.

In het beste geval kan die alliantie nu Trumps plannen om formeel de macht over Groenland over te nemen, tegenhouden. Maar noch de machthebbers in Denemarken, noch de EU zijn betrouwbare voorvechters van het recht op zelfbeschikking van het Groenlandse volk – integendeel!

De enorme steun van de bevolking vooral tijdens de demonstraties tegen de veroveringsplannen van Trump is heel duidelijk gericht op het recht van de Groenlanders op zelfbeschikking. Heel goed! En zelfs de premier heeft de afgelopen maanden – samen met de leiders van het zelfbestuur – voor die focus gekozen.

Maar er is absoluut geen reden om de Deense regering en de andere bondgenoten te vertrouwen of hun motieven te verfraaien. Zoals we onder andere een jaar geleden in een commentaar hebben beschreven, wordt de relatie van Denemarken met Groenland nog steeds gekenmerkt en gedreven door imperialistische belangen – in de eerste plaats misschien wel het belang om de geopolitieke betekenis van Denemarken te behouden. En dat ondanks het beperkte zelfbestuur dat de Groenlanders hebben weten te verwerven.

De behulpzame EU-partners hebben dan ook af en toe laten doorschemeren dat de EU ongetwijfeld zeer geïnteresseerd is in de grondstoffen in de Groenlandse ondergrond – evenals in de strategisch belangrijke ligging van het land met het oog op de verdediging van Europa.

Veel hypocrisie

Voor echte vrienden van de Groenlandse onafhankelijkheid – en vooral voor de Groenlanders zelf – is het lastig om te horen hoe de hele politieke wereld in Denemarken de laatste weken de Groenlanders prijst voor hun recht om over hun land te beslissen, de rechten van de inheemse bevolking, enzovoort. Alsof dat altijd de basis is geweest voor het 'Koninkrijk', zoals het zo mooi wordt genoemd. De hypocrisie is duidelijk als je dit sprookje vergelijkt met de Deens-Groenlandse koloniale geschiedenis. En met de aanhoudende Deense imperialistische dominantie, zelfs na de invoering van het zelfbestuur.

Het is ook echt schandalig dat Denemarken, Engeland, Frankrijk, Nederland en anderen nu zo streng zijn over het respecteren van 'een internationale rechtsorde'. En zeggen dat 'wij in het Westen' die sinds de Tweede Wereldoorlog hebben beschermd. Een aantal van dezelfde landen – niet in de laatste plaats Denemarken – hebben enthousiast deelgenomen aan de ‘alliantie van bereidwillige staten’, die (met de VS voorop) zonder scrupules op het gebied van het internationaal recht juist de territoriale integriteit en nationale soevereiniteit van Afghanistan hebben geschonden – en voor velen later ook die van Irak!

Moet links – uit respect voor de tactische alliantie tegen de VS – deze hypocrisie verzwijgen? Moeten we doen alsof we die visie op de 'Rijksgemeenschap' – en trouwens ook die van onze 'EU-vrienden' – delen? Dat is wat de Enhedslisten vooral heeft gekozen.

En dat is een fout!

Ten eerste omdat we dan ineens zelf overkomen als eurocentrische hypocrieten die onze ogen sluiten voor het kolonialisme en imperialisme van het Westen (waaronder Europa en Denemarken), in het verleden én in het heden. Dat zou duidelijk en terecht onze solidaire, internationalistische samenwerking over de grenzen heen kunnen bemoeilijken. En het zou ook onze relatie met Groenlanders en andere etnische minderheden in Denemarken en Groenland kunnen belasten, die zich doorgaans al pijnlijk bewust zijn van juist die hypocrisie.

Geen rooskleurige voorstellingen van Denemarken en de EU

Ten tweede ook om zo goed mogelijk de weg te effenen voor de voortdurende strijd voor het echte zelfbeschikkingsrecht van de Groenlanders. Een strijd die – ongeacht of Trump en de VS misschien afzien van een formele overname, ja zelfs ongeacht Trump en de VS in het algemeen – noodzakelijk zal blijven.

Tenzij het Trump lukt om zijn plan helemaal door te drukken en daarmee de economische en militaire alliantie tussen de VS en Europa helemaal kapot te maken, zullen de Deense regering en de EU een belangrijke rol spelen in de toekomst van de Groenlanders, zowel op militair gebied als wat betreft de exploitatie van de grondstoffen in Groenland.

Alleen al om die reden is het verkeerd om mee te werken aan illusies dat de Groenlanders kunnen vertrouwen op de machthebbers in Denemarken en de EU. Want het lijdt geen twijfel dat die partijen vooral een oplossing willen vinden die hun eigen imperialistische belangen in de Groenlandse ondergrond en de militaire controle over het Noordpoolgebied dient. Niet het zelfbestuur van de Groenlanders, dat zich altijd sterk heeft verzet tegen zowel de wapenwedloop in het Noordpoolgebied als de milieugevaarlijke mijnbouw.

Nee tegen de wapenwedloop in het Noordpoolgebied

De bewapening van het Noordpoolgebied is een bedreiging voor zowel de veiligheid van de Groenlanders als de wereldvrede en moet worden gestopt!

Het klonk misschien heel logisch om een paar (extra) Deense soldaten te sturen om ‘symbolisch de wacht te houden over Groenland tegen een militaire machtsovername door de VS’ – als de Groenlandse zelfbestuurders, zelfs de linkse partij Inuit Ataqatigiit, dat wilden.

Dat wilden ze duidelijk – en blijkbaar is iedereen ook enthousiast over het feit dat er daarnaast ook een behoorlijk grote groep Europese NAVO-militairen naar Groenland en de omliggende wateren komt. Het enthousiasme van de Enhedslisten was te danken aan de enorme ‘Europese solidariteit rond de soevereiniteit van Groenland’. Dat standpunt werd ook sterk benadrukt door veel journalisten.

Maar: de grote troepenmacht wordt officieel alleen maar gepresenteerd als iets heel anders dan bescherming van Groenland tegen de VS, namelijk als bescherming van Groenland, de NAVO en in hoge mate ook de VS tegen Rusland en China. Dat wil zeggen als een poging om te laten zien wat Denemarken en anderen al hebben gezegd, namelijk dat het Koninkrijk Denemarken graag alle dromen van Trump over wapenwedloop vervult – dus hij hoeft Groenland helemaal niet in te nemen!

Het is duidelijk dat deze actie beide doelen dient – en dat het dus een slimme zet is als je de VS ervan wilt overtuigen dat een militaire overname erg lastig en duur zal zijn – en dat de wildste dromen van de VS over bewapening van Groenland en het Noordpoolgebied met plezier en enthousiasme zullen worden vervuld door Denemarken, met steun van de andere Europese NAVO-landen.

Hier gaat het echter mis voor een partij als Enhedslisten. Of beter gezegd: dat had het moeten doen.

We zijn namelijk fel gekant tegen de bewapening van de imperialistische blokken om oorlog tegen elkaar te voeren. Daarom strijden we ook voor een gedemilitariseerde Noordpool, voor wederzijdse ontwapening – en dus tegen de duidelijke versnelling van de wapenwedloop, waar de zojuist gestarte NAVO-opschaling rond Groenland ook een uiting van is.

Geen verdediging van de Groenlanders of de wereldvrede

De gezamenlijke bewapeningsplannen van Denemarken, de NAVO en de VS rond Groenland hebben weinig te maken met de verdediging van Groenland – en absoluut niets met de bescherming van de Groenlandse bevolking. Zo is bijvoorbeeld het surveilleren en bestrijden van Russische onderzeeërs in de wateren rond Groenland, om te voorkomen dat die de VS kunnen bedreigen, en de bouw van een raketschild boven Groenland ('Golden Dome') om de VS te beschermen tegen Russische raketten, op geen enkele manier een ‘defensieve verdediging’ van het koninkrijk. De bewapening in het Noordpoolgebied maakt Groenland en de Groenlanders juist tot een zeker eerste oorlogsdoel.

Wat betekent het voor de wereldvrede als een 'Golden Dome' er daadwerkelijk in slaagt om de momenteel absoluut meest agressieve imperialistische macht, de VS, te beschermen tegen een tegenslag als ze de Derde Wereldoorlog beginnen? Dan wordt het gevaar groter dat een president als Trump in een gewapend conflict met Rusland/China het risico zou nemen om de wereld in een atoomoorlog te storten. En Trump heeft vorige week nog de ‘Golden Dome’ genoemd als een ‘nationaal veiligheidsbelang’ van de VS, waardoor het belangrijk is om Groenland te veroveren.

Respecteer het respect van de Groenlanders voor de natuur

Ondanks de economische druk heeft het Groenlandse zelfbestuur meerdere keren zijn hakken in het zand gezet toen hebzuchtige bedrijven van verschillende nationaliteiten plannen hadden voor milieubelastende winning van grondstoffen in de Groenlandse ondergrond. En het lijdt weinig twijfel dat een van de meer rationele argumenten voor Trumps wens om een algemene formele autoriteit over Groenland te krijgen, juist te maken heeft met het op termijn uit de weg ruimen van alle obstakels – bijvoorbeeld milieuwetgeving – voor de exploitatie van de grondstoffen van Groenland door Amerikaanse bedrijven. Daarom is het ook te vrezen dat een deel van een onderhandelingsoplossing nare concessies aan wensen in die richting kan bevatten. Of Trump dat nu al met de secretaris-generaal van de NAVO heeft besproken of niet... En het is te vrezen dat Denemarken/de EU meer belang hechten aan het zelf een graantje meepikken dan aan het veiligstellen van het vetorecht van de Groenlanders.

In dit verband is het niet eens genoeg dat het recht van de Groenlanders om te beslissen over milieuwetgeving enzovoort behouden blijft. Groenland moet ook een economie krijgen die ervoor zorgt dat economische druk hen niet min of meer dwingt om de natuurbescherming te verkopen.

Echt Groenlands zelfbestuur vraagt om economische onafhankelijkheid. Op dit moment is de economie een grote barrière voor het zelfbestuur om nieuwe taken op zich te nemen. Een eerste eis moet zijn dat de bloksubsidie wordt verhoogd – en onvoorwaardelijk wordt gemaakt, zodat die ook naar een onafhankelijk Groenland gaat. Een voor de hand liggende extra eis is een Deense 'koloniale tijdvergoeding', die het zelfbestuur in staat moet stellen om fors te investeren in duurzame, door de bevolking beheerde en gecontroleerde bedrijfsontwikkeling, die een stabiele economische basis kan creëren voor een zelfvoorzienend, onafhankelijk Groenland.

De strijd is nog niet voorbij

Het is duidelijk dat het er nu om gaat een zo sterk mogelijk front te vormen tegen de dreigementen van Trump, uit respect voor de grenzen van Groenland en het recht van het Groenlandse volk op zelfbeschikking.

En het is natuurlijk helemaal aan de Groenlanders om te beslissen wat ze uiteindelijk hier en nu willen accepteren om een onderhandelingsoplossing te bereiken, in een situatie waarin ze worden geconfronteerd met overweldigende dreigementen van de VS – en valse beloften van alle kanten.

Maar dat betekent niet dat wij, en ook onze partij Enhedslisten, blij moeten zijn met een ‘oplossing’ die vanaf het begin de imperialistische belangen van de Amerikanen, Denen of Europeanen versterkt.

Enhedslisten moet vanaf het begin duidelijk zijn over de problemen van een ‘succesvolle onderhandelingsoplossing’, een ‘deal’ met Trump die de soevereiniteit van het Deense koninkrijk niet aantast, maar wel een rampzalige arctische wapenwedloop, meer kansen voor imperialistische uitbuiting van de natuurlijke hulpbronnen van Groenland en een de facto band tussen Groenland en het koninkrijk met zich meebrengt.

De strijd voor echte Groenlandse onafhankelijkheid en tegen milieurampen en waanzinnige bewapening gaat door – onder iets andere omstandigheden, maar ongeacht de uitkomst van de huidige krachtmeting. Het is belangrijk om vast te houden aan de indrukwekkende steun van de bevolking voor de eis van de Groenlanders tot zelfbeschikking – en voor de verdere eisen die zelfbeschikking echt mogelijk kunnen maken. Onze belangrijkste taak is het opbouwen van anti-imperialistische solidariteit onder de bevolking en het verzamelen van steun voor die eisen in Denemarken – en in de andere imperialistische landen.

Stop de imperialistische rooftochten van de VS – Verdedig het recht van Groenland op onafhankelijkheid;

Zeg de basisovereenkomst met de VS op;

Stop de wapenaankopen van Denemarken – en Europa – in de VS;

Economische EU-sancties tegen de VS;

Denemarken moet Groenland de financiële kans geven om onafhankelijk te worden;

Meer en onvoorwaardelijke voortzetting van de bloksubsidie – en koloniale compensatie, die het land kan gebruiken voor duurzame investeringen in een onafhankelijke economie;

Nee tegen uitbuiting en milieuvervuiling, nee tegen imperialisme via contracten;

Groenlanders moeten volledige democratische controle krijgen over de ondergrond van hun land;

Nee tegen bewapening in het Noordpoolgebied;

Groenlanders moeten het recht hebben om alle militaire installaties in hun land en wateren te beperken/af te wijzen.

Socialistisk Arbejderpolitik (Socialistische Arbeiders Politiek) is onze zusterorganisatie in Denemarken.

Enhedslisten (Rood Groene Alliantie) is een democratisch ecosocialistische partij met ongeveer tienduizend leden en negen zetels in het Deense parlement. Ze is in 1989 opgericht op initiatief van de Links Socialistische Partij, de Deense Communistische Partij en onze zusterorganisatie Socialistische Arbeiders Partij (nu Socialistische Arbeiders Politiek).

Dit artikel stond op Socialistisk Information. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.