Mijn achtergrond is nogal onorthodox . Ik werd zo'n zes jaar geleden lid van de Green Party of Engeland and Wales na actief te zijn geweest in single-issue campagnes. Ik was eerst actief in campagnes voor Lesbian en Gay rechten en daarna voor de verdediging van sociale woningbouw en huurdersrechten. Ik was en ben vakbondslid maar heb geen wortels in een traditioneel activistisch milieu.

In de Green Party werd ik lid van het nationale comité en internationaal coördinator waardoor ik veel buitenlandse contacten opdeed. Derek Wall, die jullie kennen als de voornaamste vertegenwoordiger van de GPEW, houdt zich vooral bezig met Latijns-Amerika terwijl ik me op Europa richt. We hebben wel eens gegrapt dat hij een makkelijker baan heeft dan ik. Want terwijl in Latijns-Amerika reden is voor optimisme, is de situatie in Europa zorgelijk.

Historisch heeft de Groenen beweging zijn oorsprong in de vredesbeweging, het feminisme en in de mensenrechten- en de ecologische beweging. Zo bezien is de Groene beweging dus vrijwel het tegenovergestelde van de klassieke socialistische beweging die deze niet economische thema's pas laat oppakte. Dit betekent dat de wortels van de Groene beweging in de vakbonden en de traditionele organisaties van arbeiders zwak zijn. Het is een van de problemen die wij in Green Left proberen op te lossen. Toen twee jaar geleden Green Left als socialistische groep binnen de GPEW werd opgericht, was ons uitgangspunt dat de partij van onderop vorm gegeven moest worden.

Zelfkritiek is volgens mij een van de belangrijkste deugden van linkse activisten. En in die geest wil ik vandaag graag spreken over een ontwikkeling van de Europese groene partijen die me erg ongerust maakt. Er bestaat momenteel één Europese Groene Partij, voortgekomen uit een federatie van Europese Groene partijen, een formatie die nog steeds groeit. Ze strekt zich uit van West-Europa tot de Oeral. Bij het volgende congres zullen aanvragen voor lidmaatschap uit Albanië en Moldavië worden behandeld en er zijn banden met partijen in Georgië en Azerbeidzjan. Tegelijkertijd wordt de partij steeds verder gecentraliseerd.

Groene subsidies

Financieel wordt de Europese partij gedragen door de Duitse Groenen. We hebben de vertegenwoordiger van Die Linke eerder horen spreken over rijkssubsidies. De Heinrich Böll stichting die hun financiën beheert is zo welvarend dat ze al twintig jaar iemand in dienst heeft, alleen om het archief bij te houden.

Bovendien krijgen alle parlementaire groepen in het Europese parlement subsidies. De stichting die onze subsidies beheert is klein maar deelt al wel gelden uit, niet aan electorale projecten, want dat is niet toegestaan maar wel voor andere doeleinden. Het geld komt van de Europese belastingbetaler en er wordt gesproken over een budget dat misschien wel 35 miljoen euro groot kan zijn.

Wat mij zorgen baart is dat sommige van de nieuwe Oost-Europese partijen die lid worden vreemde creaturen zijn. In sommige landen heb je zelfs verschillende partijen die allemaal beweren de officiële groene partij te zijn en die dus allemaal aanspraak maken op subsidies van de Europese Groene Partij. Kort geleden was ik op een conferentie in Ljubljana getuige hoe een vertegenwoordiger van een Roemeense Groene partij bij de penningmeester van de Europese Groene Partij zijn rechten claimde. En ronduit dreigde dat als ze de subsidie niet zouden krijgen, zij 'die andere rotzakken een lesje zouden leren'.

Wat er gebeurt in Duitsland is belangrijk voor de Groenen omdat de Duitse partij verreweg de grootste en machtigste partij is. Maar ook hierover maak ik me zorgen.
Vorig jaar keerde Joscka Fischer van Princteon University in de VS terug naar Berlijn om een speech te houden in een afgeladen zaal van de Humboldt Universiteit. De zaal zat vol met journalisten en leden van de Groenen.
Fischers speech was ronduit schokkend. Jonge Duitse Groenen wilden het liefst meteen de zaal verlaten. Hij fantaseerde hoe Europa een grootmacht kon worden. Hoe verschillende ambassadeurs in Princeton hadden gesproken over de opkomende machten India en China maar Europa genegeerd hadden. Dat Europa zijn zaakjes op orde moest stellen en de ambitie moest hebben om de VS en China naar de kroon te steken. Voor mij en veel andere is dit niet het toekomstbeeld dat ons voor ogen stond toen we actief werden in de groene beweging. Integendeel, het is een teken dat de Duitse Groenen aan een rottingsproces onderhevig zijn, dat hen er zelfs toe brengt de oorlog in Afghanistan te steunen.

'Niet rechts, niet links maar wie ons in de regering helpt'
Tot voor kort waren er vijf regeringen in Europa waar Groenen aan deelnamen. Eén daarvan was de Italiaanse regering – waar ze de minister van milieu leverden. Onlangs verloren ze de verkiezingen en toen ik vroeg wat er eigenlijk met de Italiaanse Groene partij was gebeurd kreeg ik te horen dat ze min of meer verdwenen was. Het laat zien hoe grondig links is weggevaagd in Italië.

Dan zijn er nog vier coalities over: Ierland, Tsjechië, Letland en Finland. In Tsjechië is de partij gescheurd. Verschillende van hun ministers steunen het Star Wars projec en het Amerikaanse raketten-schild. Onze twee Europarlementariërs en mijn partij hebben zich altijd verzet tegen dat rakettenschild. Overigens is de leider van de Tsjechische Groenen, een voormalige christen-democraat en zakenman hierover op een Europese conferentie wel stevig onderhouden.

De Ierse Groenen beweerden nog enkele maanden voor hun regeringsdeelname dat ze nooit iets te maken zouden willen hebben met de rechtse Fianna Fáil. Nu hebben ze verschillende ministers in een coalitieregering met Fianna Fáil. En dan was er het vreemde verhaal van de snelweg die vlak langs een archeologische vindplaats in de vallei van Tara-Skyrne aangelegd zou worden. Het contract daartoe werd getekend op de avond voorafgaande aan het besluit van de Groenen deel te nemen aan de regering. Zo wasten ze de handen in onschuld, ook al leverden zij de minister van milieu.

Een ander belangrijk punt is het verdrag van Lissabon, de bijgewerkte Europese grondwet. Wij dachten dat de Ieren tegen waren maar op een congres gewijd aan de grondwet stemde 63 procent van de vertegenwoordigers voor, slechts drie procent minder dan de partij nodig had om zich voor het verdrag uit te spreken. Daarom nam de partij een neutrale positie in. Maar alle parlementsleden van de Groenen steunden het verdrag! Gelukkig voerden enkele Groenen toch een nee-campagne en ik ben blij dat de Ieren 'nee' hebben gestemd. Maar de reactie van de Europese Groen Partij is even bedroevend als paternalistisch: 'de mensen zouden het allemaal mis hebben,en van niets weten. Hun politieke leiders moeten hen juist nu de goede kant op leiden'.

In Ljubljana kwam recent de raad van de Europese Groene Partij bij elkaar en Bursik, de leider van de Tsjechische Groenen, verklaarde daar met de steun van Daniel Cohn-Bendit dat de Groenen hun pacifistische verleden achter zich moesten laten en hun ideologie moesten heroverwegen. In feite was zijn argument dat Groenen nu in vier rechtse regeringen zitten en daar conclusies uit moesten trekken over wie de natuurlijke bondgenoten zijn. De Franse Groenen waren er erg kritisch over. Er is een duidelijke politieke ideologische scheidingslijn met de Duitsers en Tsjechen aan de ene kant en de Fransen aan de andere. Het lijkt erop dat de leuze 'niet links en niet rechts maar groen' veranderd wordt in 'niet rechts, niet links maar wie ons in de regering helpt'. In Hamburg hebben de Groenen onlangs een gemeentebestuur gevormd met de CDU.

De Deense Groenen zijn op de conferentie in Ljubljana geschorst uit de Europese Groene Partij. De reden was dat zij het project van de Europese Unie weigerden te ondersteunen en er zelfs voor pleitten om de EU te verlaten. Een meerderheid, geleid door de Duitsers en met steun van het Nederlandse GroenLinks, stemden voor de schorsing. En hoewel in Ljubljana het tegendeel werd beweerd, stond er in de coulissenr al een andere Deense partij te trappelen om de leeg gevallen plaats in te nemen: de Socialistische Volkspartij. Ze hebben nu de status van waarnemer.. Hun europarlementariër wil niet bij de linkse groep in het parlement zitten – haar partij heeft haar daar tot drie keer toe opgeroepen maar ze weigerde keer op keer en nam plaats te midden van de mainstream Groenen.

Als Green Left proberen wij de partij in Engeland en Wales te beïnvloeden en banden met andere progressieve Groenen op het continent aan te knopen. Zeventig procent van de binnenlandse wetten wordt al in Brussel bekokstoofd en Europa wordt steeds belangrijker. Wij proberen op Europees niveau samen te werken om deze rechtse ontwikkelingen in de Groenen tegen te gaan.