Sinds het begin van de genocide voeren studenten in Nederland actie voor het verbreken van de academische banden. Onder druk van de voortdurende genocide en de protesten werden universiteitsbesturen gedwongen maatregelen te treffen. Een volledige academische boycot is de volgende stap. Manisha Kalikadien, actief in Utrecht, maakt de balans op. 

De gewelddadige ontruiming van de universiteitsbezetting in Utrecht zette de lokale politiek op scherp. PvdA-burgemeester Dijksma sprak zich hier in eerste instantie tegen uit, maar werd door een intimidatiecampagne vanuit politievakbond ACP en extreemrechts gedwongen hier weer afstand van te nemen. Raadsleden die ooggetuige waren geweest van het geweld doordat zij gebruik maakten van hun waarnemerspas werden beticht van ‘wangebruik’. Door de studentenbeweging te demoniseren, wordt de aandacht afgeleid van de genocide. 

Voortdurende medeplichtigheid

Hoewel de Universiteit Utrecht aangeeft voorlopig geen nieuwe samenwerkingen met Israël aan te gaan, weigert het College van Bestuur de 22 huidige banden te verbreken. De Technische Universiteit Delft, die actief samenwerkt met de wapenindustrie, heeft eenzelfde soort insteek: geen nieuwe samenwerkingen met Israëlische universiteiten, maar de 19 lopende projecten met 21 Israëlische instituten gaan onverstoord door. Middels misleidende berichtgeving wekken universiteiten de illusie dat er echter veel radicalere stappen ondernomen worden.

Zo verkondigt de Radboud Universiteit – na meerdere studentenprotesten die met grof politiegeweld zijn beantwoord – de banden met twee van de vijf Israëlische universiteiten te willen verbreken; maar ondertussen blijven de vele consortia, waar de meeste samenwerking plaatsvindt, intact. Universiteiten in Amsterdam, Nijmegen, Tilburg en Utrecht pretenderen ook actieve samenwerkingen met Israëlische universiteiten te hebben verbroken, die uitwisselingsprogramma’s blijken te zijn waar de afgelopen twee jaar toch al geen gebruik van kon worden gemaakt vanwege een negatief reisadvies.

In Nederland heeft de Erasmus Universiteit Rotterdam tot dusver de meest verregaande maatregelen getroffen: de universiteit kondigde begin juni aan dat het de institutionele banden met drie Israëlische universiteiten bevriest, alle uitwisselingsprogramma’s stopt en geen nieuwe samenwerkingen meer start. Daarmee zet het stappen in de richting van een volledige academische boycot – conform de BDS-richtlijnen – zoals eerst gezien bij de University of Johannesburg in 2011 en begin juni bij Trinity College in Ierland. 

Uitdagingen

De publieke opinie is geleidelijk aan het veranderen: respectievelijk 100.000 en 150.000 mensen namen deel aan de eerste en tweede Rode Lijn-demonstraties in Den Haag. Tijdens het GroenLinks-PvdA congres in juni stemde een grote meerderheid van de leden voor het steunen van een volledig wapenembargo tegen Israël. Ook binnen universiteiten zien we aan het stemgedrag van studenten tijdens verkiezingen voor de studentenraden dat er veel draagvlak is voor het verbreken van de banden met Israël. Dit vertaalt zich echter nog niet naar meer zichtbare steun voor de studentenprotesten.

De uitdaging is nu voor de harde kern anti-genocidedemonstranten om aansluiting te vinden met de tamelijk nieuwe groep mensen voor wie het bewustzijn over de positie van de Palestijnen pas is gegroeid. Daarnaast heeft de criminalisering van pro-Palestijnse demonstranten geleid tot een kloof tussen mensen die het inmiddels wél eens zijn over het feit dat er een genocide en (koloniale) onderdrukking plaatsvindt, maar het oneens zijn over de manieren waarop het verzet hiertegen plaatsvindt.

Verbreding

Het betrekken van nieuwe demonstranten vergt niet alleen bewustwordingsactiviteiten, maar ook uiteenlopende niveaus waarop mensen aan kunnen sluiten. Van laagdrempelige flyeracties tot disruptieve acties. Voor het vergroten van de zelforganisatie zijn praktische handvatten nodig. Persoonlijke kennisuitwisseling, online ‘hoe-nu-verder’ richtlijnen en informatieavonden over intersectionaliteit, (klasse)solidariteit en succesvolle verzetsbewegingen kunnen hier constructief aan bijdragen.

Daarnaast zijn er openingen om de beweging te verbreden door de link te leggen tussen de 1,2 miljard euro die bezuinigd wordt op onderwijs en de verhoogde wapenuitgaven. Dat geld gaat namelijk ook naar Israël toe: Nederland is één van de grootste klanten van de Israëlische wapenindustrie en heeft de afgelopen vijf jaar 1,9 miljard euro gespendeerd aan battlefield proven (lees: op Palestijnen ‘geteste’) wapens van de Israëlische bedrijven Elbit, Rafael en Israel Aerospace Industries. Dit verband biedt mogelijkheden om actievoerders tegen de bezuinigingen en militarisering te betrekken bij anti-genocide studentenprotesten.

Ook illustreren campagnes zoals ‘Mask Off Maersk’ het belang van samenwerking tussen bewegingen. Deze samenkomst van de klimaat- en Palestinabeweging leidde tot meer (effectieve) disruptieve acties zoals snelweg-, spoorweg- en havenblokkades als protest tegen de wapentransporten naar Israël. Dit zou verder versterkt kunnen worden door bijvoorbeeld stakingen vanuit havenarbeiders die weigeren medeplichtig te zijn aan het transport van wapenonderdelen. Begin juni gaven arbeiders in de haven van Marseille-Fos hier het goede voorbeeld aan, met steun van hun vakbond.

Als er in de maatschappij als geheel meer actie wordt gevoerd op de werkplek, versterkt dit ook de positie van medewerkers in het hoger onderwijs weer in actie te komen. De vierdaagse staking in solidariteit met de Palestijnen van honderden UvA-medewerkers is een belangrijk precedent. 

Het groeiende bewustzijn van de Nederlandse bevolking biedt mogelijkheden om de studentenbeweging te verbreden en de druk op universiteiten verder op te voeren voor het verbreken van álle banden met Israël. Door de krachten van verschillende bewegingen te bundelen, kan bovendien een sterker front gevormd worden dat hoognodig is ten tijde van toenemende repressie en gedoogd politiegeweld.

Overgenomen van Socialisme.nu.