Concessies in de monding van de Amazone laten zien wat de echte plannen van de federale regering zijn voor fossiele brandstoffen.

De veiling van olievelden door de regering van president Lula da Silva in het Equatoriaal Gebied van Brazilië, vooral in de monding van de Amazone, heeft de discussie weer aangewakkerd over de sociaal-ecologische risico's en de roofzuchtige exploitatie door grote internationale bedrijven. In weer een nieuw hoofdstuk van de neoliberale aanval op de natuurlijke rijkdommen van het land heeft het Nationaal Agentschap voor Aardolie, Aardgas en Biobrandstoffen (ANP) op dinsdag 17 juni een veiling gehouden voor concessies voor 172 gebieden voor olie-exploratie, waarvan 34 blokken zijn gekocht in strategische [grote sedimentaire] bekkens zoals Parecis, de monding van de Amazone, Santos en Pelotas.

In totaal hebben negen bedrijven meer dan 155,5 miljoen euro aan bonussen betaald om het recht te krijgen om die gebieden te exploiteren. Onder hen zijn giganten als ExxonMobil, Chevron, Shell en het Chinese staatsbedrijf CNPC, die allemaal een geschiedenis hebben van milieuschade in verschillende delen van de wereld. Alleen al in het bekken van Foz do Amazonas – dat vanwege zijn geschatte potentieel van 10 miljard vaten door het Empresa de Pesquisa Energética (EPE) de 'nieuwe pre-zout velden' [olie en gas onder een dikke zoutlaag] wordt genoemd – zijn 19 van de 47 blokken door die multinationals gekocht voor een bedrag van meer dan 132,7 miljoen euro.

Ook Petrobras [Brazilië] deed actief mee aan de veiling. Volgens Sylvia Anjos, uitvoerend directeur Exploratie en Productie van het staatsbedrijf, 'heeft het bedrijf alle gebieden verworven die het op het oog had', waarbij de biedingen zich concentreerden op de monding van de Amazone. Het staatsbedrijf probeert zelf nog, samen met Ibama, een vergunning te krijgen voor het boren in blok FZA-M-59, gelegen voor de kust van Amapá, een gebied dat deel uitmaakt van een regio met een zeer hoge ecologische kwetsbaarheid en een grote inheemse bevolking.

Ondanks het officiële verhaal over het creëren van banen en regionale ontwikkeling, dat door het ANP en de federale regering wordt verdedigd, is wat er nu gebeurt eigenlijk de versterking van een roofzuchtig extractiemodel dat geen rekening houdt met de klimaatcrisis en de waarschuwingen van de wetenschappelijke gemeenschap. De Equatoriale Rand – die vijf sedimentaire bekkens in het noorden en noordoosten van Brazilië omvat – herbergt een nog weinig bestudeerde biodiversiteit en ongeveer 13.000 inheemse mensen, die direct getroffen zouden kunnen worden door ongelukken, zoals een olielek.

'Het verlenen van vergunningen zonder goede sociaal-ecologische studies is een ernstige schending van de grondrechten', waarschuwde het Openbaar Ministerie, dat de veiling via de rechter probeerde tegen te houden. In de rechtszaak werd aangevoerd dat exploitatie zonder de nodige waarborgen in strijd is met internationale verdragen ter bescherming van het milieu en traditionele bevolkingsgroepen.

Een ander kritiek punt is dat de blokken die op volle zee worden aangeboden, dicht bij beschermde natuurgebieden liggen.

Het Potiguar-bekken heeft bijvoorbeeld blokken die maar 398 km van Fernando de Noronha liggen. Volgens onderzoekers van ICMBio zou een eventuele lekkage in die regio door de oceaanstromingen snel het eilandengroepje kunnen bereiken – een reële bedreiging voor een van de grootste natuurlijke rijkdommen van het land.

Deskundigen wijzen ook op de tegenstrijdigheid van het volhouden van de uitbreiding van de fossiele grens op een moment dat de wereld discussieert over het einde van de olie en de energietransitie. 'De evenaarszone moet worden gezien als een ecologisch en cultureel erfgoed van de mensheid, en niet als de nieuwe energiekolonie van de oliemaatschappijen', zegt Ilan Zugman, directeur van 350.org América Latina, een organisatie die de bedreigingen van de sector voor het mondiale klimaat volgt.

Hoewel 31 bedrijven zich hadden ingeschreven voor de veiling – waaronder bedrijven uit 11 landen – werden slechts 172 van de 332 aanvankelijk aangeboden blokken toegewezen. Het gebrek aan interesse in gebieden als het Potiguar-bekken kan een weerspiegeling zijn van de maatschappelijke druk en de risico's die al door milieuorganisaties en het Openbaar Ministerie zijn gesignaleerd.

Het toekennen van concessies in gebieden die zo gevoelig zijn als de monding van de Amazone laat weer eens zien dat er een tegenstrijdigheid zit tussen wat de regering van Lula zegt over het milieu en wat ze echt doet. Ze stimuleert namelijk fossiele brandstoffen en de agro-industrie door middel van de leugens van het zogenaamde ‘groene kapitalisme’. Het verdedigen van koolstofmarkten en de financialisering van de natuur, naast miljarden aan belastingvrijstellingen voor de agro-industrie, laten net zo goed de echte milieuprioriteiten van de regering zien als de privatiseringsstimulans voor de fossiele brandstofindustrie.

Dit artikel stond op Movimento. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.