In het nieuwe boek De vergeten staking van Amsterdam staan Harrie Lindelauff en Jaap Hooiveld stil bij de gemeentestaking van Amsterdam in 1955. De door communisten geleide staking werd met harde repressie geconfronteerd, maar uit de zelforganisatie en doorzettingskracht kunnen we ook inspiratie putten. 

In hun boek nemen historicus Lindelauff en organisatiepsycholoog Hooiveld de lezer mee op reis naar een andere tijd. Een tijd waarin staken verboden is voor ambtenaren en werkers toch voor elkaar opkomen. Een tijd waarin de officiële vakbonden stakingen proberen te breken en de machthebbers van de PvdA de stakers ongekend hard straffen. Ze beschrijven de alledaagse realiteit van de vergeten werkliedenstaking van de gemeente Amsterdam in 1955, een enorme staking van vijf dagen die gebroken wordt omdat het leger het werk overneemt.

Het boek van Lindelauff en Hooiveld leest gemakkelijk weg en is vlot geschreven. In 165 pagina’s lees je over de staking en hoe die zich ontwikkelde van dag tot dag, van actievergadering tot het ‘vegen’ langs de locaties. Je leest over de ongekend harde straffen die stakers kregen, oneervol ontslag en hoe zij daarna zeer moeilijk weer werk konden vinden. Je leest over de maatschappelijke context waarin de staking plaatsvond en de alledaagse mensen die deze staking organiseerden en uitvoerden.

Dit alles geeft een scherpe en praktische inkijk in het Nederlandse poldersysteem, waarin de werkgever onderdrukt, de vakbond matigt via geleide loonpolitiek en de politiek straft – en in het geval van de werkliedenstaking werd zelfs het leger ingezet om het werk over te nemen. Maar ook wordt een systeem beschreven waarin werkers genoodzaakt werden zichzelf te organiseren om voor elkaar op te komen. Ook komen de methodes die zij inzetten aan bod, die wij tegenwoordig ‘organizing’ noemen.

Er zijn veel belangrijke lessen te trekken uit deze ‘vergeten staking’, zoals het belang van de materiële omstandigheden. Deze staking ging over problemen die werkers dagelijks meemaakten. De stakers waren ambtenaren en werkten als stratenmaker, vuilnisophaler, op de pont of in het openbaar vervoer. Je kon soms zelfs met een uitkering meer verdienen dan als je voor de gemeente werkte. Maar ook werden ze geconfronteerd met belabberde werkomstandigheden, zoals kleine en nauwelijks verwarmde wachthokjes, verlof dat plots kon worden ingetrokken, en slopende roosters met gebroken diensten waardoor werkers al snel meer dan acht uur van huis waren. De les van deze staking is dat succesvolle acties georganiseerd worden op basis van problemen die breedgedragen en diepgevoeld zijn.

Hiernaast toont de staking de rol van klassebewuste arbeiders. In Amsterdam was een groot deel van de werkers lid van de EVC, een vakbond met banden met de CPN. En ook andere linkse stromingen waren sterk aanwezig onder de werkers. Hoewel de EVC van overleggen met de werkgever en andere vakbonden werd uitgesloten, hadden ze een goede organisatiegraad: zo’n 10 procent. Hun leden werden gerespecteerd, mede vanwege hun rol in de Februaristaking van 1941. Ze hadden praktijkervaring, stonden klaar om hun collega’s te helpen en werkten er vaak al vele jaren. Zo hadden ze hun sporen verdiend: niet als sturend groepje op afstand maar als onderdeel van de werkers op de werkvloer. Het is een pleidooi om ook nu actief te worden voor en met je collega’s.

Ga dit boek vooral lezen en neem de lessen ter harte.

De vergeten staking van Amsterdam – vijf roerige dagen in het voorjaar van 1955, 
Harrie Lindelauff en Jaap Hooiveld

Uitgeverij van Gennep (link naar webshop)

Foto van stakers tijdens de gemeentestaking in Amsterdam van 1955 voor de remise.

Overgenomen van socialisme.nu.