De nieuwste versie van de GroKo (Grosse Koalition, de grote coalitie) met Merz als bondskanselier en Klingbeil (SPD) als vice-bondskanselier wil volgens het regeerakkoord 'verantwoordelijkheid voor Duitsland' laten zien. In politiek jargon betekent dat dat de winsten onaantastbaar blijven.

Na de verkiezingen hebben de CDU/CSU en de SPD, met steun van de Groenen, in de oude Bondsdag wijzigingen van de grondwet aangenomen met betrekking tot de 'schuldenrem'. Een federale regering die nog niet eens is geïnstalleerd, heeft zich daarmee een enorme financiële speelruimte verschaft voor herbewapening en voor het ondersteunen van de belangen van het kapitaal.

Cadeautjes voor het kapitaal

De opschorting van de 'schuldenrem' voor defensie-uitgaven en het vage pakket van 500 miljard euro voor investeringen zullen ongetwijfeld veel geld in de kas van de meeste grote bedrijven doen stromen. Oorlogswapens zijn niet alleen dodelijk en milieuvernietigend, ze zijn ook dood kapitaal zonder maatschappelijk- en economisch nut.

De regering-Merz gaat weliswaar nog niet zo ver als Trump in de VS met zijn 'bureaucratievermindering', maar ze wil 8 procent van de administratieve banen schrappen en vluchtelingen 'terugsturen', helemaal in lijn met de AfD.

Bedrijven zouden nog minder winstbelasting, minder vennootschapsbelasting en minder elektriciteitsbelasting moeten betalen en bovendien profiteren van een enorme verhoging van de afschrijvingen tot 30 procent per jaar. Volgens de eerste berekeningen zou de staat hierdoor jaarlijks minstens 30 miljard euro aan inkomsten mislopen. In de coalitieovereenkomst wordt natuurlijk niet gesproken over het opnieuw invoeren van de in de grondwet voorziene vermogensbelasting.

Aanvallen op sociale rechten

De nieuwe coalitie bereidt nieuwe aanvallen voor op de sociale en democratische rechten van de arbeidersklasse. De pensioenen moeten weliswaar in eerste instantie op het huidige, te lage niveau worden 'gestabiliseerd', maar de enorme financieringsbehoeften van de ziektekostenverzekering en de zorgverzekering worden niet gedekt. Daarom dreigen de uitkeringen aanzienlijk te worden verlaagd en de premies te worden verhoogd. Zorg zal nog duurder worden.

Bovendien wil de nieuwe regering het 'Bürgergeld' afschaffen en het recht op sociale basiszekerheid nog verder beperken [1]. Met de 'voorrang van plaatsing' en nog strengere sancties wil ze werklozen dwingen om elke baan te accepteren, ook de slecht betaalde. Dat verhoogt de loondruk op werknemers en vermindert hun onderhandelingsruimte.

De term ‘voorrang bij plaatsing’ betekent dat het werkloosheidsbureau iemand met een uitkering aan een baan moet helpen, en dat mag elke beschikbare baan zijn. Het is de bedoeling dat iemand zo snel mogelijk geen uitkering meer krijgt. Mogelijkheden voor bijscholing, voortgezette opleiding of onderwijs worden niet benut als prioriteit wordt gegeven aan plaatsing.

Beleid tegen werknemers

De regering Merz-Klingbeil kondigt een beleid aan dat tegen werknemers is gericht. Ze wil de historische verworvenheid van de achturige werkdag afschaffen. De duur van de werkdag zou worden vervangen door een maximale wekelijkse arbeidstijd. De geplande nieuwe arbeidstijdenwet maakt de weg vrij voor allerlei misbruik. De belastingvrijstelling voor overuren maakt de bescherming van de gezondheid van werknemers nog zwakker.

De coalitiepartners praten wel over een minimumloon – dat nu al veel te laag is – van 15 euro vanaf 2026, maar het is de minimumlooncommissie die over dat minimumloon beslist, en daar hebben de werkgevers een veto. De goedkeuring van een 'federale wet op de collectieve arbeidsovereenkomsten' moet ervoor zorgen dat alleen bedrijven die een collectieve arbeidsovereenkomst hebben ondertekend, overheidsopdrachten krijgen. De dekkingsgraad van de collectieve arbeidsovereenkomsten, die nu al veel te laag is, zal hierdoor niet echt omhoog gaan. Wat echt ontbreekt, is de invoering van verplichte collectieve arbeidsovereenkomsten, de uitbreiding van het stakingsrecht, dat in de Bondsrepubliek erg beperkt is, en de versterking van de rechten van werknemers en hun vertegenwoordigende organisaties.

Aanpassing of verzet?

Het regeringsprogramma bevat geen enkel plan om de situatie van de volksklassen, en met name de meest kwetsbaren, die al lang worden uitgesloten, echt te verbeteren, en in het regeerakkoord wordt geen enkele aandacht besteed aan de bestrijding van de steeds verder om zich heen grijpende armoede. Integendeel, de rijken en superrijken worden steeds rijker.

De vakbondsleiders hebben maar weinig kritiek op plannen van de regering. En de leiders van de industriële vakbonden lijken blij te zijn met de voorspellingen dat het Duitse kapitalisme economisch en militair sterker zal worden.

Protest en zelfs verzet tegen deze gevaarlijke ontwikkeling, die de fascistische AfD nog sterker maakt, moet van onderop komen.

Noot

1. Het burgergeld (Bürgergeld) is de minimale uitkering voor werklozen in Duitsland (Grundsicherung für Arbeitslose). Met de invoering van het burgerschapinkomen in 2023 heeft de Duitse regering het super controversiële Hartz IV-systeem ( Arbeitslosengeld II) vervangen, dat in 2005 van kracht werd. Nu krijgen ongeveer 5 miljoen mensen die basiswerkloosheidsuitkering.

Dit artikel stond op l’Anticapitaliste. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.