Slotverklaring aangenomen op de Tweede Ecosocialistische Bijeenkomst voor Latijns-Amerika en het Caraïbisch gebied, Belém, Brazilië, november 2025.

We komen samen in het kader van de acties die de volkeren organiseren in de aanloop naar de COP-30 op een moment dat het kapitaal een hevige aanval uitvoert op het leven,

Deze bijeenkomst heeft ons in staat gesteld om eens te meer te bevestigen dat zowel de opkomst van extreemrechts als de valse oplossingen die worden voorgesteld door zich progressief noemende regeringen– maar die niet aarzelen om gemeenschappelijke goederen te privatiseren of aanvallen te faciliteren op inheemse volkeren en leiders– ons stimuleren te strijden voor een wereld waarin levenssystemen centraal staan in al onze politieke constructies en elke poging tot intimidatie krachtig af te wijzen.

We hebben een voorbeeld gezien van wat er gebeurt als, in plaats van de strijd van volkeren die hun grondgebied met gevaar voor eigen leven verdedigen te versterken, de verdedigers van het progressieve neoliberalisme zich in dienst stellen van het kapitaal en roofzuchtig extractivisme. De politieke bedreigingen die onze inheemse kameraad Auricelia Arapiun heeft ondergaan tijdens haar interventie in onze rondetafelconferentie over de analyse van de huidige situatie, tonen duidelijk aan dat er een sector is die binnen de gemeenschappen actief is om angst en verdeeldheid te zaaien. Maar wij – zoals Auricelia in haar antwoord op de bedreiging heeft gezegd – zwijgen niet en gaan geen compromissen aan.

Het offensief van extreemrechts, zoals we weten, vertaalt zich ook in onze gebieden in pogingen om onze soevereiniteit te schenden, waarbij dezelfde logica van onderwerping en overheersing wordt voortgezet die in het verleden bestond en vandaag de dag nog steeds voortduurt. Tegenover dat imperialistische offensief verdedigen wij, ecosocialisten, een verenigd front om weerstand te bieden en ons te verdedigen.

Ecosocialisme, als instrument om een andere wereld op te bouwen, wordt noodzakelijk en urgent. De versnelde massale vernietiging van het herstelvermogen van ecosystemen en het neokoloniale en imperialistische karakter van de zogenaamde alternatieven die worden voorgesteld door hetzelfde systeem dat de huidige klimaatcrisis heeft veroorzaakt, vormen een bedreiging voor ons voortbestaan als soort en brengen ons op een punt waarop er geen weg terug meer is.

Geconfronteerd met die uitdaging is de enige mogelijke uitweg de gecoördineerde organisatie van onze strijd om het kapitalistische systeem te overstijgen. De georganiseerde strijd van de volkeren, hun verzet tegen de heersende systemen en hun vooruitgang in de opbouw van andere werelden gebaseerd op solidariteit, elkaar aanvullen en wederkerigheid – met respect voor de kennis en wereldbeelden van de verschillende volkeren en hun legitieme recht op zelfverdediging en zelfbeschikking – vormen de fundamentele basis van onze strategie.

Tijdens de debatten kwamen vertegenwoordigers van strijdende volkeren uit verschillende delen van Abya Yala en andere continenten bijeen, die wereldwijd hun stem hebben laten horen om aan de kaak te stellen dat kapitalistisch en imperialistisch extractivisme in veel gebieden leidt tot milieu- en menselijke vernietiging. Het is noodzakelijk om de banden tussen de volkeren in verzet te versterken om die vernietiging te bestrijden en tegelijkertijd de vormen van levensproductie te consolideren die historisch door de volkeren zijn ontwikkeld en vandaag de dag worden bedreigd door de vervuiling en toe-eigening van water, land en lucht door multinationale bedrijven en regeringen.

De stemmen van de inheemse volkeren speelden een hoofdrol tijdens deze bijeenkomst, waarbij een gemeenschappelijke context van kolonialisme, invasie, onteigening, extractivisme en valse oplossingen werd geïdentificeerd, gepaard gaande met een beleid van vernietiging en genocide, waarbij men niet alleen doodt, maar die volkeren ook onzichtbaar maakt door ze te criminaliseren en te vervolgen.

Die strijd om het leven komt ook terug in het ecofeminisme, dat de strijd van vrouwen en vrouwelijke lichamen in verschillende gebieden van Abya Yala belicht, die het hoofd bieden aan de nauwe en historische relatie tussen kapitalisme en geweld tegen zowel het land, de gebieden als de vrouwen.

Verschillende vormen van extractivisme leiden tot geweld dat zich uit in de vervuiling en vernietiging van de aarde, de roof en diefstal van onze gemeenschappelijke goederen, de fragmentatie van culturele perspectieven en de verarming en racialisering van de lichamen van duizenden vrouwen in het zuiden van de wereld.

Die analyse identificeert niet alleen het kapitalisme als de structurele oorzaak van alle territoriale gewelddadigheden, maar stelt ook oplossingen voor om die tegenstrijdigheden te overwinnen, zoals gemeenschappelijk waterbeheer, voedselautonomie, zelfbestuur, gemeenschapsrechtvaardigheid en een gemeenschappelijke en collectieve zorg.

De ecosyndicale strijd is een fundamenteel onderdeel van de ecosocialistische strijd. De strijd voor meer en betere arbeidsomstandigheden, in combinatie met het besef dat de uitbuiting van de arbeidersklasse en de onteigening van onze gemeenschappelijke goederen ten dienste staan van het kapitaal en elkaar aanvullen, creëert de nodige voorwaarden om te mobiliseren en vooruitgang te boeken op het vlak van de structurele oorzaken van de onderdrukking die we ondergaan in het kapitalistische systeem.

In die zin is het afwijzen van fracking in Colombia, Latijns-Amerika, het Caribisch gebied en de rest van de wereld een taak die we met verantwoordelijkheid op ons nemen, om bij te dragen aan de opbouw van vrije gebieden. We weten dat dit alleen mogelijk is als de vakbonden zich aansluiten bij de sociale, volks-, inheemse en boerenbewegingen in elk land, terwijl ze hun autonomie behouden in de verdediging van de gebieden, het leven en de voortplanting. Door middel van internationalistische solidariteit zetten we ons in om ruimtes te creëren waar schendingen van arbeids-, mensen- en natuurrechten aan de kaak kunnen worden gesteld.

Vanuit dit netwerk roepen we unaniem: Vrij Palestina, van de rivier tot de zee; staakt het vuren in Gaza; en veroordeling van de genocidale staat Israël voor de moord op het Palestijnse volk. Een volk dat weerstand biedt, dat zaait, dat vastberaden blijft om stand te houden – en dat wij omarmen vanuit internationalistische solidariteit, door wereldwijde steunacties te intensiveren, zoals BDS en de Flotilla, voorbeelden van grassroots-verzet die door de staat Israël als bedreigingen worden beschouwd.

We eisen ook dat de regeringen in de regio hun betrekkingen met Israël verbreken, zoals in het geval van de overeenkomsten met Mekorot, het nationale waterbedrijf van Israël, dat een instrument van koloniale overheersing is geworden. Water is een gemeenschappelijk goed en in Palestina wordt het gebruikt als politiek en economisch wapen: Israël controleert de bronnen, verhindert de Palestijnen om putten te boren, regenwater op te vangen of reservoirs te onderhouden, waardoor een totale afhankelijkheid en een systeem van waterapartheid ontstaat. Palestina is een laboratorium van overheersing waarvan de technieken zich verspreiden naar andere gebieden, en het verzet en de solidariteit met het Palestijnse volk moeten wereldwijd zijn. Wij, ecosocialisten van over de hele wereld, begeleiden en bouwen aan actieve solidariteit met het Palestijnse volk en zijn recht op bestaan.

Enkele dagen voor de start van de COP-30 constateren we eens te meer dat dit forum niet in staat is om aan de behoeften van de gebieden te voldoen; integendeel, het dringt zich op als een mechanisme voor de financialisering van de natuur. Daarom herhalen we onze veroordeling en afwijzing van de betaling van verwerpelijke en onrechtmatige schulden, en pleiten we voor de afschaffing van de internationale mechanismen die deze schulden stimuleren en legitimeren. Die mechanismen leggen een hypotheek op onze toekomst in ruil voor de levering van strategische goederen die het kapitaal nodig heeft voor zijn onbeperkte reproductie. Het is essentieel om het schuldsysteem te ontmantelen, dat het vermogen om op geplande wijze uit het systeem te stappen ondergeschikt maakt en beperkt.

We verwachten niets van die organisaties, instellingen en structuren die projecten voorstellen zoals koolstofkredieten, die net als het TFFF het verhaal onderschrijven dat het probleem is dat de gemeenschappelijke goederen nog niet volledig zijn vermarkt en dat er dus een 'marktfalen' moet worden overwonnen. We veroordelen ook regeringen die medeplichtig zijn aan ecocidale projecten, zoals de Braziliaanse regering, die enkele dagen voor het begin van de COP-30 in Belém – in het Amazonegebied – toestemming heeft gegeven voor olie-exploitatie aan de monding van de Amazone en die bovendien tijdens de COP-30 de registratie van 30 nieuwe pesticiden heeft goedgekeurd.

We bevestigen opnieuw dat agro-ecologie een van de wegen is die onze ecosocialistische strategie vormgeven. De productie van agro-ecologische voedingsmiddelen, op basis van boeren- en inheemse landbouw, is niet alleen een alternatief voor het dominante agrovoedingssysteem, waarin agribusiness en de productie van grondstoffen de hoofdrol spelen; het is ook een manier om ecosystemen te herstellen en te reconstrueren, en om de vervreemding tussen platteland en stad te doorbreken, en is dus essentieel in de strijd tegen klimaatverandering. Het is essentieel om te begrijpen dat agro-ecologie niet mogelijk is binnen een groen kapitalisme, omdat het als politieke praktijk een structurele transformatie van de huidige productie- en levensverhoudingen impliceert.

Erkennend dat het ecosocialisme al jaren werkt aan het opstellen van manifesten en programma's die deze strategie definiëren, hebben we gedebatteerd over de volgende stappen, wat ons tot de conclusie brengt dat er geen ecosocialisme mogelijk is zonder vrije gebieden. We twijfelen er niet aan dat de ecoterritoriale strijd en de opbouw van een leefbare wereld de weg zijn die we moeten volgen, door onze initiatieven solidair te versterken, zichtbaar te maken en ruimtes te creëren waar we vooruitgang kunnen boeken in de opbouw van een ecosocialisme vanuit en voor de volkeren.

Om dat doel te bereiken, is het noodzakelijk om overwinningen te behalen die ons de weg wijzen. Het organiseren van mobilisaties en campagnes tussen de verschillende collectieven die zich inzetten voor de opbouw van dit ecosocialistische project is van fundamenteel belang om een integraal en internationalistisch proces van gecoördineerd verzet en gemeenschappelijke strategie te consolideren. De voortzetting van die strijd, de opbouw van het ecosocialistische programma dat we nodig hebben en de internationalisering van de ecosocialistische beweging zijn taken die we tien jaar geleden tijdens deze bijeenkomsten op ons hebben genomen en die zijn geconsolideerd met de oprichting van het Internationalistisch Netwerk van Ecosocialistische Bijeenkomsten in 2024, na de bijeenkomst in Buenos Aires.

Onder de nieuwe initiatieven kondigen we de organisatie aan van de Zevende Internationalistische Ecosocialistische Bijeenkomst in België in mei 2026; het Internationaal Ecosocialistisch Seminar, dat in Brazilië zal plaatsvinden in het kader van de Eerste Internationale Antifascistische Conferentie; en de Derde Latijns-Amerikaanse en Caribische Ecosocialistische Bijeenkomst in 2027 in Colombia. We zijn ervan overtuigd dat die bijeenkomsten grenzen moeten overschrijden en gezamenlijke acties moeten genereren om tegelijkertijd de geconcentreerde macht van het kapitalistische extractivisme in elk gebied waar we ons bevinden aan te pakken. Echter, de Ecosocialistische Bijeenkomsten alleen zijn niet voldoende om de opbouw van een programma dat echt geworteld is in concrete strijd vooruit te helpen.

Daarom stellen we voor om gezamenlijke acties en campagnes op te zetten rond Palestina, fossiele brandstoffen, mijnbouw, schulden en vrijhandelsverdragen; de verdediging van water; de strijd tegen agribusiness; en het herstel van bossen. We stellen ook voor om in kaart te brengen welke bedrijven betrokken zijn bij ecocidale projecten in de landen van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, om gezamenlijke aanklachten en verklaringen op te stellen. Bovendien stellen we voor om voorafgaand aan de bijeenkomst in Colombia territoriale ecosocialistische bijeenkomsten te organiseren, zodat de debatten een weerspiegeling zijn van ecoterritoriale formuleringen en voorstellen.

Ten slotte willen we dat onze ruimte voor opbouw levendig en divers is, in staat om diepgaande debatten te genereren tussen de collectieven waaruit ze bestaat, zodat we ons begrip van ecosocialisme kunnen overdenken en problematiseren, waarbij we opnieuw bevestigen dat ecosocialisme geen groen geverfd socialisme is, maar een voorstel voor een diepgaande transformatie van onze relaties – zowel onderling als met de natuur. Het is een andere manier van politiek bedrijven, die in staat is een nieuwe wereld te bouwen, waardig en mooi om in te leven, voor zowel mensen als alle andere levende wezens.

Aan de Tweede Ecosocialistische Bijeenkomst voor Latijns-Amerika namen 99 organisaties en meer dan 350 personen deel, waaronder een sterke vertegenwoordiging van organisaties die inheemse volkeren en Afro-nazaten vertegenwoordigen.

Dit artikel stond op inprecor. Nederlandse vertaling en bewerking redactie Grenzeloos.