De strijd tegen de bezuinigingen op de sociale zekerheid is na de zomer doorgegaan. Na bijeenkomsten in de zomer in verschillende steden hebben vooral bedrijven en sectoren van de FNV doorgebouwd om in de aanloop naar Prinsjesdag met acties druk op het kabinet te zetten om de 6,8 miljard aan bezuinigingen van tafel te krijgen. 

Vooral de landelijke staking in het Openbaar Vervoer was sterk en opvallend. Een politieke staking van stad en streekvervoer samen met het spoor. Een grote landelijke actiedag in Den Haag van de sector Overheid werd goed bezocht en was strijdbaar. En natuurlijk kwamen ook altijd strijdbare sectoren als schoonmaak, metaal en havens in actie op verschillende (regionale) manifestaties. 

Veel mensen zijn blij dat de FNV voet bij stuk houd en pas wil praten met kabinet en werkgevers als de nu uitgestelde bezuinigingen op de sociale zekerheid echt weg zijn. Waarom is dat? Er is nu een slag gewonnen met uitstel van de meeste maatregelen. Hoe winnen we de strijd voor afstel en een rechtvaardig beleid?

Veel werkenden worden getroffen door de voorgesteld maatregelen. Niet alleen degenen die dreigen hun baan te verliezen zullen door de geplande verslechtering van de WW worden getroffen. Ook voor jongeren dreigt weer een achteruitgang als ze pech hebben hun baan te verliezen of langdurig ziek te worden. Ze moeten jaren gewerkt hebben voor ze enig recht op een uitkering bij werkloosheid krijgen. Het kabinet redeneert dat door de toegenomen flexibiliteit mensen minder lang WW nodig hebben omdat ze sneller een baan vinden. Het CPB heeft uitgerekend dat dit nauwelijks extra banen oplevert. Voor onze veelgeprezen flexibiliteit worden we nogmaals gestraft.

Het verklaard ook dat werknemers bij bedrijven die weinig actietraditie kennen de afgelopen tijd de straat op gingen. Bij bijvoorbeeld DAF, ASLM, ABN-AMRO zijn reorganisaties vanwege automatisering, AI en internationale concurrentie aangekondigd. De dreiging van de verslechteringen op de sociale zekerheid is daar reëel. Bij ABN-AMRO gaat het de komende jaren om zo’n 5000 bannen. Als je bij deze reorganisatie na één jaar WW geen nieuwe baan gevonden hebt kom je in de bijstand. Daar geldt een vermogenstoets waardoor je eerst je spaargeld en eigen woning op moet maken. Dit geldt trouwens ook voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten zonder aanvullend werk. Er is niet te weinig geld om deze uitkeringen te financieren. Al jaren komt er veel meer aan premies binnen dan wordt uitgekeerd. Dit gaat ten koste van de loonruimte want bedrijfswinsten worden niet aangepast. De overheid gebruikt feitelijk de premie voor arbeidsongeschiktheid als pinautomaat. Zo is de vrijheidsbijdrage feitelijk een extra belasting op arbeid zonder dat daar extra (sociale) zekerheid tegenover staat.

Deze en de eerdere plannen voor de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd maken ook dat werkgevers kritisch staan tegenover de kabinetsplannen. Al staan ze anders in de wedstrijd. Een zwakker sociaal vangnet vergroot immers de druk op werknemers om verslechtering van lonen, arbeidsvoorwaarden en plannen voor hogere arbeidsproductiviteit te accepteren. Maar de werkgevers zitten niet te wachten op conflicten met de FNV en hogere reparaties bij reorganisaties als het sociale vangnet te hard wordt afgebroken. De Cao-onderhandelingen gingen de laatste jaren toch al een stuk stroever. Veel cao’s werden pas na acties afgesloten. Regelingen om voor je pensioenleeftijd te stoppen met werken en de hoogte van het loon waren steeds vaker het grote conflictpunt. De nieuwste trend op dit terrein is het bieden van kortingen via een App. Maar zoals Linda Vermeulen, FNV bestuurder Handel, terecht stelt: Met een SWAP fiets betaal je de inflatie niet. 

Volgende stappen

Het is belangrijk om alle Cao-trajecten met de mobilisatie tegen de kabinetsplannen te verbinden. Daarnaast om te blijven inzetten om sectoren waar nog niet veel actie is geweest in beweging te krijgen. Goede voorbeelden als die van de Overheid, NS, havens, schoonmaak en metaal doen goed volgen. Je bent niet meer de enige die kwaad is en die woede om wil zetten in actie.

Daarbij is van belang is dat de solidariteit wordt georganiseerd. Zoals de voorbeeldige flyeracties van WijReizenSamen om de stakers te steunen door reizigers te informeren over de reden van de landelijke OV staking. Ze konden op grote bijval rekenen. Reizigers beseften dat deze staking niet alleen om de belangen van de werkenden bij het OV ging, maar ook om hun belang.

Ook belangrijk is het koppelen van de kabinetsmaatregelen aan de minachting voor werkenden. Bij hen wordt voor alle problemen de rekening neergelegd. Of het nu om netcongestie, gestegen energieprijzen, zorg, of automatisering gaat: vermogen en winst worden ontzien. Wie worden er nu gesteund. Gesubsidieerd en gepamperd? Wij of de rijken?

Het helpt bovendien om de politieke discussie te verschuiven. Het gaat minder over de zondebokken en meer over waarom de problemen in deze tijd niet worden opgelost. Kortgezegd: De rijken willen wel bepalen maar niet betalen.

Dit verhaal maakte mede de grote inzet van veel werkenden bij de recente politieke stakingen mogelijk. Het gevoel komt dat er nu eindelijk een partij, een organisatie is die de grote verschillen in zeggenschap en geld benoemd. Het maakt duidelijk dat er meer mogelijk is.

Een grote landelijke actie?

Een belangrijk vervolg zal een grote landelijke actie zijn. Als we de strijd tegen de aantasting van de sociale zekerheid willen winnen moeten we hoog inzetten. Die moet minstens de omvang hebben van de Rode Lijn demonstraties. Deze demonstraties waren in staat onrust en woede zichtbaar te maken en perspectief te geven. De Rode Lijn demonstraties maakten duidelijk dat het mogelijk is om grote groepen mensen op de been te krijgen. 

Daarvoor is nodig dat de vakbeweging andere sociale bewegingen meekrijgt. Dat hoeft niet direct te zijn door alle eisen van bijvoorbeeld de Woonopstand, de Klimaat Crisis Coalitie en de genocide in Gaza over te nemen. Wel door verbinding te zoeken en het voortouw te nemen om hoop op verbetering om te zetten in actie. Goede mogelijkheden zijn bijvoorbeeld het inzetten op isoleren van huurwoningen en woningen van mensen met een laag inkomen, het vergroenen van de leefomgeving tegen de gevolgen van extreme hitte zoals we die de afgelopen zomer zagen, zowel bij ouderen, als werkenden. 

Daarnaast moet het ‘nee’ tegen de bezuinigingen van zowel de FNV als PRO blijven staan, ondanks de druk vanuit werkgevers en kabinet om te gaan praten. Dus ook niet om te weigeren over de verslechtering van de sociale zekerheid te praten, maar wel de deur open te houden naar bezuinigingen op de zorg zoals Jesse Klaver tijdens de algemene beschouwingen deed. De rekening moet nu werkelijk ergens anders komen te liggen. Het geld halen waar het zit. We moeten het bijvoorbeeld eens over box 2 van de belastingen (inkomsten uit aanmerkelijk belang) hebben! Zo wordt een basis gelegd om van sociale onrechtvaardigheid en de verschillen tussen arm en rijk een verkiezingsthema te maken. Een alternatief verhaal dat we in de FNV en andere bewegingen samen moeten maken. Want tegenhouden van verslechteringen is goed. Echter de problemen in de zorg, de energietransitie, automatisering, wonen en landbouw vragen om een rechtvaardige oplossing. Er is veel te organiseren en te bespreken willen we gebruik kunnen maken van de kansen die deze acties hebben losgemaakt om de heropbouw van de FNV en een links alternatief dichterbij te brengen. De betrokkenheid van nieuwe actieve leden, kaderleden en bestuurders is cruciaal om die verbinding met andere sociale bewegingen tot stand te brengen en om druk op de actieketel te houden. Doe mee en bemoei je ermee! 

Patrick van Klink is actief in de FNV, Netwerk Klimaat FNV en WijReizenSamen. Hij is lid van de RoodGroene Antikapitalisten