De Indiase strijdkrachten hebben Operatie Sindoor gelanceerd, met aanvallen op maar liefst negen plaatsen, verspreid over drie steden in het door Pakistan bezette Kasjmir en de provincie Punjab. Een eveneens te veroordelen tegenaanval van Pakistan heeft geleid tot het verlies van mensenlevens in Poonch. Dit alles is een uiterst zorgwekkende ontwikkeling, hoewel niet geheel onverwacht.

Na de terreurdaad in Pahalgam, die wereldwijd en ondubbelzinnig veroordeeld moet worden, had de regering-Modi de informatie waarover zij beschikt over de mogelijke daders openbaar en transparant moeten maken. Ze had het verzoek om een internationaal onderzoek, waarin India een noodzakelijke en centrale rol zou spelen, moeten inwilligen. En ze had van de Pakistaanse regering moeten eisen dat zij meewerkt aan het achterhalen van de volledige waarheid, zodat de daders kunnen worden opgepakt en gestraft in naam van de gerechtigheid. Als Pakistan had geweigerd mee te werken, zou het internationaal in een lastig parket zijn gekomen en zouden verschillende diplomatieke en materiële maatregelen van India tegen de regering, maar niet tegen het welzijn van de Pakistaanse bevolking, gerechtvaardigd zijn geweest.

De meest verstandige aanpak, die ook het meest schadelijk is voor de regering in Islamabad, is juist om een nog grotere kloof te slaan tussen de Pakistaanse bevolking en een regering die al erg impopulair is.

In plaats daarvan kiest de Hindutva-regering ervoor om het Indus-waterverdrag [1] illegaal op te schorten en alle Pakistaanse burgers in het land (behalve niet-moslims met een langetermijnvisum) op te roepen onmiddellijk te vertrekken. Daarmee kiest zij voor het collectieve economische lijden van de Pakistaanse bevolking en voor het principe van de 'collectieve schuld' van alle Pakistaanse moslimburgers. Dat versterkt alleen maar het anti-Indiase chauvinisme binnen Pakistan en vergroot de publieke steun voor het militaire establishment dat aan de macht is en alle progressieve en dissidente stemmen binnen het land wil smoren, waardoor de inspanningen om te komen tot meer democratische vrijheden, waar de overgrote meerderheid van de burgers naar streeft, worden ondermijnd.

Deze twee stappen van New Delhi zijn ook genomen om in eigen land een hypernationalistische razernij aan te wakkeren (wat ook het doel is van de pan-nationale civiele militaire oefeningen) die de BJP [2] ten goede kan komen bij de komende verkiezingen in Bihar en meer in het algemeen daarna. Door deze grensoverschrijdende aanvallen door zijn officiële strijdkrachten uit te voeren, heeft New Delhi zich op het terrein begeven van internationaal illegale 'oorlogshandelingen'. Het is de tweede keer na Balakot dat dit gebeurt. Het schept een precedent voor herhaling, alleen op een steeds hoger militair niveau, waarbij soortgelijke terreurdaden door groepen (dat wil zeggen niet-statelijke actoren) plaatsvinden, wat ondanks onze hoop maar al te waarschijnlijk is.

Bovendien is het sinds het begin van het nucleaire tijdperk in 1945 alleen in Zuid-Azië dat twee kernmachten elkaar hebben aangevallen met conventionele militaire wapens, waardoor een angstaanjagend reële mogelijkheid bestaat van escalerende vergeldingsmaatregelen die kunnen uitmonden in een nucleaire oorlog. Een groot deel van de bevolking in India en oorlogszuchtige, communale en luidruchtige rechtse media schreeuwen om bloed sinds de gruwelijke aanslag in Pahalgam. Dat maakt dat er steeds harder wordt geroepen om oorlog, zowel tegen Pakistan als tegen de denkbeeldige vijand binnen de eigen grenzen, namelijk moslims in het algemeen en Kasjmiri's in het bijzonder. Pahalgam heeft bijna alle politieke partijen ertoe aangezet zich achter de BJP te scharen. Het is niet verrassend dat vooraanstaande leden van het Congres [3] aandringen op militaire actie.

Helaas hebben zowel de CPI [4] als de CPI(M) [5] in hun verklaringen na de start van Operatie Sindoor geweigerd zich tegen dergelijke militaire acties te verzetten. Een soortgelijke situatie deed zich voor in 2019, toen India de inzet verhoogde en doelen binnen de grenzen van het soevereine Pakistan aanviel. We hebben geluk gehad dat de situatie toen niet uit de hand liep. Maar er is nu geen garantie dat Pakistan zich zal gedragen op een manier die kan leiden tot een situatie waarin zowel India als Pakistan de overwinning kunnen claimen en de zaak vervolgens laten rusten. Als dat niet gebeurt en we de weg van de oorlog inslaan, zal dat alleen maar leiden tot meer verlies van mensenlevens aan beide zijden van de grens en tot intens lijden van de mensen die het minst oorlog willen.

Radical Socialist is tegen deze militaire aanvallen omdat ze niet de kern raken van de onderliggende politieke crisis in Kasjmir, die sinds 2019 door het regime van Modi is verergerd. We veroordelen het aanwakkeren van islamofobie door grote delen van de media en georganiseerde rechtse krachten, en de schuld die de regering op dat vlak heeft getoond. Dergelijke militaire confrontaties leiden niet alleen tot het verlies van onschuldige levens (staatsterreur door beide partijen), maar versterken ook de religieuze en politieke haat in zowel India als Pakistan. We hopen dat gewone arbeiders en mensen in beide landen zich zullen uitspreken voor vrede en een politieke oplossing van het conflict in Kasjmir, in plaats van militaire oplossingen na te streven.

1. Noten

1] Het Induswaterverdrag, dat in 1960 tussen India en Pakistan is getekend, is een overeenkomst over het delen van het water van het Indussysteem. Het verdrag verdeelt de zes grote rivieren van het Indussysteem in oostelijke en westelijke rivieren. India krijgt het exclusieve gebruik van de oostelijke rivieren (Sutlej, Beas en Ravi), terwijl Pakistan het exclusieve gebruik krijgt van de westelijke rivieren (Indus, Jhelum en Chenab).

Er is een permanente Induscommissie opgericht, bestaande uit commissarissen van beide landen, om toe te zien op de uitvoering van het verdrag en het oplossen van eventuele geschillen. Dat heeft bijgedragen aan de watervoorziening van beide landen, vooral in Pakistan, waar het Indus-riviersysteem een belangrijke bron van water is voor landbouw en irrigatie. Het opschorten van het verdrag is niet iets dat meteen helemaal kan worden gedaan, maar het kan wel worden gestart en zal ernstige negatieve gevolgen hebben voor Pakistan, vooral voor boeren.

2] De Bharatiya Janata Party, een extreem nationalistische fascistische partij (verbonden met de fascistische organisatie Rashtriya Swayam Sevak Sangh), is de grootste partner in de huidige regeringscoalitie. Voor gedetailleerde studies zie Achin Vanaik, The Rise of Hindu Authoritarianism, Verso, 2017. Voor korte besprekingen, zie International Viewpoint en International Viewpoint.

3] Het Indiase Nationale Congres, of kortweg Congrespartij, is de historische burgerlijke nationalistische partij in India. Ze is van oudsher relatief seculier. De partij is de laatste jaren gekrompen. De oude Nehru-ideologie van seculier nationalisme en door de staat geleide kapitalistische groei met een reeks kleinschalige voordelen voor de economisch en sociaal achtergestelde lagen (een openbaar distributiesysteem voor iedereen, inzet van de staat voor onderwijs voor het volk, de formele retoriek van het scheppen van banen, enzovoort) heeft eerst plaatsgemaakt voor een volledige ommezwaai naar neoliberalisme, en toen dat een tegenstelling opleverde tussen haar klasseoriëntatie en haar kiezersbasis, verloor ze terrein aan de RSS, zodat de RSS-hegemonie van de Hindutva-ideologie de Congrespartij heeft ingehaald, en ze vaak een zachte Hindutva-politiek voert in tegenstelling tot de agressieve Hindutva van de BJP.

4] De Communistische Partij van India (CPI) werd opgericht door M. N. Roy en zijn medestanders in Tasjkent in 1920 en in India tijdens een conferentie in 1925. In de jaren 1930 kwam ze volledig onder controle van de stalinisten. Kritische krachten die de CPI verlieten, vormden de Revolutionaire Communistische Partij van India en de Bolsjewiek-Leninistische Partij van India (Indiase afdeling van de Vierde Internationale). De CPI volgde de kronkelige weg van het stalinisme. In de nasleep van het 20e congres van de CPSU kwam een deel van de partij dichter bij China te staan, omdat ze de heel beperkte veroordelingen van Stalin afwezen.

Er was ook een geschil over wie de beste burgerlijke bondgenoot was voor de 'democratische revolutie'. De ene groep vond dat zulke bondgenoten binnen het congres te vinden waren, de andere dat ze in de oppositiepartijen zaten. De oorlog tussen India en China betekende het begin van een splitsing, die in 1964 officieel werd. De oude partij was aanvankelijk groter in heel India en ging verder onder de naam CPI. In de jaren tachtig en daarna werd ze minder machtig, veel meer openlijk klassenverraderlijk en tegelijkertijd veel meer gehoorzaam aan de voorwaarden van de CPI(M). Dit kwam doordat de verkiezingsresultaten van de CPI(M) steeds belangrijker werden.

5] De meer stalinistische vleugel van de CPI splitste zich samen met alle maoïstische elementen in 1964 af om de Communistische Partij van India (Marxistisch) op te richten. Tussen 1967 en 1977 was de CPI(M) sterker in West-Bengalen, Kerala en Tripura, en vormde ze van 1977 tot 2011 een door de CPI(M) geleide Linkse Frontregering in West-Bengalen. Het was een meer gesloten stalinistische partij. Maoïsten splitsten zich tussen 1967 en 1969 af van de CPI(M) en vormden de Communistische Partij van India (Marxistisch-Leninistisch) en andere organisaties. De oorspronkelijke CPI(ML) viel uiteen in vele organisaties.

Sinds 1991, het jaar waarin India zich openlijk tot het neoliberalisme wendde en de Sovjet-Unie instortte, gingen zowel de CPI als, in nog sterkere mate, de CPI(M) over op een volledige socialistische democratisering van de politiek, hoewel ze een restant van de stalinistische organisatiepraktijk behielden. Beide partijen zien de overname van Kasjmir door India als definitief en erkennen het recht op zelfbeschikking van de bevolking van Jammu en Kasjmir niet. Beide hebben na Operatie Sindoor nationalistisch-chauvinistische verklaringen afgegeven.

Dit artikel stond op International Viewpoint. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.