Jouw film getuigt van een zeer gedetailleerde kennis van de arbeidsomstandigheden bij de Britse spoorwegen. Waar komt die kennis vandaan ?

Ken Loach : « Het scenario van de film werd geschreven door Rob Dawber, die zelf gedurende zeventien jaar bij het spoor heeft gewerkt. Ik hoop inderdaad dat de film zijn kennis en ervaring uitstraalt. Anderzijds worden ook heel wat rollen vertolkt door mensen die ofwel spoorwegarbeider zijn geweest of het nog zijn. Op de set liep het dus vol met experts, hun raad was welkom. »

De film gaat eigenlijk over de gevolgen van de privatiseringen van de spoorwegen. Hoe is het zover kunnen komen in Groot-Brittannië ?

Ken Loach : « De spoorwegen waren eigenlijk de laatste groot-industrie die geprivatiseerd werd door de regeringen van Tatcher en Major. Die twee waren ervan overtuigd dat enkel privé-kapitaal en de marktmechanismen konden leiden tot een hogere efficiëntie en productiviteit.

De gevolgen, zoals bij elk vorm van privatiseringen, waren desastreus. In een rationele samenleving zou er een zeker evenwicht moeten bestaan tussen de sociale behoeften en de mogelijkheid om er aan tegemoet te komen. De bronnen zouden weloverwogen kunnen aangewend worden. Er zouden goede opleidingen en rechtvaardige arbeidsomstandigheden moeten zijn, met lonen die volstaan en met werkzekerheid. Helaas zijn de behoeften van het privé-kapitaal niet compatibel met deze voorstellen.

Zelfs toen de spoorwegen nog in overheidshanden waren, werden ze reeds onderverdeeld in verschillende eenheden. Men is vervolgens op zoek gegaan naar kopers voor die sporen en de treintoestellen. De arbeidsomstandigheden gingen stevig achteruit. De veiligheidsvoorschriften werden gewijzigd. Honderden ervaren arbeiders hebben toen de spoorwegen vaarwel gezegd. Heel de arbeidscultuur die erop gericht was om de activiteiten zo veilig mogelijk te organiseren en die opgebouwd werd doorheen generaties, werd toen doelbewust kapotgemaakt.

De huidige Labour-regering reageert nu ‘verrast’ op de huidige wanorde. Nochtans was die voorspeld door de arbeiders zelf. Eigenlijk is Labour vandaag evenzeer gewonnen voor die privatiseringen. Ideologisch gezien sluit de huidige regeringsploeg tamelijk goed aan bij haar voorgangers van de Tory’s. Ondanks het feit dat er een zeer brede en volkse steun is voor de idee van hernationalisering van de spoorwegen, weigert de regering van Tony Blair om de spoorwegen terug in publiek eigendom te nemen en een transportsysteem die naam waardig, met geavanceerde technologie, op poten te zetten. In plaats daarvan geeft ze nog meer cadeaus aan de betrokken patroons en duurt de chaos voort. »

De uitbreiding van het geglobaliseerd kapitalisme dreigt de idee van arbeidersolidariteit te breken. Weinig belovend... Wat denk jij daarover ?

Ken Loach : « Het is juist dat het gemak waarmee men vandaag van het één moment op het andere kapitalen de wereld rondstuurt op zoek naar de snelste winsten, de arbeidersbeweging interpelleert. De bureaucratische leidingen van een heleboel Britse vakbonden lijken niet in staat om een antwoord te vinden op dergelijke veranderingen.

De strijd tegen de flexibiliteit en de onzekerheid, tegen de privatiseringen en de afdankingen vereist een nieuw internationalisme. Als we opnieuw overwinningen willen behalen in de toekomst, in het kader van het ‘geïntegreerd Europa’ bijvoorbeeld, zullen we moeten contacten en banden creëren aan de basis. Telkens wanneer ikzelf de kans heb om dergelijke netwerken aan de basis te zien werken, word ik verrast en getroffen door de wil om samen te strijden, door de arbeiderssolidariteit. »

Het einde van jouw film is nogal somber voor de arbeiders. Is dat zo omdat je denkt dat er geen ander perspectief is voor hen vandaag ?

Ken Loach : « Het einde van de film is somber omdat we geen valse hoop of illusies willen opwekken. Het onveilige werk en de slechte arbeidsomstandigheden zijn onvermijdelijke gevolgen van de privatiseringen, het gaat dus niet om persoonlijke tegenslag. In werkelijkheid is er voor het probleem slechts één uitweg : van de spoorwegen terug een openbare onderneming maken, die bestuurd moet worden door de mensen die er werken in bondgenootschap met de gebruikers van het openbaar vervoer. »

Wat zijn jouw verdere plannen ? Van welke film droom je ?

Ken Loach : « Mijn droomfilm is mijn volgende film... De filmindustrie van mijn dromen, dat is nog wat anders. Het zou een cinema zijn die zou werken volgen de principes die wij graag toegepast zouden zien bij de spoorwegen... »