Afgelopen weekend gingen mensen in tal van steden de straat op om de Nakba te herdenken of om extreemrechts van een tegengeluid te voorzien. In steden als Groningen, Haarlem en Nijmegen was extreemrechts in de minderheid. Ook in Zuid-Limburg waren linkse activisten met meer.

Alles kwam op scherp te staan toen tien dagen voor de Nakbaherdenking bekend werd dat neonazi Tinus Koops bezig was met het organiseren van haatmarsen in diverse steden op dezelfde dag. In Heerlen en Maastricht waren de Palestinacoalities al langer bezig met een stille tocht te organiseren op zaterdag 16 mei. Zo wilden activisten herdenken dat de catastrofe voor Palestijnen 78 jaar geleden begon en nog altijd voortduurt. Alle Palestina-activisten zien ook het gevaar van het opkomende fascisme. Dus gingen we aan de slag.

664 ondertekenaars

Op 8 mei publiceerde RTL Nieuws een onderzoek waaruit blijkt dat de meeste Nederlanders voor opvang van asielzoekers én voor de spreidingswet zijn. Dit nieuws vormde de basis voor Maastrichtse activisten om een ingezonden brief naar de lokale krant te sturen. De brief die hopelijk een springplank vormt voor vervolgstappen hebben we hieronder overgenomen.

De brief werd eerst naar een aantal bekende activisten gestuurd om te kijken of ze de boodschap ondersteunden. Het kreeg een indrukwekkend sneeuwbaleffect. Binnen een halve week ondertekenden 664 mensen en organisaties, waaronder acht afdelingen van SP, drie van PvdD, zeven van PRO, twee afdelingen van Amnesty International en VluchtelingenWerk Nederland regio Zuid. De teller nam exponentieel toe nadat gewelddadige rechtsexremisten in Loosdrecht met vuur en mensenlevens speelden.

Maastricht

In Maastricht vormde de stille tocht de afsluiting van Nakbaweek, van 11 tot 15 mei vond elke avond een culturele activiteit plaats. De stille tocht zaterdag trok 250 mensen en naast sprekers van de Palestinabeweging waren er ook toespraken van de Dolle Mina’s en Refugee Project Maastricht (RPM).

De spreeksters van Dolle Mina’s zeiden: ‘Zwijgen is een keuze. Wij Dolle Mina’s van de tweede golf willen luid, helder en herhaaldelijk zeggen dat wij een andere keuze maken omdat feminisme dat zwijgt over etnische zuivering geen feminisme is.’ En de spreekster namens RPM stelde: ‘We lopen in een week van herdenking. Van verlies dat ergens ver weg begon, maar dichtbij komt zodra je mens bent. En tegelijk horen we in ons land stemmen die zeggen dat de grens van tolerantie bereikt is. (…) Maar deze stad was Spaans, Frans, Luiks, en pas daarna Nederlands. En toch is ze altijd zichzelf gebleven.’

De stille tocht liep waardig door straten aan de oostkant van de stad, terwijl aan de westkant van de Maas de haatmars begon te formeren. De stilte werd kort met gejuich onderbroken toen bekend werd dat onze Palestina-actie vijf keer zo groot was als aan de andere kant van de rivier.

Direct vanuit de stille tocht ging een groep van vijftig antifascisten de brug over om de fascisten te blokkeren. Ze halen hun inspiratie uit AfD-congresblokkades in Duitsland. Hun vreedzame actie werd al snel ingesloten door de politie. Media maakten er een verwaterd verhaal van alsof er twee gelijkwaardige ‘irritante’ groepen aan het demonstreren waren.

In Maastricht werd tijdens de stille tocht een flyer uitgedeeld die eindigt met de woorden:

Voor de Palestijnen is de Nakba nooit geëindigd. Sinds 1948 zijn ze verdreven, belegerd en onteigend. Vandaag de dag worden ze systematisch uitgehongerd, gebombardeerd en afgeslacht – voor de ogen van de hele wereld. Nu is het fascisme in Europa, en Nederland weer in opkomst. Net als in de jaren dertig heeft het een zondebok nodig. Vluchtelingen die oorlog en hongersnood ontvluchten, zijn degenen die daarvoor moeten boeten. Vandaag, hier in deze stad, marcheert de logica van toen weer door onze straten. Wij zeggen: Nooit meer fascisme. De Nakba is nu. Nooit meer is nu.

Heerlen

De stille tocht in Heerlen ter herdenking van de Nakba was ook indrukwekkend met een opkomst van 100 mensen. Parkstad voor Palestina organiseert sinds de zomer van 2025 regelmatig solidariteitsacties.

Later op de dag wilden lokale fascisten in Heerlen een anti-AZC-actie houden. Hiermee probeerden ze aan te sluiten bij de Defendrellen en de oproep van Tinus Koops. In relatief korte tijd formuleerden politieke partijen en verschillende groepen een breedgedragen geluid tegen de haat. In een open brief schreven politieke partijen dat ze ‘elke vorm van stigmatisering en dehumanisering van asielzoekers en vluchtelingen’ afwijzen. De situatie is al decennia veilig.’

Palestina-activisten organiseerden in enkele dagen een tegenactie. Deze was wel aangekondigd bij de gemeente, de fascistische actie niet. En de eerste kreeg een gebiedsverbod opgelegd vanuit de gemeente. De nazi’s kwamen met hooguit tien figuren opdagen, de antifascistische actie bestond uit vijftig mensen. De Limburger eindigde een artikel over de actie in Heerlen als volgt: ‘Op het Stationsplein waren meer agenten dan rechtse demonstranten aanwezig. Die luisterden hoofdzakelijk naar het gezang van de linkse groep. Wat blijkbaar een verlammend effect had. ‘Als ze niet stoppen, ga ik naar huis’, aldus een van de rechtse demonstranten. Dat zou korte tijd later gebeuren.’

Ingezonden brief (die enkel in de vorm van een artikel in De Limburger is geplaatst)

Wij zijn met meer, vluchtelingen welkom

Op 16 mei protesteert extreemrechts in verschillende steden, waaronder Maastricht. Nicolle Abeling (PVV Maastricht) zegt haar steun toe aan de haatmars: [als het een vreedzame demonstratie is], “moet iedereen zelf beslissen of hij of zij gebruikmaakt van het recht om te demonstreren.” Na de demonstratie reizen deelnemers door naar Heerlen, waar aan het begin van de avond een ‘AZC nee’ demonstratie plaatsvindt.

Er is een heel enge dynamiek gaande van vaker extreemrechtse acties op straat. De afgelopen weken waren er demonstraties tegen azc’s in Loosdrecht en IJsselstein. Dit is waar fascisten zelfvertrouwen van krijgen. We vrezen dat Defendgroepen als spil in dit soort protesten alleen maar zullen groeien.

Verdraaiing

In Loosdrecht is de slogan ‘We eisen de nacht op’ van de Dolle Mina’s misbruikt. Extreemrechts impliceert dat vluchtelingen gevaarlijk zijn, terwijl statistieken uitwijzen dat het meeste seksuele geweld komt van mensen in de directe omgeving van vrouwen.

Het is ook beangstigend dat extreemrechts in de promotie voor de demonstratie het over bezuinigingen heeft. Het is goedkoop om de reële zorgen over stijgende levenskosten te kanaliseren richting vluchtelingen.

Extreemrechtse partijen zijn helemaal niet tegen bezuinigingen, dat wijst hun stemgedrag in de Tweede Kamer uit. En dat blijkt ook uit het beleid van kabinet Schoof.

Nadat Geert Wilders de afgelopen 20 jaar extreemrechts gedachtegoed via het parlement heeft genormaliseerd, gaat Forum voor Democratie nog een stuk verder in zijn retoriek. Net als neofascistische groepen in Europa heeft het remigratie tot speerpunt gemaakt. Dit is een nauwelijks verhulde oproep tot etnische zuivering om een wit christelijk land te krijgen.

Normalisering

In de media worden vooral de bezwaren tegen vluchtelingen geventileerd. Dit heeft de drempel om racistische of fascistische uitingen te doen steeds verder verlaagd.

Heel gevaarlijk is dat kabinet Jetten zelf ook vluchtelingen inzet als zondebok. De strafbaarstelling van geïllegaliseerden is gelukkig van tafel, maar kabinet Jetten stelt alsnog onmenselijk asielbeleid voor. Het beleid van ex-minister Marjolein Faber wordt zo voortgezet.

Wij zijn de meerderheid

Vluchtelingen zijn geen ‘tyfusvolk’ en ‘grafvolk’, zoals de organisator van de racistische demonstratie op 16 mei in Maastricht ze noemt. De meeste vluchtelingen zagen zich gedwongen te vertrekken uit hun land vanwege bommen uit westerse landen, dictaturen en extremer wordende klimaatomstandigheden. Ze komen niet in een limousine naar Nederland.

Uit onderzoek van RTL-nieuwspanel op 7 en 8 mei 2026 onder ruim 20.000 leden blijkt ook dat de meeste Nederlanders voor opvang van asielzoekers én voor de spreidingswet zijn. Het is inspirerend dat de haatmars in Ter Apel werd beantwoord met een veel grotere groep mensen die vluchtelingen wel welkom heten.

We waarschuwen met deze brief voor de opkomst van extreemrechts. Ze vormt een bedreiging voor ons allemaal: vluchtelingen, mensen met een migratieachtergrond, vrouwen, LGBTQIA+ (en met name trans personen), activisten. Samen kunnen we opkomen voor een samenleving waarin iedereen zichzelf kan zijn.

We willen geen militarisering, oorlog en genocide. Militarisering drijft mensen op de vlucht. We willen solidariteit met vluchtelingen en een vrij Palestina. Wij zijn met meer!

Foto: de Nakba-herdenking in Maastricht met de activisten van Grannies for Palestine, © Paula Wielders.

Overgenomen van Socialisme.nu.