Oproep tot actie: laten we een Europese beweging organiseren tegen ReArm Europe! Doe mee!

'We verzetten ons tegen de plannen van de EU om 800 miljard euro extra aan wapens uit te geven. Dat is 800 miljard gestolen euro. Gestolen uit sociale voorzieningen, gezondheidszorg, onderwijs, arbeid, vredesopbouw, internationale samenwerking, een rechtvaardige transitie en klimaatrechtvaardigheid. Het zal alleen maar ten goede komen aan wapenfabrikanten in Europa, de VS en elders.

Het zal oorlog waarschijnlijker maken en de toekomst voor iedereen minder veilig! Het zal leiden tot meer schulden, meer bezuinigingen en meer grenzen. Het zal racisme versterken. Het zal klimaatverandering aanwakkeren. We hebben geen extra wapens nodig; we hoeven ons niet voor te bereiden op meer oorlogen. Wat we nodig hebben is een totaal ander plan: echte, sociale, ecologische en gemeenschappelijke veiligheid voor Europa en de wereld.'

Kom op tegen oorlog. Sluit je bij ons aan, stop met de herbewapening van Europa. Ook SAP – Grenzeloos heeft inmiddels ondertekend.

Dit artikel stond op Stop ReArm. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.

Stop ReArm Europe en de noodzaak van een beweging tegen alle imperialistische agressie

Adam Novak

Het Stop ReArm Europe Network vertegenwoordigt een cruciale nieuwe poging om de ongekende militariseringsagenda van de EU aan te vechten. Het netwerk brengt anti-oorlogsorganisaties, denktanks en progressieve bewegingen, voornamelijk uit het westen van de EU, samen en confronteert ons met een fundamentele vraag: hoe kunnen Europeanen zich verzetten tegen militarisme en tegelijkertijd reële veiligheidsproblemen aanpakken? Nu de militaire budgetten over het hele continent toenemen als reactie op de Russische invasie van Oekraïne, staat het Stop ReArm Europe Network voor de uitdaging om een coherent, progressief antwoord te ontwikkelen dat zowel de legitieme defensiebehoeften van bedreigde landen als de gevaren van ongecontroleerde militarisering erkent.

Europe Solidaire Sans Frontières heeft zich aangesloten bij het Stop ReArm Europe Network, waarvan wij denken dat het de potentie heeft om een werkelijk massale beweging tegen de militarisering van de Europese Unie te verenigen. De Europese Commissie is begonnen met een agressief herbewapeningsprogramma, waarbij miljarden worden herbestemd van sociale en milieuprioriteiten naar defensie-uitgaven. Die verschuiving vindt plaats te midden van de grootste oorlog in Europa in 80 jaar, waarbij de Russische invasie van Oekraïne een nieuw veiligheidsparadigma in gang zet dat Brussel 'verdedigingsparaatheid' noemt.

Hoewel de meeste Europeanen de verminderde afhankelijkheid van de Amerikaanse militaire leiding toejuichen, zouden veel van hen verbaasd zijn over de mate waarin het herbewapenen van Europa een poging van Brussel is om zijn bondgenootschap met Washington te versterken. Dat omvat grootschalige aankopen van Amerikaanse wapensystemen en pogingen om de aanwezigheid van Amerikaanse troepen op het hele continent te handhaven. Dat is in tegenspraak met het door de EU gestelde doel van strategische autonomie.

Samenstelling en bereik

Stop ReArm Europe is opgericht door anti-oorlogs- en progressieve organisaties, voornamelijk uit het westelijke deel van de EU en het Verenigd Koninkrijk. Hieronder vallen gevestigde anti-oorlogsbewegingen zoals ARCI (Italië), Stop The War (VK) en CND (VK), evenals progressieve denktanks zoals Transform!Europe en TNI, en onderdelen van het ATTAC-netwerk. De oprichtingsoproep sluit met name aan bij de zorgen over het verleggen van overheidsgeld van dringende sociale behoeften naar militaire uitgaven.

De eerste openbare bijeenkomst op 5 mei bracht ongeveer 90 aangesloten organisaties bijeen, wat een indrukwekkend grassroots-momentum liet zien met talloze lokale initiatieven uit Italië, Frankrijk, Spanje, België en Nederland. Die bijeenkomst bevestigde echter ook de marginale aanwezigheid van het netwerk in Centraal- en Oost-Europese landen – juist de landen die het meest direct getroffen worden door de Russische agressie.

Belangrijkste spanningen

Het netwerk kampt met verschillende belangrijke tegenstrijdigheden die moeten worden aangepakt om geloofwaardigheid en bereik op te bouwen. De meeste Europeanen steunen het recht van Oekraïne op zelfverdediging, maar veel van de aanvankelijke leden van Stop ReArm Europe lijken zich meer zorgen te maken over de westerse gewapende steun aan Oekraïne dan over de agressieve acties van Rusland. Dat weerspiegelt de diepere verdeeldheid binnen de antikapitalistische linkerzijde die niet kan worden genegeerd.

Een tweede spanningsveld draait om de NAVO. Veel leden van het netwerk in de rijkste landen van West-Europa verzetten zich tegen de alliantie, terwijl ze tegelijkertijd profiteren van de veiligheid die de NAVO biedt. De paradox is opvallend: die vredesbewegingen verzetten zich vaak tegen de NAVO, terwijl ze zeggen dat Europa geen bedreiging van Rusland ondervindt – een bewering die gebaseerd is op de afschrikkende werking van juist de alliantie die ze bekritiseren. Die veiligheidsbubbel heeft decennialang geleid tot weinig interesse van West-Europeanen in het ontwikkelen van alternatieve defensie-arrangementen.

Ondertussen is de steun voor de NAVO dramatisch toegenomen in landen die grenzen aan Rusland. De Scandinavische en Baltische landen hebben de hoogste stijgingen in de wapenuitgaven van de EU doorgevoerd en verschillende landen hebben de dienstplicht opnieuw ingevoerd. Estland, Letland, Litouwen, Polen en Finland trekken zich zelfs terug uit het Verdrag van Ottawa, dat antipersoonsmijnen verbiedt, terwijl ze nieuwe grensbarrières bouwen met Rusland en Wit-Rusland, ondersteund door dronebewaking.

Kansen

Naarmate het Stop ReArm Europe Network groeit, kan het zijn perspectief en impact verbreden door verder te kijken dan de huidige beperkingen. De beweging creëert ruimte om inhoudelijke kritiek op militarisering te ontwikkelen en tegelijkertijd zowel de financiële als politieke kosten van herbewapening aan te kaarten.

Tijdens de eerste ledenvergadering werden veelbelovende initiatieven belicht om de antimilitaristische beweging uit te breiden. Die omvatten onder meer samenwerking met vakbonden die zich inzetten voor de militair-industriële omschakeling, feministische organisaties die genderkritiek op militarisme naar voren brengen, internationale solidariteitsactivisten die militarisering verbinden met kwesties van wereldwijde rechtvaardigheid, en milieuorganisaties die strijden tegen het opgeven van groene transitieprioriteiten.

Het netwerk heeft een aanzienlijk potentieel om in contact te komen met activistische groepen uit Afrikaanse en Midden-Oosterse landen die zich zorgen maken over westerse militaire interventie en neokoloniale belangen. Die internationale solidariteit zou ook de toenemende militarisering van de verdediging van de zuidelijke grenzen van Europa kunnen aanpakken. De Russische sympathieën die bij sommige oprichters zichtbaar zijn, kunnen echter de pogingen om contact te leggen met het Oekraïense maatschappelijk middenveld en Russische anti-oorlogsbewegingen bemoeilijken, naast de weinige individuen die het 'antiwesterse' discours van sommige West-Europese pacifisten delen. Het overwinnen van die beperking zal essentieel zijn voor het opbouwen van een werkelijk inclusieve beweging.

De weg vooruit

De West-Europese antimilitariseringsbeweging heeft belangrijke linkse discussies over alternatieve defensiestrategieën, die voor het eerst tijdens de Koude Oorlog werden ontwikkeld, nieuw leven ingeblazen. Nu we met afschuw getuige zijn van ons collectieve onvermogen om de genocide in Palestina en de Russische herkolonisatie van Oekraïne te stoppen, wordt de zoektocht naar alternatieve defensie- en veiligheidsbenaderingen steeds urgenter.

Boycotcampagnes in heel Europa die bedrijven ontmaskeren die militaire zaken doen met zowel Israël als Rusland, zouden onder de paraplu van het netwerk moeten worden verenigd. Hoewel de militaire hulp van EU-landen aan Oekraïne een weloverwogen heroverweging van defensieprioriteiten vereist, mag dat niet betekenen dat kritiekloos hogere militaire uitgaven worden geaccepteerd. De huidige defensie-uitgaven van de EU zijn veel hoger dan nodig zou zijn om Oekraïne en de EU zelf te verdedigen tegen de Russische dreiging.

De meeste Europeanen zijn het eens met het principe: 'Van Oekraïne tot Palestina is bezetting een misdaad.' Voortbouwend op die gemeenschappelijke basis heeft het Stop ReArm Europe Network de potentie om een coherent, progressief standpunt te ontwikkelen dat zich verzet tegen militarisme en tegelijkertijd legitieme veiligheidszorgen erkent. Alleen door de interne tegenstellingen aan te pakken en het geografische en politieke bereik uit te breiden, kan de beweging haar belofte nakomen om de gevaarlijke drift van Europa richting militarisering uit te dagen.

Dit artikel stond op ESSF. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.