Christenfundamentalisten en extreemrechts trekken steeds vaker samen op om het recht op zelfbeschikking te ondermijnen, maar dit heeft de feministische beweging ook een nieuw leven gegeven. Dolle Mina’s organiseerden in november een groot protest tegen de jaarlijkse ‘Mars voor het Leven’ in Den Haag. 

De afgelopen jaren staat het recht op veilige en toegankelijke abortus ook in Nederland steeds meer onder druk. De anti-abortusmarsen die worden georganiseerd door ‘Schreeuw om leven’ vinden al langer plaats, maar met de opkomst van extreemrechts hebben deze veel meer aandacht gekregen van zowel voor- als gelukkig ook tegenstanders. Ook vanuit de politiek wordt hier nu meer gevolg aan gegeven. Zo riep in oktober een kamermeerderheid Nederland op, te voorkomen dat abortus binnen de EU als mensenrecht wordt vastgelegd.

Begin dit jaar werden in de Tweede Kamer al twee moties aangenomen die betrekking hebben op toegang tot abortus in Nederland. De eerste hiervan verzoekt de regering om kritisch te kijken naar de gevolgen van de afschaffing van de verplichte bedenktermijn van vijf dagen, twee jaar geleden. Dit zou namelijk invloed hebben op het aantal abortussen dat gestegen is, ook al is gebleken dat dit in feite niets verandert aan de omstandigheden waarin voor abortus wordt gekozen.

De tweede motie ging over het vervroegen van de oorspronkelijk in 2028 geplande evaluatie van de abortuswet. Voor NSC en de ChristenUnie is het doel hiermee om de stijging van het aantal abortussen te kunnen verklaren. Maar de intentie van de evaluatie zou niets te maken mogen hebben met het aantal abortussen, maar zou zich juist moeten richten op het functioneren van de huidige wet, bijvoorbeeld als het gaat over veiligheid. Een derde motie, waarbij het de bedoeling was om de redenen voor abortus te registreren, werd gelukkig met een ruime meerderheid verworpen.

Geleidelijke ondermijning

Dit lijken op het eerste gezicht misschien kleine stapjes, maar dit soort “kleine stapjes” zijn het begin van een groter geheel. De inperking van het abortusrecht in een groot deel van de Verenigde Staten is immers ook niet in één keer tot stand gekomen. Hoewel Roe v. Wade al in 1973 was aangenomen, is er altijd al een sterke beweging geweest die deze mogelijkheid tot toegankelijke abortus ongedaan wilde maken. Met name in de afgelopen 15 jaar begon deze beweging te escaleren met niet alleen overwinningen van anti-abortus politici, maar ook aanslagen op artsen die abortussen verzorgden. Wat volgde was een enorme toename in wetgeving die het recht en de mogelijkheid op veilige en toegankelijke abortus meer en meer inperkte tot uiteindelijk in Juni 2022 Roe v. Wade volledig werd teruggedraaid. Hiermee zijn de rechten voor vrouwen en lichamelijke autonomie een halve eeuw terug in de tijd geduwd.

Tegenwoordig is abortus in de VS alleen in een beperkt aantal staten mogelijk, voornamelijk staten waarin Democraten dominant zijn. Zelfs waar het nog legaal is, is het een stuk lastiger gemaakt. In veel gevallen is het ook strafbaar om naar een andere staat te reizen voor het ondergaan van abortus. Als gevolg hiervan is er een sterke groei in de ondergrondse netwerken die dit toch mogelijk maken, in veel gevallen in het geheim en op basis van vertrouwen en solidariteit. Velen van deze netwerken halen inspiratie uit activistische groepen die actief waren in periodes dat abortus überhaupt niet toegankelijk was, zoals het Jane Collective in Chicago tussen 1969 en 1973.

Europese beweging

In Europees verband is er echter nog steeds brede steun voor betere wetgeving rondom abortus. Afgelopen maand nog bleek een ruime meerderheid van het Europees parlement achter het initiatief van ‘My Voice, My Choice’ te staan, dat oproept tot het snel realiseren van veilige en toegankelijke abortus in de EU. Hier wordt naar verwachting in december definitief over gestemd.

Naast politici houden ook activisten zich niet stil over het onderwerp. Zo waren bij de eerder genoemde mars van ‘Schreeuw om leven’ behoorlijk veel tegendemonstranten aanwezig in een protest georganiseerd door de Dolle Mina’s en het collectief Vrije Keuze. Waren er vorig jaar nog maar zo’n 200 activisten aanwezig, waren dat er dit jaar wel zo’n 2000!

De tegendemonstratie van afgelopen maand verliep niet zonder spanningen en confrontaties met de mensen die toegang tot abortus weer willen beperken. Maar het liet wel een heel duidelijk signaal zien, namelijk dat de aandacht, solidariteit en bereidheid tot actie ook aan onze kant significant is toegenomen.

Overgenomen van socialisme.nu.