Er valt een wereld te winnen voor transgender personen, maar welk soort socialisme kan die wereld bereiken? Echo Fortune geeft haar antwoord.

In Groot-Brittannië verscheurt een burgeroorlog links. Het persoonlijke was altijd al politiek, maar het huidige conflict maakt dat besef op ongemakkelijk wijze urgent.

De strijd binnen Brits links gaat over de vraag of mijn trans zusters, -broers en siblings, en ikzelf, de kans krijgen om onszelf te zijn. Het gaat om toegang tot voorzieningen, medicijnen en erkenning. Het gaat om socialisme.

Wat er op het spel staat, is niet zoals onze vijanden het voorstellen een kwestie van liberale clichés, identiteitspolitiek of pseudomaterialisme, maar de kern van het socialistische project. De vraag die gesteld wordt, is zo oud als de politiek zelf: wat is vrijheid?

Voor transgender personen betekent vrijheid lichamelijke autonomie, schadebeperking, vrije vereniging en solidariteit. Volgens een reactionaire stroming in links gaat het om identiteit, paternalisme, liberale rechten en conservatisme. Het is Antigone tegen Kreon. Het is een kwestie van wat Hal Draper de twee zielen van het socialisme noemde: de vraag of socialisme moet worden opgelegd van boven of dat ervoor moet worden gestreden van onderop.

Het is een vraag van praxis, de verbinding van theorie en praktijk in sociale strijd. Deze strijd is het kloppende hart van de socialistische visie zoals verwoord door Karl Marx, Friedrich Engels en de beste delen van de anarchistische traditie. Zo leren we en komen we tot onze politieke visie en de wereld die we tot stand willen brengen. Een wereld waarin de mensheid welbewust de teugels van haar lot in eigen handen neemt.

Duncan Chapel beschrijft hoe dit conflict normaal gesproken verloopt in socialistische organisaties, partijen, vakbonden, enzovoort. Hij schetst hoe reactionaire socialisten tegenover een bevrijdend socialisme komen te staan:

Er is een patroon dat inmiddels bekend zou moeten zijn. Een afdelingsvergadering. Een motie. Een veteraan van links, met decennia aan krediet, die zogenaamd plotseling merkt dat die geloofwaardigheid in twijfel wordt getrokken, niet vanwege wat ze heeft gedaan, maar om wat ze zou weigeren te geloven. De verdediging op de zogenaamde aanval komt snel: het zou gaan om een 'heksenjacht', de 'vrijheid van meningsuiting' zou in het geding zijn, de voorspelbare terugval op een vocabulaire van liberale rechten die deze stroming eerder had afgedaan als slechts burgerlijke schijn. En dan volgen in de online commentaren de steunverklaringen van voorspelbare coalitie: ‘materialistische feministen’, anti-woke culture warriors, kampistische commentatoren die de afgelopen drie jaar hebben uitgelegd waarom de NAVO de primaire verantwoordelijkheid draagt voor de invasie van Oekraïne. Allemaal verdedigen ze dezelfde persoon. Ze gebruiken allemaal dezelfde argumenten. Duncan Chapel, Red Mole Substack.

De reden dat rechts zoveel terrein gewonnen heeft met de meedogenloze aanval op het leven van transgender personen, is dat het deze verdeeldheid binnen links effectief uitbuit. En in reactie trekt links zich terug in zichzelf, werpt het barrières op tegen solidariteit en stelt het onze eisen uit. Als socialisten en transgender mensen verwerpen we die mislukte strategie.

We moeten ons verenigen, elkaar steunen en onze eisen aan de burgerlijke samenleving kracht bijzetten.

Anti*Capitalist Resistance speelt met trots een rol in deze strijd. We organiseren protesten, schrijven moties en luisteren naar transgender mensen binnen en buiten onze organisatie. We zijn aanwezig bij Trans Pride, we pleiten tegen transfobie en transmisogynie binnen links, en we tonen onze solidariteit met transgender mensen.

Identiteit als proces

De term identiteitspolitiek is bedacht door het zwarte en feministische Combahee River Collective. Alhoewel hun opvattingen veelvuldig verkeerd worden voorgesteld, waren ze in de eerste plaats humanisten, en hun manifest is het waard om in zijn geheel te lezen.

Het doel van hun politiek was niet om het zwarte vrouw-zijn heilig te verklaren of zwarte vrouwen in deze identiteiten op te sluiten, maar om een wereld te bereiken waar de categorieën van onderdrukking voorbij gestreefd worden. Ze eisten een wereld zonder grenzen aan menselijke ontplooiing en zagen het als hun taak om deze te bereiken, een taak die ze verbonden aan hun eigen sociale ervaringen.

We verwerpen voetstukken, de status van koningin en tien stappen achterlopen. Erkend worden als mens, als gelijkwaardig mens, is genoeg. Het Combahee River Collective

De term wordt ook vaak in verband gebracht met Kimberlé Crenshaw’s metafoor van het kruispunt van onderdrukkingen, een metafoor die ze gebruikte om mensen te beschrijven die meerdere, overlappende vormen van onderdrukking ervaren, waardoor een nieuwe sociale relatie ontstaat.

Omdat haar werk zich richt op de burgerlijke rechtsleer, mist Crenshaw’s theorie een kwalitatief en klassenkarakter. De intersectionele theorie kan echter gedeeltelijk worden geïntegreerd in een socialistisch wereldbeeld door gelaagde repressie te zien als specifieke vormen van onderdrukking.

Deze termen zijn vaak overgenomen en opnieuw getheoretiseerd door mensen met verschillende politieke opvattingen, waaronder progressief liberale, reactionaire, marxistische, anarchistische en sociaaldemocratische perspectieven. Wat de verwarring nog vergroot, is dat sommige van die interpretaties zijn gebruikt om het gebruik van de theorie door anderen of hun ervaringen van onderdrukking te karikaturiseren of te bekritiseren.

Het is nuttig om de identiteitspolitiek van mensen die geen onderdrukking ervaren in de zin zoals bedoeld door het Combahee River Collective en Crenshaw te bespreken. Dat wil zeggen: de identiteiten van de onderdrukkers. Een identiteitstheoreticus die dat ook deed, maar dan vanuit een marxistisch standpunt, was Franz Fanon.

Fanon schreef over de ontwikkeling van het bewustzijn van kolonisten en gekoloniseerden, waarbij hij putte uit Hegels meester-slaaf-dialectiek. Hij beschrijft wat hij een ‘manicheïstisch’ bewustzijn noemt, waarin het waardensysteem van de kolonist (dat de gekoloniseerden berooft van hun menselijkheid en goedheid) wordt omgekeerd:

Stelt de gekoloniseerde de koloniale wereld ter discussie, dan is dat geen rationele confrontatie van standpunten. Het is geen discours over het universele, maar de tomeloze affirmatie van een oorspronkelijkheid die voor absoluut wordt gehouden. De koloniale wereld is een manicheïstische wereld. Voor de kolonist is het niet genoeg om de ruimte van de gekoloniseerde fysiek te beperken, dat wil zeggen met zijn politie en zijn gendarmerie. Als om het totalitaire karakter van de koloniale uitbuiting te illustreren, maakt de kolonist van de gekoloniseerde een soort belichaming van het kwaad. Franz Fanon, De verworpenen der aarde.

Omgekeerd eist die logica de menselijkheid van de gekoloniseerden terug door de menselijkheid van de kolonist te ontkennen. Hier zien we een spanning tussen die twee identiteiten, een inzicht dat (met de nodige voorzichtigheid en voorbehoud) kan worden toegepast op andere ervaringen van onderdrukking waarin vorming van de ene identiteit bestaat op basis van de ontkenning van de andere.

Het eindpunt voor Fanon, net als voor het Combahee River Collective, was een universele menselijkheid die niet langer werd beperkt door onderdrukking. Om die logica toe te passen: we kunnen niet verwachten dat de onderdrukten een universele menselijkheid nastreven zolang ze niet in de spiegel kunnen kijken en een mens zien.

Die universele menselijkheid bereiken is een proces. Een proces dat die universaliteit bereikt door de onderdrukker af te schaffen door hen te bevrijden van de onderdrukking waaraan ze zelf deelnemen. Een zich wederzijds versterkend systeem gebaseerd op ontmenselijking komt tot een einde door de identiteiten van de onderdrukker te overstijgen, waardoor we allemaal als mensen overblijven.

Wat nu?

Is er nog een wereld te winnen? Het antwoord op die vraag leidt al snel tot een wanhopige blik op de krachtsverhoudingen, maar ons antwoord moet ‘ja’ blijven, hoe voorwaardelijk ook. Transgender mensen brengen de basis van sociale reproductie in de klassenmaatschappij aan het wankelen; onze levens vormen een radicale uitdaging voor een heersende orde die is gebaseerd op een strikt vastklampen aan de opvatting dat biologie het lot bepaalt. Dit heeft implicaties op het gebied van gender en racialisering, en daarom hebben zwarte trans vrouwen die in de seksindustrie werken vaak in de voorhoede van de queer-strijd gestaan.

De basis van de bestaande klassenmaatschappij is sterk, niet omdat ze samenzweerderig opereert via kapitalistische controlenetwerken – hoewel ze dat kan en vaak ook doet – maar omdat ze verweven is met de veelzijdige, dagelijkse activiteiten van elke persoon in deze maatschappij. Twee regels van Marx vatten de realiteit die ons ketent samen:

Het is niet het bewustzijn van de mensen dat hun bestaan bepaalt, maar hun sociale bestaan dat hun bewustzijn bepaalt. Karl Marx, Voorwoord tot de Bijdrage tot de kritiek op de politieke economie.

De ideeën van de heersende klasse zijn in elk tijdperk de heersende ideeën, dat wil zeggen de klasse die de heersende materiële kracht van de samenleving is, is tegelijkertijd haar heersende intellectuele kracht. Karl Marx, De Duitse ideologie.

Als we deze stellingen, die deel uitmaken van het fundament van het marxisme, aanvaarden, kunnen we begrijpen waarom de krachten waar we het tegen opnemen zo dominant en onbetwistbaar blijken te zijn.

Dat komt niet omdat dit systeem ‘natuurlijk’ is. Het komt veeleer doordat die krachten meestal aansluiten bij de belangen van de meeste mensen. Hoe kunnen we ons dan bevrijden?

Transgender mensen kunnen die bevrijding niet alleen volbrengen. Hoewel onze uitdaging van sociale normen wel krachtig is, zijn onze echte levens juist daardoor marginaal, precair en maar al te vaak vluchtig. De spanning in het leven van trans mensen is dat we zowel een bedreiging voor de macht vormen als zwak staan tegenover haar.

Wij zijn de crisis. Wij leggen de dagelijkse wanhoop bloot die iedereen ervaart die onder gendergerelateerde omstandigheden leeft. De beperkingen van onze vrijheid zijn ook beperkingen van de vrijheid van elk levende cisgender persoon. En wij gaan niet weg.

Your Party heeft zich net als de Green Party ingezet voor deze strijd. Wij moeten zonder compromis strijden voor een wereld waarin transgender personen worden opgenomen. Voor de partijorganisatie is dit geen secundaire kwestie omdat het bepaalt wat voor soort partij er zal zijn.

Onze eis als transgender personen, en als socialisten in solidariteit met transgender personen, aan cisgender personen is de essentiële eis van alle onderdrukte mensen: universele, menselijke bevrijding. Nogmaals, dat is niet abstract. Ook cisgender personen hebben lichamelijke autonomie, toegang tot gezondheidszorg en sociale erkenning nodig. En onze onderdrukking nu is een voorbode van die van cisgender personen in de toekomst.

De eis van transbevrijding is slechts dat cisgender personen hun eigen menselijkheid kiezen.

We zijn niet verdeeld. We zijn één klasse.

Internationaal en menselijk.

Echo Fortune is een transvrouw en een socialist. Ze zoekt redenen om hoop te hebben in de toekomst.

Dit artikel stond op Anti*Capitalist Resistance, onze zusterorganisatie in Engeland en Wales.