De dood van Abderrahim Fakir in een volkswijk van Bologna, op zondag 20 juli, heeft tot verontwaardiging geleid, waardoor duizenden mensen de straat op zijn gegaan om 'Waarheid en gerechtigheid' te eisen; deze dood doet denken aan die van George Floyd in Minneapolis, in 2020…

Schieten in de rug van inbrekers

Op 15 juli 2026 werd Mario Roggero definitief veroordeeld tot 14 jaar en 9 maanden gevangenisstraf voor het doden van twee van de drie inbrekers die zijn juwelierszaak hadden overvallen, gewapend met een speelgoedpistool en een mes, terwijl ze op de vlucht waren. De beelden zijn glashelder: de overvallers waren al naar buiten gekomen, bedreigden niemand en de juwelier schoot meerdere keren op hen.

De hele rechtse en extreemrechtse regeringsfracties scharen zich achter Roggero, die om presidentiële gratie vraagt, al gesteund door minister van Justitie Carlo Nordio. Matteo Salvini zegt te overwegen hem kandidaat te stellen bij de komende verkiezingen om hem parlementaire immuniteit te verlenen. De Lega maakt van de gelegenheid gebruik om een wetsvoorstel in te dienen dat haar al sinds ten minste de verkiezingen van 2018 na aan het hart ligt, namelijk om artikel 52 van het Wetboek van Strafrecht, dat betrekking heeft op zelfverdediging, uit te breiden.

Parlementslid Claudio Borghi heeft dat voorstel als volgt ingediend:

Elke reactie op een strafbaar feit is niet strafbaar, ongeacht de evenredigheid van de gebruikte middelen, de aanhoudende dreiging en het strikt defensieve karakter van het gedrag.

Giorgia Meloni haastte zich op haar beurt te verklaren dat het vonnis onevenredig was. Mario Roggero is in korte tijd uitgegroeid tot de 'nationale held' van het Italiaanse rechtse en extreemrechtse politieke spectrum, dat bij gebrek aan serieuze oppositie stevig aan de macht is.

Elon Musk voert op X een campagne tegen de Italiaanse rechters die 'in de gevangenis zouden moeten worden gezet' na het vellen van dat vonnis, in dezelfde geest als zijn steun aan Marine Le Pen ('de enige hoop voor Frankrijk'), die volgens hem het slachtoffer is van het Franse rechtssysteem.

Toename van politiegeweld

Op 17 juli 2026 demonstreren enkele honderden mensen in Venetië tegen de Amerikaanse ambassadeur in Italië, Tilman Fertitta, wiens megajacht — 117 meter lang en 30 meter hoog, even imposant als een gebouw van zes verdiepingen — voor anker ging midden tijdens de Festa del Redentore, een van de belangrijkste feesten van de stad. Hierdoor had een deel van de bevolking geen toegang tot het vuurwerk. De demonstranten, uitgedost in kinderzwembandjes (kikkers, eenhoorns en schildpadden), worden gewelddadig aangevallen door de politie.

Op 19 juli wordt Abderrahim Fakir, 43 jaar, van Marokkaanse nationaliteit, die op 7-jarige leeftijd vanuit Casablanca naar Italië kwam, gedood door twee politieagenten in Bologna, in de volkswijk Pilastro. Ook daar zijn de beelden even helder als ondraaglijk: gewond aan het hoofd en in verwarring vraagt hij om hulp, terwijl twee politieagenten hem geboeid met zijn gezicht naar de grond gedrukt houden, nadat ze pepperspray in zijn gezicht hebben gespoten. Vier hulpverleners kijken toe zonder in te grijpen terwijl de man sterft… Denk aan 'I can’t breathe', wat George Floyd zei, vlak voordat hij in Minneapolis het leven liet.

Op 20 juli, na de gewelddadige dood van Abderrahim Fakir, ging een mensenmassa de straten van Bologna op, bijeengeroepen door de burgemeester van de Democratische Partij, Matteo Lepore, om waarheid en gerechtigheid te eisen, terwijl, voor het eerst sinds de inwerkingtreding van het door de regering-Meloni gewilde wetsdecreet inzake veiligheid, politieagenten en gezondheidswerkers worden beschermd door 'het strafrechtelijke schild'. De minister van Binnenlandse Zaken, Matteo Piantedosi, voelde zich vervolgens genoodzaakt te verdedigen dat Italië geen 'politiestaat' was… Een radicalere wet inzake het vermoeden van rechtmatigheid van schoten door de ordestrijdkrachten is zojuist door het Franse parlement aangenomen met 313 stemmen tegen 199, gesteund door het RN, Les Républicains en de Macronisten.

Vergunning om te doden?

Zoals Cecchino Antonini uitlegt: 'Het veiligheidsdecreet breidt ook het ‚strafrechtelijk schild‘ voor de ordestrijdkrachten uit, dat wil zeggen de juridische bescherming voor agenten die in nood tijdens de uitoefening van hun functie overtredingen begaan. Na de opmerkingen van president Mattarella heeft de regering verduidelijkt dat die bescherming niet alleen betrekking heeft op agenten, maar op iedereen die zich in soortgelijke omstandigheden bevindt.

'De formulering is inderdaad voorzichtiger: iedereen die een strafbaar feit pleegt terwijl er sprake is van een ‘duidelijke rechtvaardigingsgrond’, wordt niet opgenomen in het gewone register van verdachten, maar in een apart register, met een versnelde procedure die binnen dertig dagen zou moeten leiden tot seponering, tenzij de officier van justitie anders beslist. Op politiek vlak introduceert die maatregel een beginsel van preventieve legitimering van het gebruik van geweld en het ‘schild’ dreigt selectieve gevolgen te hebben doordat het personen die als vreemdelingen of marginaal worden beschouwd, zoals jongeren en migranten, extra blootstelt.

'De Franse wet is radicaler, omdat die een omkering van de bewijslast inhoudt door a priori uit te gaan van de rechtmatigheid van de handeling — wat juridisch gezien radicaler is en juist daarom wordt de Franse wet door haar tegenstanders bestempeld als een vergunning om te doden.'

Uitgeholde democratie

Belemmerde democratie, opgeschorte democratie, uitgeholde democratie: er breekt een nieuw politiek tijdperk aan in Italië, de Verenigde Staten, maar ook in Frankrijk. De opbouw, stukje bij beetje, van een absolutistische regeringssoevereiniteit, die voet aan de grond krijgt door methodisch alle machten te ontwapenen die haar in de weg zouden kunnen staan.

De methoden kunnen aan weerszijden van de Atlantische Oceaan verschillen, maar de doelstellingen blijven hopeloos dezelfde: de grondwetten van hun inhoud beroven en de verkiezingen ondermijnen. In Italië door een nieuwe kieswet voor te stellen die, door een onevenredige meerderheidspremie te combineren met gesloten lijsten, een overweldigende meerderheid garandeert voor de aftredende constellatie van rechts en extreemrechts, terwijl de partijleiders de macht behouden om in feite te bepalen wie er in het parlement zitting neemt.

In de Verenigde Staten door nu al alles in het werk te stellen om de uitoefening van het kiesrecht te belemmeren, of zelfs de uitslag van de tussentijdse verkiezingen — Midterms — aan te vechten, zoals Donald Trump in zijn laatste toespraak heeft gedaan; de 'rode' rechtspraak in twijfel te trekken; de democratische vrijheden en rechten aan te vallen, migranten en daarmee alle uitgebuitenen op de korrel te nemen, door massale deportatie en opsluiting te bevorderen en ervoor te zorgen dat er slechts één verhaal de boventoon voert door het recht op informatie en de vrijheid van meningsuiting aan banden te leggen.

Zo gaat het ook met de diverse pogingen om de pers het zwijgen op te leggen (Trump haalt uit naar televisiezenders en kranten), die louter een doorgeefluik wordt van één enkel verhaal (de reportage van een RAI-journalist over de dood van Abderrahim Fakir werd door de zender gecensureerd). Alles bij elkaar genomen schetsen die beleidsmaatregelen een toekomstbeeld: de overdracht van elke legitieme beslissing naar één enkel centrum, dat geen instantie meer kent die het kan tegenspreken en de geleidelijke, bijna geruisloze uitholling van elke institutionele of maatschappelijke tegenmacht.

Het is een geleidelijke verschuiving van het politieke zwaartepunt naar een regeringsleider (een vorst en zijn staf) wiens optreden erop gericht moet zijn geen enkele hindernis meer te ondervinden. Een proces dat rond de eeuwwisseling van de jaren 2000 in Italië is begonnen en dat zich vandaag de dag op het schiereiland en elders in een stroomversnelling bevindt. Op 20 juli illustreerde de opkomende figuur rechts van Giorgia Meloni, generaal Roberto Vannacci, met zijn nieuwe partij 'Futuro nazionale' — die hij omschrijft als de 'echte rechtervleugel' die campagne voert voor 'remigratie' – zijn 'project' geïllustreerd door op sociale media een video te verspreiden waarin, tegen de achtergrond van het Romeinse Rijk, Elly Schlein van de Democratische Partij en Giuseppe Conte van de Vijfsterrenbeweging worden gedood.

Zich organiseren en strijden tegen steeds autoritairder wordende staten

Op 16 juli 2026 vond onder leiding van Marco Rubio een 'wereldtop' plaats waaraan meer dan zestig landen deelnamen. Het thema: de 'heropleving van het politiek terrorisme'; Italië stuurde daar zijn staatssecretaris van Binnenlandse Zaken, Nicola Molteni, lid van de Lega, naartoe. Het begrip 'politiek terrorisme' werd voor het eerst geïntroduceerd door de regering-Nixon in het kader van de Vietnamoorlog en was voornamelijk gericht tegen linkse organisaties (variërend van burgerrechtenbewegingen tot de Black Panthers).

Tegenwoordig wordt het begrip opnieuw onder de aandacht gebracht door het veiligheidsdecreet 'Bestrijding van binnenlands terrorisme en georganiseerd politiek geweld' (NSPM-7), op basis waarvan in Texas al de eerste zware gevangenisstraffen zijn uitgesproken. Tijdens deze 'Antifa Summit' werd het nieuwe concept van 'extreemlinks terrorisme' geïntroduceerd, dat, zoals in een persbericht van het Witte Huis werd aangegeven, 'met dezelfde ernst en vastberadenheid moet worden bestreden als waarmee de wereld al geruime tijd jihadistisch terrorisme bestrijdt'.

In de nasleep van die top heeft het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken een nieuw rapport gepubliceerd over 'de door Cuba gevoerde subversiecampagne tegen de VS', dat zich voordoet als een zwarte lijst van linkse groeperingen en activisten: 'Veel van de meest ingrijpende omwentelingen in de recente Amerikaanse politieke geschiedenis — van de rellen rond George Floyd tot de opkomst van Antifa en de explosieve toename van pro-terroristisch activisme op Amerikaanse universiteitscampussen — kunnen op de een of andere manier worden teruggevoerd op Cubaanse invloed'. We vinden er een bonte mengeling van namen terug, zoals de burgemeester van New York, Zohran Mamdani, congreslid Ilhan Omar, Amy Goodman, journaliste bij de internetzender Democracy Now, Ben Cohen, bedenker van het ijsmerk Ben & Jerry’s, maar ook de Democratic Socialists of America (DSA) en Black Lives Matter…

De stoomwals van de alliantie van de harde rechtse krachten is voor onze ogen in beweging gekomen en zwaait bij elk teken van maatschappelijk verzet met het spookbeeld van haar oude demonen, de ‘roden’. In werkelijkheid is ze erop uit onze vrijheden en onze zwaarbevochten rechten te ondermijnen door degenen die vandaag de dag strijden voor gelijkheid en emancipatie te criminaliseren.

Marx en Engels schreven al in 1847:

Er waart een spook door Europa: het spook van het communisme. Alle machten van het oude Europa hebben zich verenigd in een Heilige Alliantie om dat spook te bestrijden: de paus en de tsaar, Metternich en Guizot, de radicalen van Frankrijk en de politie van Duitsland.

Nu hebben de machthebbers van deze wereld, of ze zich nu tot het centrum, rechts of extreemrechts rekenen, die strijd met verdubbelde energie hervat, tegen elke belemmering van hun absolute vrijheid om zich naar eigen goeddunken te verrijken.

Het is dan ook tijd om de overstap te maken van spontane verzetsorganisatie naar duurzame vormen, waarin vakbonds-, feministische, antiracistische en milieubewegingen worden verenigd op een democratische, klassengebaseerde grondslag en waarin duidelijk een onvervreemdbaar fundament van rechten en sociale eisen wordt verdedigd, gericht op gelijkheid en collectief eigendom van onze gemeenschappelijke goederen. Daartoe moeten we opnieuw banden smeden over de grenzen heen, door een strijdbaar en duurzaam internationalisme nieuw leven in te blazen.

De totalitaire staat is in opmars. Het is aan ons om de omvang daarvan te beseffen en onszelf de middelen te verschaffen om die tegen te gaan, door onze huidige strijd in te bedden in de langdurige strijd van de volksklassen voor democratie en sociale rechtvaardigheid.

Dit artikel stond op Marx21. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.