Ondanks de verwoede pogingen van Israël om de tragische gebeurtenissen van 7 oktober 2023 te herdenken en de overweldigende westerse sympathie die het kreeg in de nasleep van Operatie Al-Aqsa Vloed, wordt het mondiale geweten nu – twee jaar na de operatie – vooral gedomineerd door de veel grotere tragedie die de zionistische staat sindsdien heeft toegebracht aan de bevolking van Gaza en Palestina.

De erkenning dat de acties van Israël in de afgelopen twee jaar genocide vormen, wordt nu algemeen aanvaard door deskundigen en gewone mensen in westerse landen die traditioneel Israël steunen. Uit een recente peiling blijkt dat bijna 40 procent van de Amerikaanse joden zelf erkent dat 'Israël genocide heeft gepleegd' (nog eens 10 procent blijft onbeslist). Tegenwoordig ontkent slechts een minderheid in westerse landen – samen met regeringen en organisaties die pro-Israël blijven – de realiteit van deze genocide. Elke genocide heeft natuurlijk zijn ontkenners, zoals te zien is bij de Armeense genocide of de holocaust.

Dat de gruwelen van de genocidale oorlog van het zionistische leger in de loop van de tijd hebben geleid tot intense wereldwijde veroordeling en groeiende sympathie voor de bevolking van Gaza, biedt echter weinig troost in vergelijking met de omvang van de aanhoudende catastrofe. Erger nog, de 'vreedzame regeling' die in het verschiet ligt, dreigt veel erger te worden dan het toch al rampzalige kader dat door de Oslo-akkoorden van 1993 is vastgesteld.

Twee jaar geleden was het makkelijk te voorspellen dat er een catastrofe zou plaatsvinden in Gaza (zie 'Al-Aqsa Vloed dreigt Gaza weg te vagen', Al-Quds al-Arabi, 10 oktober 2023, in het Arabisch). De operatie van Hezbollah in 2006 – waarbij de zuidelijke grens van Libanon werd overschreden, drie Israëlische soldaten werden gedood en twee anderen werden ontvoerd – leidde tot een verwoestende Israëlische aanval op de burgerbolwerken van de partij, waaronder de zuidelijke voorsteden van Beiroet, bekend als Dahiya. Hassan Nasrallah, leider van Hezbollah, gaf later toe dat hij de operatie niet had bevolen als hij de gevolgen had gekend. Gezien de veel grotere omvang van de door Hamas geleide operatie over de grens van Gaza op 7 oktober 2023 – met als gevolg 1.200 doden en de ontvoering van meer dan 250 mensen aan Israëlische zijde – was het duidelijk dat er een veel grotere tragedie zou volgen.

Om nog maar te zwijgen van het feit dat de zionistische regering van toen, en die van vandaag, de meest extremistische in de geschiedenis van Israël is. De planners van Operatie Al-Aqsa Vloed konden dus niet zeggen: 'Als ik het had geweten', zoals de leider van Hezbollah deed (zie 'De waanzin van het zionistische geweld van Dahiya tot Gaza', Al-Quds al-Arabi, 7 november 2023, in het Arabisch). Toen een paar maanden geleden een lid van de politieke leiding van Hamas enige spijt betuigde over wat er was gebeurd, weerlegde de militaire vleugel zijn verklaring dan ook onmiddellijk (zie 'Mousa Abu Marzook's Als ik het had geweten', Al-Quds al-Arabi, 25 februari 2025, in het Arabisch).

De leiders van de militaire vleugel van Hamas, en degenen binnen de politieke vleugel die hun standpunt delen, hebben consequent volgehouden dat hun strategie gerechtvaardigd was, ondanks de catastrofale uitkomst (zie 'Over de logica van de maximalistische vleugel van Hamas', Al-Quds al-Arabi, 20 mei 2025, in het Arabisch). Acht maanden geleden claimden ze nog steeds de overwinning als resultaat van de operatie van 7 oktober (zie 'Hamas: Wij zijn de vloed... Wij zijn de dag erna', Al-Quds al-Arabi, 11 februari 2025, in het Arabisch). Laten we deze overwinningsclaim afwegen tegen de uitkomst en kijken naar de verklaring van Hamas over het plan dat onlangs door Donald Trump is aangekondigd en dat is opgesteld door zijn schoonzoon, Jared Kushner, en de beruchte voormalige Britse premier Tony Blair (zie een eerste reactie op het plan in het artikel in Grenzeloos van 1 oktober).

In zijn verklaring van 3 oktober beweert Hamas dat het een 'verantwoordelijk standpunt' heeft ingenomen ten aanzien van het Amerikaanse plan en bereid is om 'met volledige verantwoordelijkheid' bij te dragen aan een 'alomvattend Palestijns nationaal kader' (dat wil zeggen met de Palestijnse Autoriteit in Ramallah) – alsof het wil erkennen dat zijn eerdere standpunten minder 'verantwoordelijk' waren. In de verklaring staat dat de beweging 'de inspanningen van de Amerikaanse president Donald Trump waardeert, die oproept tot beëindiging van de oorlog in de Gazastrook, een uitwisseling van gevangenen, onmiddellijke toegang van hulpgoederen, afwijzing van de bezetting van de Gazastrook en de verdrijving van ons Palestijnse volk daaruit'.

Dat ondanks het feit dat Trump, die trots heeft gepocht de meest pro-Israëlische president in de geschiedenis van de VS te zijn en eerder de annexatie van Arabisch Jeruzalem en de Syrische Golanhoogten door Israël heeft goedgekeurd, dezelfde persoon is die de regering-Netanyahu toestond openlijk haar voornemen kenbaar te maken om de inwoners van Gaza te verdrijven (uiteraard bewerend dat het slechts om 'vrijwillige' migratie ging, een punt dat in het laatste plan wordt herhaald) en de Gazastrook om te vormen tot een 'Riviera' in Amerikaanse handen.

Het nieuwe plan bepaalt dat Trump zelf voorzitter zal zijn van een quasi-koloniale ‘Vredesraad’, met Tony Blair als een van de leden, die toezicht zal houden op het 'technocratische, apolitieke Palestijnse comité' dat belast is met het bestuur van Gaza, met als doel de uitvoering van het 'Trump Economic Development Plan' (sic). Het lijdt geen twijfel dat de Amerikaanse president met dat laatste plan de Gazastrook wil omvormen tot een door de VS gecontroleerde ‘Riviera’. Wat betreft de ‘afwijzing van de bezetting van de Gazastrook’, stelt het plan inderdaad dat ‘Israël Gaza niet zal bezetten of annexeren’, maar het bevat geen tijdschema voor de terugtrekking van de Israëlische strijdkrachten, maar onderwerpt dat aan voorwaarden die vrij moeilijk te vervullen zijn. Bovendien staat het plan Israël toe om zo lang als het nodig acht controle te houden over een 'veiligheidszone' langs de grenzen van Gaza, met inbegrip van de grens met Egypte (de Philadelphi-corridor).

Het is hier zeker niet de bedoeling te beweren dat Hamas had moeten doorvechten tot de laatste Gazaan. Het argument is veeleer dat de beweging een beter resultaat had kunnen behalen en Gaza verdere verwoesting had kunnen besparen, als zij vanaf het begin een meer 'verantwoordelijke' aanpak had gevolgd. Die kans bleef zelfs de afgelopen maanden bestaan (zie 'Heb medelijden met de bevolking van Gaza!', Al-Quds al-Arabi, 3 juni 2025), toen duidelijk werd dat het eerder dit jaar afgekondigde staakt-het-vuren slechts een tijdelijke pauze was, waardoor het zionistische leger zich kon hergroeperen en zich kon voorbereiden op een nieuwe fase van de invasie. Ondertussen organiseerde Israël opzettelijk de uithongering van de bevolking van Gaza in samenwerking met de regering van Donald Trump, wiens inspanningen Hamas nu 'waardeert'.

Hamas bevindt zich in een hoek gedreven door de hervatting van de genocide door het zionistische leger en de toenemende druk van Arabische en moslimstaten die zich achter de regering-Trump hebben geschaard. De beweging stond dus voor een moeilijk dilemma: ofwel het Amerikaanse plan verwerpen en verklaren vastbesloten te zijn om door te gaan met vechten, waardoor ze nog meer verantwoordelijkheid op zich zou nemen voor de aanhoudende ramp in Gaza en zichzelf zou blootstellen aan het verlies van financiering door Arabische en moslimsponsors, ofwel zich overgeven, wat haar huidige koers lijkt te zijn. Hamas heeft nu aangeboden om de laatste kaart die het nog in handen heeft op te geven door alle gijzelaars die het vasthoudt vrij te laten in ruil voor de vrijlating door Israël van 250 Palestijnse gevangenen en de terugkeer van 1700 Gazanen die het zionistische leger de afgelopen twee jaar als gijzelaars heeft genomen.

Net zoals Netanyahu vijf jaar geleden het oorspronkelijke plan van Trump accepteerde – wetende dat de Palestijnen het zouden afwijzen – omarmt hij nu het nieuwe plan. Zijn belangrijkste doel is de vrijlating van de gijzelaars, waarna hij veel vrijer zal zijn om zijn greep op Gaza te behouden. Hij weet heel goed dat de voorwaarden van het Amerikaanse plan zo ongelijk en vernederend zijn dat ze waarschijnlijk door de meeste Palestijnen zullen worden afgewezen, mogelijk zelfs door de Palestijnse Autoriteit in Ramallah.

Gilbert Achcar is emeritus hoogleraar ontwikkelingsstudies en internationale betrekkingen aan SOAS, Universiteit van Londen. Hij is auteur van het recente boek ‘Gaza Catastrophe: The Genocide in World-Historical Perspective.’ Hij is lid van Anti*Capitalist Resistance, onze zusterorganisatie in Engeland en Wales.

Dit artikel stond op Al-Quds al-Arabi. Nederlandse vertaling redactie Grenzeloos.